III SA/Gl 2094/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł skarżący E. G. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną A. G. Jedyny dochód, wg oświadczenia wnioskodawcy stanowi jego wynagrodzenie w kwocie 1.380 zł brutto miesięcznie. Strona stwierdziła, że nie posiada żadnego majątku, ani nieruchomości, ani ruchomości, żadnych zasobów pieniężnych. Wnioskodawca opisał w rubryce nr 11 wniosku stałe koszty swojego utrzymania: czynsz – 400 zł; media – 300 zł; artykuły spożywcze – 300 zł. Tymczasem wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów był już rozpoznawany w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił E. G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W następstwie wniesionego przez stronę sprzeciwu postanowienie utraciło moc, a Sąd rozstrzygając wniosek postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. odmówił przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to stało się prawomocne. W tym stanie faktycznym i prawnym wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący wpisu nie uiścił, w konsekwencji czego tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 12 września 2011 r. odrzucił skargę z tego powodu. W tej sytuacji pełnomocnik procesowy strony wniósł skargę kasacyjną od tego postanowienia, a skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadnienie obecnego wniosku jest praktycznie zbieżne z uzasadnieniem pierwszego wniosku skarżącego z dnia [...] r. o zwolnienie go z kosztów sądowych, który został rozpoznany prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 31 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy podkreślić, że strona skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 31 stycznia 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2084/10 wniosek ten został oddalony. Stosownie do art. 252 i 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a." – wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Wniosek ten powinien być złożony na urzędowym formularzu. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05). Kolejny wniosek o prawo pomocy złożony przez stronę skarżącą (nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...] r.) należy w istocie uznać za wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 31 stycznia 2011 r., odmawiającego przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie istotna jest dla rozstrzygnięcia norma zawarta w art. 165 P.p.s.a., która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Uwagi te tym bardziej odnoszą się do ponownego wniosku o prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 P.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak Sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu [...] r. Zmiana ta powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Strona skarżąca poczynając od pierwotnego wniosku o prawo pomocy, poprzez sprzeciw oraz powtórny wniosek o prawo pomocy podnosi, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego stwierdzono, że skarżący w ogóle nie wykazał jaka jest w rzeczywistości jego aktualna sytuacja majątkowa. Nie wyjaśniono między innymi kwestii związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje razem ze swoją żoną oraz czy prowadzi rzeczywiście wspólne gospodarstwo tylko razem ze swoją żoną, czy też wspólnie ze swoją siostrą. Ponadto nie została wyjaśniona kwestia dochodów jego żony (ich uzyskiwania, bądź ich braku). Tymczasem nawet przy wniesieniu sprzeciwu nie zostały załączone do niego żadne dokumenty, które wyjaśniałyby wątpliwości, które legły u podstaw rozstrzygnięcia referendarza sądowego. W efekcie brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku o prawo pomocy, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy w postanowieniu Sądu z dnia 31 stycznia 2011 r. Strona nie wykazała zaistnienia żadnych nowych okoliczności, które nastąpiłyby po styczniu bieżącego roku, a które jednocześnie powodowałyby istotną zmianę stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Strona podnosi jedynie, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak już wyżej wspomniano okoliczność ta powinna być przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku skarżącego udowodniona. Strona skarżąca jednak w ogóle nie dołączyła do tego wniosku żadnych dokumentów, ani przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku, jak również na etapie rozpoznania wniosku przez Sąd (zarówno w [...] r., jak i przy obecnym wniosku). Nadto na te okoliczność powoływała się już w pierwszym wniosku, a zatem nie jest to nowa okoliczność. Na marginesie należy zaznaczyć, że skarżący korzystał i nadal korzysta w toku postępowania z pomocy pełnomocnika procesowego. Tak, jak na etapie postępowania zainicjowanego wniesieniem sprzeciwu, tak również obecnie nie zostały przedłożone jakiekolwiek dokumenty, ani materiały źródłowe, które udowadniałyby okoliczności, na które strona powołuje się we wniosku, a które skutkowałyby uwzględnieniem jej wniosku. Pełnomocnik strony powinien przecież mieć już świadomość tego, że wszelkie okoliczności, na które wnioskodawca powołuje się we wniosku powinny zostać w odpowiedni sposób udokumentowana i wykazane. Z tego powodu – zdaniem Sądu – przy ocenie niniejszego, drugiego już wniosku o prawo pomocy nie straciły na aktualności rozważania odnośnie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej spółki, zawarte w poprzednim, prawomocnym już postanowieniu Sądu z dnia 31 stycznia 2011 r. Sąd aprobuje i przyjmuje za swoje stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt: I CKN 1064/97, zgodnie z którym nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Podobne stanowisko zawarte jest także w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r. (OSNC 1999 r., z. 11, poz. 196). W tym stanie rzeczy, brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, aby uchylić, czy też zmienić postanowienie tutejszego Sądu z dnia 31 stycznia 2011 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.