III SA/Gl 314/18

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.G. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z synem Igorem, na którego zobowiązany jest płacić alimenty. Ponieważ jego miesięczne dochody nie przekraczają 800,00 zł, a posiadane zaległości to kwota ok. 200.000,00 zł, wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Tymczasem poza udziałem w nieruchomości rolnej o pow. 3,4 ha, której wartość oszacował na kwotę ok. 90.000,00 zł, innych składników majątku nie posiada. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożył: - zaświadczenie z urzędu gminy w przedmiocie wspólnego zamieszkiwania z ojcem T. i A.Z.; - zeznanie podatkowe za 2017 r.; - oświadczenie o nieposiadaniu rachunków bankowych i zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek; - zaświadczenie o stanie cywilnym; - wydruki z księgi wieczystej nieruchomości należącej do ojca skarżącego; - zaświadczenie o zarobkach; - ugodę pozasądową dotyczącą alimentów płaconych na rzecz syna; - wydruk z księgi wieczystej potwierdzający posiadanie udziału w nieruchomości rolnej należącej w połowie do skarżącego; - oświadczenie o posiadaniu 5 udziałów w Spółce "A" o wartości łącznej 250,00 zł; - decyzję z [...] r., na mocy której wykreślono prowadzoną przez skarżącego działalność z ewidencji. Dodatkowo wskazano, że rachunki na bieżące utrzymanie opłaca konkubina, natomiast skarżący nie ponosi z tego tytułu żadnych wydatków. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (vide: art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.), następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie z kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczył się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominął natomiast istotne informacje dotyczące stanu majątkowego swojego ojca i konkubiny, z którymi zamieszkuje, nadto nie wskazał kim jest A.Z. wymieniony w zaświadczeniu z dnia [...] r. jako osoba wspólnie zamieszkująca, i czy ten partycypuje w kosztach utrzymania nieruchomości, w której zamieszkuje. Wprawdzie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.) nie definiują pojęcia "wspólnego gospodarstwa domowego", niemniej jednak w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że pod pojęciem "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" rozumie się stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa (tak Ł. Strzępek [w:] Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory /pod. red. R. Mikosza/, Warszawa 2008 r., s. 154). To oznacza, że "wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego" należy rozumieć szeroko – jako wspólne zamieszkiwanie jak i ponoszenie wspólnych wydatków. Przez wspólne zamieszkiwanie rozumie się mieszkanie w tym samym lokalu mieszkalnym bądź w tym samym budynku, natomiast przez wspólne gospodarowanie rozumie się ponoszenie wspólnych wydatków na zaspokajanie potrzeb osób zamieszkujących w tym samym lokalu lub budynku. Z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II URN 56/95 (OSNP 1996 r., nr 16, poz. 240) wynika bowiem, że "cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna, ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują". A skoro w rozpoznawanej sprawie skarżący twierdzi, że rachunki za bieżące utrzymanie pokrywa konkubina, nadto z zaświadczenia o zameldowaniu wynika, że zamieszkuje on również z T.G. (ojcem) i A.Z. to ich dochody i wydatki oraz posiadany majątek, należało wskazać w treści formularza, jako że ten kształtuje sytuację finansową wnioskodawcy. Z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych wynika bowiem, iż miesięczne wynagrodzenie skarżącego z tytułu zatrudnienia wynosi 183,12 zł, podczas gdy w treści urzędowego formularza wskazywano na kwotę nie przekraczającą 800,00 zł. Ponadto oświadczono, że skarżący płaci alimenty na rzecz syna. Wprawdzie ich wysokość nie została podana, niemniej jednak z zawartej ugody ustalono, że te kształtowały się na poziomie 1.000,00 zł, a następnie zostały zwiększone do kwoty 1.500,00 zł. I choć skarżący w treści formularza wskazał, że posiada zaległości rzędu ok. 200.000,00 zł, to dokumentów potwierdzających powyższe dane nie przedłożył. Podobnie jak informacji o zadłużeniu z tytułu alimentów, które prawdopodobnie posiada, skoro jego wynagrodzenie wynosi 183,12 zł, gdyż informacje o zarobkach wynikających z pełnienia funkcji prezesa zarządu w Sp. z o.o. "A" nie zostały podane. A ponieważ rolą rozpoznającego wniosek nie jest czynienie jakichkolwiek domysłów w tym zakresie, złożony wniosek jako niekompletny nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym bardziej, że wydruków z rachunków bankowych skarżący nie przedłożył, gdyż jak twierdzi od pięciu lat ich nie posiada, podobnie jak zaciągniętych kredytów i pożyczek, podczas gdy z elektronicznej bazy ksiąg wieczystych ustalono, że nieruchomość, której skarżący jest współwłaścicielem obciążona jest hipotecznie. Na jakim etapie jest prowadzona wobec skarżącego i jego ojca egzekucja komornicza nie wskazano, choć inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. To oznacza, że gdy ten uchyla się od przedstawienia wszystkich informacji na temat sytuacji rodzinnej lub finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.