III SA/Gl 2032/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r. "A" w upadłości likwidacyjnej wystąpił o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi, który w rozpoznawanej sprawie wynosi [...] zł. W uzasadnieniu powyższego podał, że wnioskodawca jest osobą fizyczną, która utrzymywała się wyłącznie z prowadzonej działalności gospodarczej. Ponieważ nie był w stanie regulować wszystkich zobowiązań, działalność ta postawiona została w stan upadłości likwidacyjnej, a zarząd majątkiem przejął syndyk masy upadłości. Wnioskodawca nie posiada ani majątku ani dochodów, nie ma również możliwości zaciągnięcia pożyczek lub kredytów bankowych. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, a w bieżącym utrzymaniu pomaga mu rodzina i znajomi. Oświadczył, że nie jest w stanie opłacić wpisu sądowego, a odmowa przyznania prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia z kosztów sądowych spowoduje odrzucenie skargi, przez co zostanie pozbawiony prawa do sądu i obrony swoich praw. Do wniosku dołączono zeznania podatkowe A. M. PIT-36L i PIT-37 za 2014 r., zaświadczenie z zakładu pracy, z treści którego ustalono, że A. M. zatrudniony jest w firmie [...] Sp. z o.o. w G. na czas nieokreślony w wymiarze ½ etatu na stanowisku kierowcy, a jego wynagrodzenie wynosi 875,00 zł brutto. Dodatkowo przedłożono zestawienie środków trwałych, z którego ustalono, że posiadany grunt o wartości początkowej [...] zł został sprzedany [...] r. Innych składników majątku firma nie posiada. Z wyciągów bankowych wystawionych przez Bank "A" S.A. ustalono, że firma dysponuje następującymi środkami: 477,07 zł ( saldo końcowe z miesiąca września), 0,97 zł (stan kasy za ten sam miesiąc) oraz [...] zł (na otwartym koncie oszczędnościowym). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). A ponieważ syndyk masy upadłości działa we własnym imieniu, ale na rzecz upadłego. Na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom procesowym co upadły, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania. Samo ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku nie oznacza, że zasługuje na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Ten jak wynika z dołączonych do wniosku dokumentów źródłowych obejmuje środki pieniężne zgromadzone na otwartym koncie oszczędnościowym, które wynoszą [...] zł (vide: saldo na rachunku Banku "A" z miesiąca września). W tej sytuacji złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Realizacja celu postępowania upadłościowego nie może bowiem korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego postępowania sądowego. Brak jest bowiem ustawowych podstaw dla przyjęcia tego typu koncepcji (tak postanowienia NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11, Lex nr 948891 i z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 83/11, Lex nr 783857). Tym bardziej, że nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że syndyk masy upadłości jest w stanie ponieść dodatkowe i fakultatywne koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie może ponieść obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. A ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (vide: postanowienie NSA z 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06, Lex nr 1405508), dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.