III SA/Gl 2392/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 marca 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną K. Z.. Nie posiadają żadnych składników majątku. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że dochód z jego działalności gospodarczej zamyka się w kwocie 2.500,00 zł netto, natomiast dochód żony to 1.500,00 zł netto miesięcznie, podczas gdy stałe wydatki wynoszą 3.200,00 zł i obejmują opłaty za media i koszty leczenia. Ponieważ w równolegle prowadzonej sprawie o sygn. III SA/Gl 2387/15 skarżący oświadczył, że "w [...] zamieszkuje w budynku matki". Co się zaś tyczy prowadzonych działalności gospodarczych to wskazał, że te przynoszą dochód w kwocie 2.000,00 zł netto i 1.000,00 zł netto, podczas gdy stałe wydatki obejmujące opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz i wywóz śmieci wynoszą 1.800,00 zł. Wobec powyższego referendarz sądowy, pismem z dnia [...] r. wezwał do nadesłania dokumentów źródłowych potwierdzających podane wyżej dane. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano: wyciągi z rachunków bankowych [...]i [...] z zerowym saldem końcowym oraz ich wspólny rachunek nie związany z prowadzoną działalnością, którego saldo na dzień [...] r. wynosiło (-) 98,55 zł; zeznania podatkowe PIT-36L za 2014 r. wnioskodawcy i jego żony, gdzie wykazano przychód z prowadzonej działalności rzędu 7.862.249,87 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł dochód w kwocie 302.100,05 zł oraz przychód rzędu 50.486,98 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł dochód w kwocie 13.263,55 zł; deklaracje VAT–7 za okres od [...] r. do [...]r., gdzie wykazano następujące podstawy opodatkowania: [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł; ewidencję środków trwałych przedsiębiorstwa wnioskodawcy wg stanu na dzień [...]r.; raport kasowy firmy wnioskodawcy za okres od dnia [...]r. do dnia [...]r., gdzie wykazano następujące saldo: 17.063,19 zł, 11.211,60 zł i 21.770,86 zł; księgę przychodów i rozchodów prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej – raport za rok [...], gdzie wykazano przychód rzędu 47.837,39 zł, koszty jego uzyskania rzędu 41.560,49 zł i dochód w kwocie 6.276,90 zł; a nadto deklaracje VAT–7 składane przez Z. K., gdzie za okres od [...]r. do [...]r. wykazano następujące podstawy opodatkowania: [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł i [...]zł. Mając na uwadze powyższe postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stwierdził, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie przedłożył bowiem żadnych dokumentów potwierdzających czy rzeczywiście pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym. Co istotne nie nadesłał też żadnych rachunków, dowodów opłat za media, czy też innych regularnych wydatków, podczas gdy punktem wyjścia do ustalenia aktualnej kondycji finansowej wnioskodawcy jest porównanie jego dochodów z wydatkami. A ponieważ przedmiotem zaskarżenia jest decyzja określająca przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym wraz z odsetkami za zwłokę należnymi od tego zobowiązania oraz dokonująca jego zabezpieczenia wraz z odsetkami za zwłokę, należny w sprawie wpis sądowy wyniesie 500,00 zł stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Kwota ta zdaniem referendarza mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącego nawet, gdy uwzględni się fakt, że równolegle toczy się dziewięć postępowań sądowoadministracyjnych w sprawach o sygn. III SA/Gl od 2387 do 2395/15, gdzie skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisu w tej samej wysokości. Działalność gospodarcza wnioskodawcy wykazuje bowiem relatywnie wysoki obrót, który jest stały i regularny. Podobnie działalność żony przynosi dochód choć w kwocie odpowiednio mniejszym. A ponieważ z analizy przedłożonych raportów kasowych wynika, że wnioskodawca posiada dostęp do gotówki, gdyż w kasie nie występuje saldo ujemne odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem pełnomocnik skarżącego złożył stosowny środek zaskarżenia, to jest sprzeciw. W jego uzasadnieniu podał, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach toczy się obecnie kilkanaście postępowań dotyczących wymiaru podatku akcyzowego oraz opłaty paliwowej. W związku z tymi postępowaniami organ egzekucyjny zablokował wszystkie rachunki bankowe skarżącego czego nie uwzględnił referendarz sądowy, przez co doprowadził do problemów z płynnością finansową jego mocodawcy. W zaistniałej sytuacji kwota wpisu sądowego będzie wynosiła nie 500,00 zł, ale kilka tysięcy złotych. Kwoty tej J. K. nie jest w stanie opłacić. Zamieszkuje bowiem wraz z żoną, matką oraz synem, który jest pełnoletni, ale z uwagi na to, że studiuje pozostaje na utrzymaniu rodziców zarówno w zakresie zaspokajania niezbędnych potrzeb jak i wszelkich zobowiązań wynikających z podjęcia przez niego studiów. Tym samym skarżący nie będzie w stanie bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.", w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który ma zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z treścią tego przepisu rozpoznając sprzeciw od postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponieważ sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na uwadze powyższe Sąd w składzie tu orzekającym stwierdził, że złożony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podziela zatem stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywający, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Stosownie bowiem do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków - art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić, odnosi się do wnioskodawcy, inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Należy bowiem zauważyć, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest, nie jak wskazano w rubryce nr 3.6 formularza określona kwota pieniężna dotycząca wymiaru podatku akcyzowego i opłaty paliwowej, ale prawidłowość wydania decyzji o zabezpieczeniu na majątku podatnika przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku akcyzowym oraz opłacie paliwowej. Ponieważ w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (vide: postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 331/13 oraz z dnia 11 września 2012 r. sygn. akt I GZ 191/12, a także WSA w Gliwicach z dnia 15 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 1482/14 - publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) dominuje pogląd, iż od powyższych spraw należy pobierać wpis stały w wysokości 500,00 zł, za błędne uznać należało argumenty pełnomocnika, podniesione w sprzeciwie, jakoby kwota należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego wynosiła kilka tysięcy złotych. Wprawdzie przed tut. Sądem zawisło jeszcze osiem innych spraw J. K., gdzie wpis od skargi ustalony zostanie na tym samym poziomie, czyli łącznie we wszystkich sprawach zostanie on zobowiązany do uiszczenia kwoty 4.500,00 zł. Okoliczność ta nie mogła mieć jednak znaczenia przesądzającego, albowiem odmawiając przyznania prawa pomocy referendarz sądowy uwzględnił powyższy fakt dokonując oceny możliwości finansowych skarżącego i jego rodziny. Stwierdził bowiem, że opłacenie dziewięciu skarg nie naraża wnioskodawcy na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Prowadzi on bowiem działalność gospodarczą, która wykazuje relatywnie wysoki obrót, który jest stały (vide: zeznania podatkowe PIT-36L za [...] r., gdzie wykazano przychód rzędu 7.862.249,87 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł dochód w kwocie 302.100,05 zł). Natomiast w okresie od [...]r. do [...]r., wykazał następujące podstawy opodatkowania: [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł, [...]zł (vide: deklaracje VAT-7). Prawidłowo zatem referendarz sądowy przyjął, że brak jest podstaw aby twierdzić, że działalność wnioskodawcy jest nierentowna. Z analizy raportów kasowych, które przedłożono wynika bowiem, że skarżący dokonuje w sposób regularny relatywnie wysokich wpłat własnych do kasy firmy. Przykładowo: 15.000 zł i 8.430 zł ([...]r.); 12.000 zł ([...]r.); 11.367 zł ([...] r.); 8.470 zł i 15.000 zł ([...]r.). Jest to jedynie przykładowe wyliczenie większych kwot, które w pierwszej dekadzie [...]r. wynosiły łącznie ponad 70.000 zł. Wprawdzie z analizy raportu kasowego wynika, że poza przychodem księgowany był również rozchód, niemniej jednak saldo końcowe do przeniesienia na następny miesiąc wynosiło:17.063,19 zł (w [...]r.), 11.211,60 zł (w [...]r.) i 21.770,86 zł (w [...] r.). W tej sytuacji powoływanie się na blokadę posiadanych rachunków bankowych nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że żona skarżącego prowadzi własną działalność gospodarczą, a obciążenia finansowe związane z bieżącym utrzymaniem nie zostały udokumentowane. Samo ich oszacowanie na kwotę 3.200,00 zł (vide: rubryka nr 11 formularza), czy też na kwotę 1.800,00 zł w sprawie o sygn. III SA/Gl 2387/15 nie mogło być uznane za wystarczające, skoro kwestia pozostawania skarżącego w dwuosobowym gospodarstwie domowym budziła, jak się teraz okazało słuszne wątpliwości, gdyż w treści sprzeciwu podniesiono, że skarżący zamieszkuje nie tylko z żoną, ale również z pełnoletnim synem, który studiuje i pozostaje na utrzymaniu skarżącego, a także z matką, której dochody, wydatki i posiadane składniki majątku nie zostały podane, co czyni złożony wniosek niekompletnym. A ponieważ w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Dlatego też zaskarżone postanowienie referendarza sądowego uznano za prawidłowe i na podstawie powołanego na wstępie art. 260 ustawy p.p.s.a. utrzymano je w mocy.