III SA/Gl 212/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 27.175,00 zł skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że zajmuje się sprzedażą hurtową paliw i produktów pochodnych. Wprawdzie na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku posiadała następujące środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych: 565,95 zł, 50,81 euro, 346.312,78 zł, 483,27 euro, 11.141,93 zł, 26.295,40 zł oraz 481.242,02 zł, niemniej jednak z uwagi na konieczność uregulowania zobowiązań wobec kontrahentów i pracowników obecnie nie dysponuje środkami umożliwiającymi uiszczenie należnego wpisu sądowego. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła bilans Spółki wraz z zeznaniem podatkowym (CIT-8) za 2014 r., gdzie wykazała przychód w kwocie 38.809.146,29 zł, koszty jego uzyskania rzędu 38.454.919,23 zł oraz dochód w wysokości 354.227,06 zł. Dodatkowo nadesłała rachunek zysków i strat wraz z zeznaniem podatkowym za 2015 r., gdzie zadeklarowała przychód w kwocie 48.692.949,74 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł stratę w wysokości 259.799,16 zł. Jednakże w styczniu i lutym bieżącego roku dla celów podatku VAT wykazała następujące podstawy opodatkowania: 2.898.005,00 zł i 3.460.409,00 zł. Natomiast na rachunkach bankowych na dzień [...] r. odnotowała saldo końcowe 4.129,64 zł (Bank "A"), 16.292,45 zł (Bank "B"), 37,50 zł (Bank "C") oraz 55.594,00 zł (Bank "D"). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania występujących w sprawie kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. - Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej, tj. Spółki z o.o. "A" w D. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, nie została spełniona. Należy bowiem zauważyć, że poza kapitałem podstawowym rzędu 5.000,00 zł Spółka posiada kapitał zapasowy rzędu 680.252,58 zł (vide: bilans za 2014 r.). Ponadto jej rzeczowe aktywa trwałe według bilansu za 2014 r. oszacowano na 673.608,69 zł. Wprawdzie w 2015 r. poniosła stratę w kwocie 259.799,16 zł (vide: CIT-8), niemniej jednak ta była spowodowana wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności, jako że przychód Spółki wynosił w tym okresie 48.692.949,74 zł i w porównaniu do 2014 r. zwiększył się, gdyż wówczas wynosił 38.809.146,29 zł. A ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał m.in. w postanowieniach z dnia 5 września 2013 r. o sygn. II OZ 707/13, LEX nr 1405523 oraz z dnia 25 września 2012 r. o sygn. akt I GZ 228/12, LEX nr 1328331, że strata jest wyłącznie wynikiem bilansowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Dlatego też przyjąć należało, że kwota wpisu sądowego może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości (vide: CIT-8, gdzie zadeklarowano je w wysokości 48.952.748,90 zł). Tym bardziej, że w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Natomiast planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy p.p.s.a., jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Dlatego też mając na uwadze powyższe, w tym odnotowane na rachunkach bankowych na dzień [...] r. saldo końcowe wynoszące: 4.129,64 zł (Bank "A"), 16.292,45 zł (Bank "B"), 37,50 zł (Bank "C") oraz 55.594,00 zł (Bank "D") twierdzenie jakoby Spółka nie dysponowała wystarczającymi środkami pieniężnymi koniecznymi do uiszczenia wpisu sądowego nie mogło odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.