III SA/Gl 2048/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant St. sekr. sądowy Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (odmowy przywrócenia terminu, stwierdzenia uchybienia terminu) oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym, na podstawie art. 162 § 1, art. 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2, art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. - dalej jako O.p.), Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r., nr [...] odmawiającej "A" spółce z o.o. z siedzibą w B. uchylenia w całości decyzji ostatecznej o nr [...] z dnia [...] r. określającej prawidłową kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2006 r. i odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie ustalił na wstępie, że decyzja z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. odmówił uchylenia w całości decyzji ostatecznej z [...] r. określającej spółce "A" z B. kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2006 r. w wysokości [...] zł. Decyzję wysłano na adres pełnomocnika - doradcy podatkowego M. D. a następnie uznano za doręczoną w dniu 15 lipca 2013 r., w trybie art. 150 § 1 i § 2 O.p. Tego bowiem dnia upłynął ostatni dzień czternastodniowego okresu przechowywania korespondencji zawierającej decyzję w placówce pocztowej. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W jego uzasadnieniu wskazał, że skoro postanowieniem z [...] r. organ powiadomił go o nowym terminie zakończenia sprawy, wyznaczając go na dzień [...] r. miał prawo zakładać, że decyzja zostanie wydana i przesłana z końcem lipca 2013 r. Tym bardziej, że od czasu przesłania powyższego postanowienia organ nie podejmował żadnych czynności i nie przesyłał żadnej korespondencji. Zakładając, że decyzja zostanie doręczona w wyznaczonym terminie, wyjechał na wczasy w okolice Krakowa. Fakt przebywania na wczasach udokumentował uwierzytelnioną kopią rachunku za noclegi w pensjonacie, z którego usług korzystał. Nie mógł zatem odebrać awiza dotyczącego decyzji wydanej przed wskazanym terminem. Dopiero brak jakiejkolwiek korespondencji ze strony organu podatkowego pod koniec lipca 2013 r. wzbudził jego niepokój. Dlatego pismem z [...] r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w B. o udzielenie informacji o terminie załatwienia sprawy. Z odpowiedzi zawartej w piśmie organu z dnia [...] r. doręczonego mu [...] r. dowiedział się nie tylko o dacie wydania decyzji, lecz także o sposobie i dacie jej doręczenia. Wobec tego [...] r. udał się do Urzędu Celnego, gdzie zapoznał się z treścią decyzji, a następnie [...] r. złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji wraz z odwołaniem. Dalej stwierdził, że jako właściciel prywatnej firmy ""B" ", nie podlega przepisom o urlopach, ale nie oznacza to, że nie ma prawa do żadnego odpoczynku, chociażby w ramach szeroko pojętego prawa do ochrony zdrowia (tak art. 68 ust. 1 Konstytucji RP). W jego ocenie pobyt na wczasach jest wystarczającą przesłanką uprawdopodobniającą, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 26 czerwca 2013 r. nastąpiło bez jego winy. Zaznaczył także, że nie upoważnił żadnego z pracowników do odbioru przesyłek firmowych w sposób wymagany przez urzędy pocztowe, gdyż wykonują oni swoją pracę poza siedzibą firmy. Dyrektor Izby Celnej w K. rozpatrując wniosek wyjaśnił, że odwołanie podlega wstępnej kontroli, w ramach której bada się czy jest dopuszczalne oraz czy zachowany został termin do jego wniesienia. W tej fazie postępowania nie może podlegać ocenie zgodność z prawem decyzji, od której wniesiono odwołanie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. W konsekwencji decyzja taka korzysta z ochrony trwałości. Ponieważ zgodnie z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję - w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że przez skuteczne doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie w sposób unormowany w Rozdziale 5 Działu IV ustawy Ordynacja podatkowa. I tak stosownie do art. 148 § 1 O.p. osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 149 O.p.). Z kolei art. 150 O.p. w § 1 pkt 1 stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a O.p.). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 O.p.). W rozpoznawanej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. została doręczona 15 lipca 2013 r. w trybie art. 150 § 1 i § 2 O.p. Z akt sprawy wynikało, że 1 lipca 2013 r. z powodu niemożności doręczenia przesyłki pocztowej, pozostawiono ją na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym [...] . Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tej placówce umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej pełnomocnika strony. W dniu [...] r. przesyłkę awizowano powtórnie, lecz adresat nie podjął jej w terminie 14 dni liczonym od daty pierwszego awiza. Doręczenie nastąpiło zatem [...] r., tj. z ostatnim dniem przechowywania przesyłki w placówce pocztowej. To oznacza, że prawo do skutecznego wniesienia odwołania przysługiwało do 29 lipca 2013 r. Pełnomocnik złożył je [...] r. (data stempla pocztowego), a zatem z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Następnie Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że wprawdzie art. 162 O.p. przewiduje możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, niemniej jednak muszą zostać spełnione cztery przesłanki, aby organ podatkowy mógł przywrócić termin osobie zainteresowanej, a są nimi uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony uchybiony termin. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika Spółki, zgodnie z którą jedyną przesłanką uprawdopodabniającą, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. nastąpiło bez jego winy, był jego pobyt na wczasach w okolicach K. w okresie od 29 czerwca 2013 r. do 19 lipca 2013 r., potwierdzony rachunkiem z 29 sierpnia 2013 r. o nr [...] r. wystawionym przez B. U. , właścicielkę pensjonatu pod nazwą ""C" " mieszczącego się w S. przy ul. [...] , za wynajem pokoju od 29 czerwca 2013 r. do 19 lipca 2013 r. Dyrektora Izby Celnej uznał, że błędne było założenie pełnomocnika, iż może udać się na urlop bez wyznaczenia osób mogących odebrać ewentualną korespondencję, z uwagi na fakt, że do 28 lipca 2013 r. organ miał zakończyć sprawę. Wskazany w postanowieniu organu z 24 maja 2013 r. termin do (...) nie oznacza daty wydania decyzji, lecz wyznacza przewidywany czasookres do wydania rozstrzygnięcia (rozstrzygniecie może zostać wydane przed tym terminem). To oznacza, że pełnomocnik strony nie wykazał się szczególną starannością, ani dbałością o swoje sprawy. Zachowanie pełnomocnika, w sytuacji gdy miał świadomość, że zatrudnieni u niego pracownicy wykonują swoją pracę poza siedzibą firmy i nie są upoważnieni do odbioru przesyłek firmowych, a on sam nie zainteresował się - przed wyjazdem na urlop - sprawą, do której został ustanowiony, albowiem nie wykonał chociażby telefonu do organu celem uzyskania informacji o stanie sprawy, należało ocenić jako niedbalstwo w stopniu przynajmniej lekkim i brak dbałości o własne interesy. Dlatego uznał, że pierwsza z przesłanek, o której mowa w art. 162 § 1 O.p. nie została spełniona. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika jakoby organ przed wydaniem decyzji z [...] r. miał obowiązek ponownie wyznaczyć stronie siedmiodniowy termin przewidziany w art. 200 § 1 O.p., celem wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że gdyby postanowieniem wydanym w trybie art. 140 O.p. poinformowano stronę o nowym terminie załatwienia sprawy z uwagi na konieczność zgromadzenia nowych dowodów, to rzeczywiście art. 200 § 1 O.p. miałaby ponowne zastosowanie. Jednakże w rozpoznawanej sprawie z postanowienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 28 lipca 2013 r. wynikało, że przyczyną niedotrzymania terminu nie było gromadzenie nowych dowodów lecz konieczność dogłębnego przeanalizowania dowodów już istniejących. Dlatego też organ nie miał obowiązku ponawiania wezwania z art. 200 § 1 O.p. przed wydaniem decyzji z [...] r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach "A" spółka z o.o. z siedziba w B. , nadal reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego domagała się uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. odmawiającego przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania jako niesłusznego, blednie uznającego, że do uchybienia terminu doszło z winy pełnomocnika skarżącej. Na poparcie swojego żądania powtórzyła argumentacje przytoczoną już we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Ponownie podkreśliła, że uprawdopodobniono brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji organu, gdyż w momencie udania się na wczasy, nie upłynął nawet w połowie nowy termin wyznaczony przez organ do załatwienia sprawy. Zdaniem pełnomocnika nie miał on, na okres swojego wypoczynku, obowiązku wyznaczania osoby upoważnionej do odbioru korespondencji, jak i prowadzenia rozmów telefonicznych z organem. Zaistniała sekwencja zdarzeń miała charakter losowy, ale niezawiniony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.), sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc tylko stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie) dotknięta jest przynajmniej jedną z powyższych wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Ponadto należy wskazać na art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Zaskarżenie orzeczenia organu podatkowego skutkuje tym, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest tylko ta kwestia, która w tym orzeczeniu została rozstrzygnięta. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy było postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i odmowa przywrócenia terminu do jego wniesienia i tylko w tych granicach jest ona rozpoznawana. Na wstępie należy jednak wskazać, że warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest uprzednie ustalenie, że termin rozpoczął swój bieg, tzn. prawidłowo doręczono stronie decyzje postanowienie lub inny akt, z doręczeniem którego przepis prawa wiąże termin i jego bieg. Zatem prawidłowe doręczenie decyzji ma istotne znaczenie dla określenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazał organ podatkowy nieskuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, a więc sytuacja, w której decyzja nie weszła do obrotu prawnego (art. 212 O.p.) powoduje niedopuszczalność odwołania (art. 228 § 1 pkt 1 O.p.). W przypadku zaś, gdy doręczenie było prawidłowe, a odwołanie złożono po terminie, organ odwoławczy (z mocy prawa) wydaje postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.). Również pozostawia się bez rozpatrzenia odwołanie, które nie zawiera zarzutów przeciw decyzji, określenia istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania ani dowodów uzasadniających to żądanie (art. 228 § 1 pkt 3 i art. 222 O.p.). W przedmiotowej sprawie jednakże taka sytuacja nie zaistniała, gdyż odwołanie zawiera wskazane wyżej elementy. Ustalenie, że decyzja podatkowa została doręczona, oraz że upłynął termin do wniesienia odwołania, niewątpliwie ciąży na organie odwoławczym. Z kolei zasady logiki pozwalają stwierdzić, że warunkiem żądania przywrócenia uchybionego terminu jest świadomość jego uchybienia. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy ocenił skuteczności przedmiotowego doręczenia przyjmując, że przesyłka została doręczone prawidłowo w dniu [....] r., w trybie zastępczym. Okoliczność ta w świetle treści wniesionej do Sądu skargi jest niesporna. Podobnie jak data wniesionego przez pełnomocnika odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zatem zasadnicze znaczenie dla wyniku sprawy ma ocena przyczyny niedotrzymania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] r., który upłynął z dniem [...] r., a odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało złożone 6 września 2013 r. Organ uznał jednocześnie, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a zatem i Sąd nie będzie pogarszał sytuacji procesowej skarżącego w tym aspekcie. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy." Dokonując wykładni zawartego w tym przepisie określenia bez jego winy organ powołał się na kilka orzeczeń sądów administracyjnych oraz poglądy zaprezentowane w literaturze prawniczej. Bez konieczności ich powtarzania stwierdzić należy, że jednolicie z orzecznictwa i z literatury prawniczej wynika, że o braku winy w uchybieniu terminu procesowego można mówić wówczas, gdy przyczyna niedotrzymania terminu zaistniała w sposób nieprzewidziany i trudny do usunięcia, a sama strona (jej pełnomocnik) dołożyła należytej staranności w dokonywaniu czynności procesowych, co w szczególności dotyczy tak zwanych profesjonalnych pełnomocników procesowych. Analizując argumentację przedstawioną we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu i powtórzoną w skardze do sądu administracyjnego, stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca działała przez profesjonalnego pełnomocnika, bo za takowego należy uznać doradcę podatkowego, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu doradcy podatkowego. W związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Dotyczy to także błędów organizacyjnych w pracy biura profesjonalnego doradcy podatkowego. Jednocześnie wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się w kwestii odpowiedzialności strony za błędy popełnione przez pełnomocnika lub jego pracowników (zob. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1198/13, postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt I FZ 351/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Jako przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał swój wyjazd na urlop wypoczynkowy. Zdaniem Sądu orzekający w tej sprawie organ prawidłowo i zgodnie z art. 162 § 1 O.p. ocenił tak wskazaną przesłankę jako nie uzasadniającą przywrócenia terminu. Wyjazd pełnomocnika skarżącej na urlop nie może być uznany za przeszkodę nieprzewidzianą, ani trudną do usunięcia. Zachowanie należytej staranności powinno natomiast polegać na takim zorganizowaniu pracy jego biura, by w czasie nieobecności pełnomocnika był możliwy odbiór kierowanej doń korespondencji. Zasadnie także Dyrektor Izby Celnej wskazał na to, że pełnomocnik nie zwrócił się do organu z informacja, iż planuje urlop i prosi o niedoręczanie mu w czasie jego trwania korespondencji. Nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje termin urlopu pełnomocnika, który upłynął w dniu 19 lipca 2013 r. zatem po tej dacie mógł podjąć działania mającą na celu zweryfikowanie przesyłki, której podwójne awizo (z dnia 1 i 9 lipca) znajdowało się w jego skrzynce odbiorczej. Wysłanie pisma z zapytaniem o bieg sprawy w dniu 12 sierpnia 2013 r., przy zakreślonym przez organ ostatecznym terminem załatwienia sprawy do dnia 28 lipca 2013 r. i oczekiwanie na pisemną odpowiedź, było co najmniej spóźnione. Nie świadczy też o przezorności pełnomocnika. Trafnie też podkreślił Dyrektor Izby Celnej, że wskazanie na podstawie art. 140 § 1 O.p. nowego terminu załatwienia sprawy nie jest wskazaniem daty wydania decyzji kończącej postępowanie w danej instancji, lecz wyznacza nowy okres rozstrzygnięcia sprawy, o ile nie nastąpi następne jego przedłużenie. W żadnym jednak razie czynność organu dokonana na podstawie art. 140 § 1 O.p. nie może być rozumiana jako zwolnienie z obowiązku odbioru pism procesowych do wskazanej w niej daty. Nikt nie wymaga tego, by pełnomocnik przewidywał moment doręczenia mu pism procesowych, bo jego rola polega na tym, by w całym toku postępowania administracyjnego odbierał kierowane doń pisma. Bieg postępowania administracyjnego i dokonywane w jego toku czynności nie mogą być uzależnione od prywatnych zamiarów pełnomocnika strony, dlatego realizacja przez niego prawa do wypoczynku nie może stanowić przeszkody w biegu postępowania, a zwłaszcza działać na niekorzyść reprezentowanej strony. Zgodzić się można ze skarżącym, że uprawdopodobnił przyczynę uchybienia terminu, że był to wyjazd na urlop, ale Sąd podziela stanowisko organu, w myśl którego nie można przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Mając to na uwadze Sąd, uznając ją za pozbawioną podstaw, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.