III SA/Gl 2841/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 100,00 zł (słownie: sto złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. W treści złożonej do tut. Sądu skargi skarżąca zamieściła dodatkowy wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższy powtórzyła następnie na urzędowym formularzu, czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia 17 stycznia 2011 r. Jednocześnie jako zakres zgłoszonego żądania wskazała zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: rubryka nr 4). Z kolei w motywach wniosku przywołała trudną sytuację finansową swojej trzyosobowej rodziny. Mianowicie wyjaśniła, że do pobieranych przez męża świadczeń rentowych skierowana została egzekucja, w wyniku której potrącana jest kwota 273,82 zł. W chwili obecnej łączny dochód całej rodziny, tj. skarżącej, jej męża oraz córki wynosi 2.975,10 zł brutto, tj. 2.188,33 zł netto. Córka otrzymuje bowiem przyznane jej przez [...] - z tytułu umieszczenia w rodzinie zastępczej - świadczenie na kontynuowanie nauki. Ponadto dom o pow. [...] m2, w którym zamieszkują, obciążony został hipoteką, celem zabezpieczenia oznaczonych wierzytelności pieniężnych na łączną kwotę 105.904,00 zł. Innych składników majątku, w tym oszczędności nie posiadają. Powyższe dane potwierdzone zostały stosowną dokumentacją źródłową, z której ustalono, iż w 2008 r. skarżąca rozliczała się wspólnie z mężem na formularzu PIT-37, gdzie wykazano należności ze stosunku pracy w kwocie 3.436,16 zł, z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 803,95 zł oraz świadczenia rentowego rzędu 11.618,42 zł. Z kolei w roku 2009 wykazano jedynie dochody z zawartej umowy o pracę wielkości 13.388,22 zł (vide: zeznanie PIT-37) oraz renty wynoszące 12.442,66 zł (vide: PIT-40A). Podobnie wypracowany za ubiegły rok podatkowy dochód skarżącej wynosił 14.135,28 zł, natomiast jej męża 13.046,74 zł. Jak wynika z decyzji ZUS do świadczenia rentowego w wysokości 1.095,29 zł brutto skierowana jest egzekucja administracyjna, stąd do wypłaty pozostaje kwota 656,89 zł. Tymczasem posiadany przez skarżącą rachunek bankowy został zablokowany do kwoty 369.476,55 zł, jako że z rejestru przedsiębiorców została ona wykreślona w dniu [...]r. W chwili obecnej jej jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 989,15 zł (vide: zaświadczenie o zarobkach z dnia [...]r.). Dodatkowo do akt sprawy przedłożono: - decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] ., na mocy której pełnoletnia córka (w rodzinie zastępczej) otrzymuje pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki w wysokości 494,10 zł; - zawiadomienia o wpisaniu, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. w związku z posiadanymi zaległościami z tytułu podatku VAT oraz podatku dochodowego, zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej w dziale IV księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości będącej własnością skarżącej; - dokumenty źródłowe obrazujące wysokość ponoszonych opłat z tytułu wywozu nieczystości (70,41 zł wydatek kwartalny), energii elektrycznej (559,67 zł wydatek ponoszony co drugi miesiąc), podatku od nieruchomości (98,00 zł wydatek kwartalny), zużytej wody (90,67 zł) oraz zakupu węgla (595,00 zł i 50,00 zł wydatek ponoszony sezonowo). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia z kosztów sądowych może być stosowana jedynie do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić bowiem należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu Państwa. Zatem powinno mieć ono miejsce tylko w przypadkach, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OZ 1146/09 niepubl.). Tym bardziej, że koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić w pierwszej kolejności należy, iż zasadność złożonego wniosku należało rozpatrywać z uwzględnieniem wysokości obciążeń jakie strona będzie musiała ponieść nie tylko w tym postępowaniu ale również w dwóch równolegle prowadzonych sprawach. Okoliczność ta ma bowiem istotne znaczenie, jako że łączna kwota wpisów, do których uiszczenia zostanie zobowiązana rzeczywiście przekracza jej możliwości płatnicze. Mając jednak na uwadze przedłożony do akt materiał dowodowy, z którego ustalono, że łączny dochód wszystkich członków rodziny wynosi 2.140,14 zł netto, natomiast ponoszone z tytułu koniecznego utrzymania wydatki kształtują się na poziomie ok. 534,15 zł na miesiąc, nie sposób było uznać jakoby pozostałe środki, którymi strona dysponuje były niewystarczające na uiszczenie części występujących w sprawie opłat sądowych ustalonych na poziomie 100,00 zł. Kwota ta mieści się bowiem w granicach posiadanej przez stronę zdolności finansowej, dlatego też jej poniesienie z pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w koniecznym utrzymaniu tak skarżącej jak i jej rodziny. Ponadto stanowi ona gwarancję konstytucyjnego prawa strony do Sądu, jako że ten zakres zwolnienia pozwala na rozłożone w czasie gromadzenie środków na poniesienie dalszych, wszak niepewnych opłat sądowych, zarówno w tej, jak i w dwóch równolegle prowadzonych sprawach. Pomoc Państwa nie może bowiem całkowicie zastępować starań podmiotu w zabezpieczeniu środków na prowadzenie procesu sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.