III SA/Gl 1990/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 13.512,00 zł skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego motywach podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i pełnoletnią córką. Poza domem o pow. 140 m2, samochodami marki [...] o wartości ok. [...] zł i [...] o wartości ok. [...] zł, które zabezpieczono postanowieniem PO w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...], innych składników majątku nie posiada. Działalność gospodarcza, którą prowadzi stanowi jedyne źródło utrzymania całej rodziny. Z miesięcznych dochodów rzędu 2.500,00 zł pokrywa bieżące wydatki, tj. energię elektryczną (220,00 zł), wodę (120,00 zł) oraz raty zaciągniętego na samochód kredytu (936,00 zł). W uzupełnieniu podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła: umowę kredytu z dnia [...] r. zaciągniętego na zakup towaru (notebook-laptop), którego rata wynosi 58,80 zł, harmonogram spłaty zaciągniętego kredytu samochodowego, którego raty ustalono na poziomie 936,67 zł, a nadto harmonogram spłaty kredytu z dnia [...] r. z miesięczną ratą w kwocie 304,46 zł. Dodatkowo nadesłano: faktury VAT za energię elektryczną (438,32 zł), wodę (319,38 zł), zeznanie podatkowe PIT-36L za 2014 r., gdzie zadeklarowano przychód skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej w formie usług budowlanych rzędu [...] zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł, przyniósł dochód w wysokości [...] zł, zestawienie roczne księgi przychodów i rozchodów, gdzie od stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. zaksięgowano łączny przychód wielkości [...] zł i ponoszone wydatki rzędu [...] zł i [...] zł, podczas gdy w deklaracji VAT-7K, wykazano podstawę opodatkowania za trzeci kwartał 2015 r. w wysokości [...] zł. Ponadto z postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym z dnia [...] r. ustalono, że na nieruchomości położonej w C. stanowiącej przedmiot wspólności ustawowej małżeńskiej, dla której SR w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] ustanowiono zakaz jej zbywania. Natomiast pozostałe składniki majątku w postaci samochodów marki [...],[...] i [...] zostały zajęte do łącznej kwoty [...] zł. Dnia [...] r. do tut. Sądu skarżąca nadesłała elektroniczne zestawienie operacji za okres od 1 sierpnia 2015 r. do 31 października 2015 r., legitymację studencką córki, zaświadczenie wystawione przez PUP, z którego ustalono, że mąż skarżącej nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Nie figuruje też w ewidencji osób ubezpieczonych z tytułu zatrudnienia oraz w ewidencji płatników składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (vide: zaświadczenie ZUS z dnia [...] r.). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, LEX nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zauważyć należy, że znajdujący się w aktach materiał dowodowy nie potwierdzał jakoby skarżąca w wyniku partycypowania w kosztach niniejszego postępowania mogła popaść w ubóstwo. Wprawdzie prowadzona przez nią działalność gospodarcza stanowi według złożonego oświadczenia jedyne źródło utrzymania trzyosobowej rodziny, jednakże z przedłożonych jako uzupełnienie wniosku dokumentów źródłowych ustalono, że mąż skarżącej choć nie jest zarejestrowany jako osoba ubezpieczona z tytułu zatrudnienia oraz w ewidencji płatników składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (vide: zaświadczenie z ZUS z dnia [...] r. oraz PUP z dnia [...] r.) to posiada własny rachunek w Banku "A". Z elektronicznego zestawienia operacji zaksięgowanych w okresie od 1 sierpnia 2015 r. do 31 października 2015 r. wynika, że łączna wartość operacji uznaniowych odnotowanych na koncie męża wynosiła w tym okresie [...] zł. Kwota ta obejmowała zarówno wpłaty własne, których źródło pochodzenia nie jest znane, ale również środki pochodzące z przelewów zewnętrznych zatytułowane jako "remont" (vide: data księgowania [...], [...], [...] i [...] r. oraz [...] i [...] r.), czy "za laptopa" (por.: datę księgowania z [...] r. z umową kredytową z dnia [...] r. dotyczącą zakupu towaru w postaci notebooka/laptopa). Na uwagę zasługuje również zaksięgowana [...] r., czyli po złożeniu skargi do tut. Sądu, kwota [...] zł pochodząca z Prokuratury Okręgowej w C., która prowadzi sprawę pod sygn. [...] przeciwko G. Z. podejrzanej o przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. i inne na podstawie art. 291, art. 292 i art. 293 § 1 k.p.k. Niezależnie od powyższego rachunek bankowy skarżącej w tym samym okresie odnotował operacje uznaniowe w łącznej kwocie [...] zł. Co istotne jego saldo końcowe na dzień [...] r. wynosiło 4.809,10 zł, albowiem większość opłat związanych z koniecznym utrzymaniem oraz spłatą zaciągniętego przez skarżącą kredytu samochodowego ponoszona jest z rachunku bankowego męża, podczas gdy w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że zobowiązania cywilnoprawne, do których zalicza się raty kredytu, nie korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami należnymi Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. Tym bardziej, że w razie pojawienia się trudności z ich spłacaniem dłużnik może ubiegać się o tzw. wakacje kredytowe czy odroczenie terminu spłaty kredytu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1023/14 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To z kolei oznacza, że skarżąca powinna partycypować w kosztach postępowania, albowiem poza środkami zgromadzonymi na koncie w dniu [...] r. w kwocie 4.809,10 zł jej dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w miesiącu wrześniu wynosiły [...] zł. Wprawdzie nie jest to stały dochód, gdyż w miesiącach: styczniu, marcu, lipcu i sierpniu działalność, którą prowadzi nie przyniosła żadnych przychodów, niemniej jednak mając na uwadze rodzaj usług, które świadczy (usługi budowlane), powyższe nie mogło mieć znaczenia przesądzającego, skoro zakupy materiałów i inne wydatki w ramach prowadzonej działalności były regularnie ponoszone w każdym miesiącu, ze źródeł, które nie zostały podane, bo wypracowany za 2014 r. zysk wynosił [...] zł. Dodatkowo łączna kwota operacji uznaniowych odnotowanych na rachunku skarżącej i jej męża w okresie ostatnich trzech miesięcy wynosząca [...] zł (podczas gdy dochód z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej wynosił w tym okresie [...] zł) jednoznacznie wskazuje, że ich zdolności finansowe, odbiegają od tych, które wskazano w treści urzędowego formularza. A ponieważ planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy p.p.s.a., jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowaniem jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.