I FZ 351/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 1722/11 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 25 marca 2013 r., sygn. akt: I SA/Wr 1722/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił P. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "spółka", "strona") przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na interpretację Ministra Finansów z 26 lipca 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 18 czerwca 2012 r., sygn. akt: I SA/Wr 1722/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną spółki, wobec wniesienia jej po terminie. Z zachowaniem siedmiodniowego terminu od doręczenia ww. postanowienia, tj. 23 lipca 2012 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej a odrębnym pismem opatrzonym tą samą datą zażalenie na ww. postanowienie. We wniosku przedstawił, że formułuje go z ostrożności procesowej, bowiem – w jego ocenie – termin do wniesienia skargi kasacyjnej został dochowany. Z przedmiotowego wniosku wynikało, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym toczyły się równolegle dwa postępowania bazujące na podobnych stanach faktycznych: sygn. akt: I SA/Wr 1722/11, w której stroną odwołującą się była spółka P. oraz sygn. akt: I SA/Wr 1789/11, w której skarżącą była spółka C. Pełnomocnik spółki zaznaczył, ze 28 maja 2012 r. upływał termin do zaskarżenia wyroku w pierwszej z ww. spraw, natomiast kilka dni później – w drugiej z nich. Nadto podkreślił, że przygotowanie środka odwoławczego w sprawie o sygn. akt: I SA/Wr 1722/11 w ostatnim dniu terminu, tj. 28 maja 2012 r. umożliwiło jemu sporządzenie w tym samym dniu drugiej skargi, w której stroną odwołującą się była spółka C. (sygn. I SA/Wr 1789/11), jednak z uwagi na konieczność dokładnego sprawdzenia zmian wysyłka tej drugiej skargi została odłożona na kolejny dzień, tj. 29 maja 2012 r. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono także, że z uwagi, iż treść pierwszych stron obu skarg różniła się nieznacznie oraz to, że sporządzano je w tym samym dniu doprowadziło w sekretariacie pełnomocnika do mylnego oznaczenia poleceń nadania oraz przeznaczonych do ich kopert tą samą sygnaturą akt, tj. I SA/Wr 1789/1. W dalszej części wniosku pełnomocnik wskazał, że nie można w tych okolicznościach wykluczyć błędu pracownicy sekretariatu, która mogła załączyć skargę kasacyjną właściwą w niniejszej sprawie, do przesyłki nadanej w dniu 29 maja 2012 r., a nie do listu przesłanego w dniu poprzednim, tj. 28 maja 2012 r. W takiej bowiem sytuacji nie sposób, jego zdaniem, zarzucić pracownicy sekretariatu pełnomocnika spółki, winy, lekkomyślności czy niedbalstwa, skoro nie była ona świadoma wadliwości swego działania. Postanowieniem z 20 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, sygn. akt: I SA/Wr 1722/11 odrzucił wniosek P. sp. z o.o. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd podkreślił, że w związku z tym, że wniesienie zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło w tym samym dniu, uznać należy, że wniosek o ten został złożony przedwcześnie, a zatem podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny. W wyniku wniesionego przez pełnomocnika spółki zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 477/12 uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że w przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności niezbędne jest rozpoznanie wniesionego przez stronę zażalenia na postanowienie WSA z dnia 18 czerwca 2012 r. odrzucającego skargę kasacyjną, a następnie rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Mając na uwadze wskazania NSA w przedmiocie dalszego kierunku postępowania prawomocnym postanowieniem z 27 lutego 2013 r., sygn. akt: I FZ 47/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2012 r. odrzucające skargę kasacyjną. Następnie, zaskarżonym postanowieniem z 25 marca 2013 r., sygn. akt: I SA/Wr 1722/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił spółce przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd stwierdził, że okoliczność, iż to pracownica kancelarii mylnie przyporządkowała koperty do odpowiednich skarg kasacyjnych (w obydwóch sprawach) nie przystaje do pozostałych zaprezentowanych okoliczności, a mianowicie, że skargi kasacyjne były sporządzane w różnych datach, odpowiadających końcowi terminu do ich zaskarżenia i (niewątpliwe) wysyłane w różnych dniach. Sąd uznał, że skoro najpierw wysłano skargę kasacyjną sporządzoną jako pierwszą (pierwowzór) i miało to miejsce 28 maja 2012 r., zaś druga z kolei skarga kasacyjna (w drugiej sprawie) wymagała dodatkowego, "koniecznego" sprawdzenia dat i oznaczenia sygnatur, co było możliwe dopiero w dniu następnym, tj. 29 maja 2012 r., w którym ją wyekspediowano, w związku z tym brak jest – zdaniem Sądu – podstaw, aby przyjąć, że pomyłka nastąpiła na etapie kopertowania, bowiem mogłaby ona wystąpić gdyby pracownica sekretariatu w tym samym czasie dysponowała obiema przesyłkami (kopertami wraz ze skargami kasacyjnymi), gdyż wówczas mylnie mogłaby je przyporządkować (a dopiero później wysłać je w kolejnych dniach). W ocenie Sądu pomyłka wystąpiła nie na etapie kopertowania (przyporządkowania kopert do właściwych skarg kasacyjnych), lecz na etapie oceny w której sprawie upływa termin zaskarżenia w dniu 28 maja 2012 r. oraz przystąpienia do opracowywania skargi kasacyjnej w tym właśnie dniu (w tej sprawie). W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, reprezentujący stronę pełnomocnik, zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 86 § 1 i 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, - dalej: "P.p.s.a."), poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia skargi, pomimo, iż spółka w złożonym wniosku uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu oraz art. 144 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie w treści uzasadnienia postanowienia całości stanu faktycznego sprawy. W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu środka zaskarżenia pełnomocnik spółki próbował wykazać, że pracownica sekretariatu omyłkowo zabrała niewłaściwą skargę kasacyjną, pomimo, iż obie skargi zostały przygotowane i właściwie przyporządkowane do kopert tego samego dnia, tj. 28 maja 2012 r. Powyższe było spowodowane, zdaniem pełnomocnika, "zwykłym przeoczeniem" pracownicy będącym następstwem sporządzenia dwóch identycznych skarg w tym samym dniu, a w konsekwencji dokonaniem przez nią nieumyślnej zamiany skarg, które nastąpiło na etapie skanowania i kopiowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd może na wniosek strony przywrócić uchybiony termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, o ile uchybienie nastąpiło bez winy strony. Natomiast w myśl art. 87 § 2 P.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, z uwagi na swój wyjątkowy charakter, wiąże się z tym, że strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w wyznaczonym przepisami prawa terminie była od niej niezależna. W rozpoznawanej sprawie, wskazana przez pełnomocnika spółki, przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej polegała na omyłce pracownika kancelarii profesjonalnego pełnomocnika, któremu to pełnomocnikowi strona powierzyła reprezentowanie swoich interesów przed sądami administracyjnymi. Błąd ten polegał na tym, że pracownik "odwrotnie" przyporządkował skargi kasacyjne do kopert na etapie wysyłki korespondencji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesiona okoliczność z całą pewnością nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminowi. Nie można bowiem uznać, iż mylne przyporządkowanie pisma przez osobę nadającą przesyłkę ze skargą było zdarzeniem nagłym czy też zdarzeniem od niej niezależnym. Tego rodzaju uchybienie należy uznać za posiadające znamiona winy polegającej na braku szczególnej staranności, jakiej należy wymagać od pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik wykonując daną czynność, niezależnie, czy wykonuje ją osobiście czy posługuje się inną osobą, ponosi odpowiedzialność za to, by czynność ta została dokonana z zachowaniem należytej staranności, tzn. obciąża go chociażby lekkie niedbalstwo osoby trzeciej. Z taką bowiem sytuacja mieliśmy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Natomiast okolicznością uzasadniającą, że nawet przy zachowaniu największej ostrożności nie można było temu zapobiec nie jest niewątpliwie, okoliczność jednoczesnego sporządzania skarg i omyłkowego zabrania niewłaściwej skargi przez pracownika kancelarii. Nie jest to bowiem sytuacja nagła, której nie można było przewidzieć, tym bardziej, że to na profesjonalnym pełnomocniku, ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko będące odzwierciedleniem ugruntowanego już w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, zgodnie z którym błędy popełnione przez pracowników podległych profesjonalnemu pełnomocnikowi strony należy oceniać jako błędy pełnomocnika. Nieprawidłowe zaś przyporządkowanie skargi do koperty przez pracownika pełnomocnika świadczy o niedołożeniu należytej staranności, stanowiąc błąd, za który pełnomocnik, i tym samym, strona ponosi winę (por. np.: postanowienia NSA: z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 183/11; z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 433/10; z dnia 6 czerwca 2005 r., sygn. akt II FZ 166/05). W tej sytuacji poszukiwanie przez Sąd pierwszej instancji w prawdopodobnym przebiegu zdarzeń, przy ocenie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu, etapu, w którym nastąpiła pomyłka, czy było to podczas kopertowania, tj. przyporządkowywania kopert do właściwych skarg kasacyjnych, czy na etapie oceny, w której sprawie upływa termin zaskarżenia w dniu 28 maja 2012 r. – jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zbędne. Nie można bowiem pomyłki, która wystąpiła w niniejszej sprawie kwalifikować jako przesłanki przywrócenia terminu. Jednakże mimo błędnego uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zakwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, skoro strona nie powołała we wniosku o przywrócenie terminu żadnych (innych) okoliczności uprawdopodabniających brak jej winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji