III SA/Gl 317/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 22 lutego 2024 r., nr OR12/2024/P/005 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Przedmiotem skargi A. Z. (dalej "Skarżący") jest postanowienie Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie (dalej "organ") wydane w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Organ postanowieniem z dnia 22 lutego 2024 r., wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. 2023 r., poz. 1199), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Skarżącego. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż pełnomocnik Skarżącego A. G. (ID [...], znak sprawy: [...]) złożyła w dniu 13 października 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. "Wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał tej pomocy." Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. w dniu 13 grudnia 2023 r. wydał decyzję o przyznaniu Skarżącemu pomocy (dalej "Decyzja"). Decyzja została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego A. G. w dniu 22 grudnia 2023 r., co dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru. Skarżący w dniu 22 stycznia 2024 r. (data złożenia przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego - Areszt Śledczy w K.) złożył odwołanie od Decyzji do Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R.. W piśmie odwoławczym Skarżący podał: "Dotyczy: Decyzji wydanej w dn. 29.11.2023r. przez Kierownika BP ARiMR w R. ozn. jako [...] o odmowie przyznania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych którzy ponieśli straty spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy i złożonego przeze mnie w dniu 14.12.2023r. z tego tytułu odwołania. Również z: Decyzją z dnia 13.12.2023r. tego samego kierownika o przyznaniu pomocy w kwocie 3094zł ozn jako [...], której kserokopię otrzymałem od A. G. (pełnomocnika) w dn. 16.01.2024r. (...)". Organ wyjaśnił, że postępowanie odwoławcze w sprawie wniosku o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy, znak sprawy: [...] dotyczące Decyzji nr [...] z dnia 29 listopada 2023 r., zostało rozstrzygnięte Decyzją nr [...] z dnia 30 stycznia 2024 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy uznał, że pismo Skarżącego z dnia 22 stycznia 2024 r. (data wpływu do Śląskiego Oddziału Regionalnego 5 lutego 2024r.) należy uznać jako odwołanie od Decyzji. Dokonując formalnej weryfikacji odwołania, organ stwierdził uchybienie terminu na wniesienie tego środka zaskarżenia. Wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Doręczenie Decyzji nastąpiło w dniu 22 grudnia 2023 r. Odwołanie przez Skarżącego złożone zostało zaś 22 stycznia 2024 r. (jest to data złożenia przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego - Areszt Śledczy w K.). Organ wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skarżący nie zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu, zobowiązuje ten organ do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (wyrok NSA z 10 czerwca 1999 r. I SA 1517/98 - LEX nr 48573). 2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia 22 lutego 2024 r., zarzucając naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. polegające na zaniechaniu doręczenia Decyzji Skarżącemu, przy jednoczesnym doręczeniu Skarżącemu postanowienia organu oraz innej korespondencji ARiMR . Zarzucił również "wytykanie Skarżącemu (...) naruszenie art. 57 § 5 KPA, stanowiąc, że pismo złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego uznaje się za faktycznie wniesione w dniu jego nadania u Dyrektora jednostki, w której taka osoba przebywa". Wskazał, że data wydania Decyzji i nadania do pełnomocnika wymusza jej odbiór w okresie świąteczno-noworocznym. W ocenie Skarżącego jest to celowe działanie, aby utrudnić moment zapoznania się Skarżącego z Decyzją i złożenia w terminie odwołania od niej. Podał, że jego pełnomocnik A. G. po otrzymaniu Decyzji bezzwłocznie przesłała ją do jednostki penitencjarnej, w której przebywał Skarżący, jednak korespondencja ta potraktowana została jako prywatna, wymagająca ocenzurowana i biorąc pod uwagę braki kadrowe wśród funkcjonariuszy w okresie świątecznym, korespondencja taka rzadko jest doręczana osadzonemu przed upływem 10 dni. W takiej sytuacji oczekiwanie, że Skarżący złoży odwołanie od Decyzji w ustawowym terminie jest fikcją. 3. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. W piśmie procesowym z dnia 4 czerwca 2024 r. Skarżący odniósł się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. ma charakter zawity, co oznacza, że wniesienie odwołania po jego upływie jest bezskuteczne. Przeprowadzenie w takiej sytuacji postępowania odwoławczego przez właściwy organ administracji kwalifikowane jest jako wadliwość uzasadniająca uruchomienie sankcji nieważności wobec jego decyzji. Wprost wypowiedział się na ten temat NSA w uchwale (7) z 12 października 1998 r., OPS 11/98, ONSA 1999/1, poz. 4. Sformułowano w niej tezę, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 57 § 5 k.p.a. termin (w tym także termin do wniesienia odwołania) uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane na adres do doręczeń elektronicznych organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał dowód otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych; 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym; 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym; 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; 5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego W myśl art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z art. 134 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie to jest ostateczne. W zakresie odnoszącym się do drugiej, spośród wymienionych w art. 134 k.p.a. przesłanek wydania postanowienia, a mianowicie "uchybienia terminu do wniesienia odwołania" należy uznać, że uchybienie terminu ma miejsce wówczas, gdy zostanie ono złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu 14 dni. W związku z tym każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 k.p.a. Fakt stwierdzenia (zaistnienia) tej okoliczności wiąże organ administracji, co jednoznacznie wynika z treści bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 134 k.p.a., czyniąc niemożliwym i niedopuszczalnym zarazem operowanie w odniesieniu do tejże okoliczności jakimkolwiek marginesem swobody. Każde więc uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., tj. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, chyba że strona domaga się przywrócenia terminu stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony (wyrok NSA w Łodzi z 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, LEX nr 29079; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2024 r. IV SA/Po 839/24, LEX 3790553). Należy podkreślić, iż wniosku o przywrócenie terminu nie można domniemywać (musi być on wyraźnie złożony). Także sam fakt dokonania określonej czynności po terminie, nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1297/07 "z art. 58 k.p.a. wynika jednoznacznie, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony. W tym zakresie wyłączona została możliwość wszczęcia postępowania przez organ administracji z urzędu" (LEX nr 497635). W sprawie bezsporne jest, że A. G. jako pełnomocnik Skarżącego w dniu 13 października 2023 r. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w R. "Wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał tej pomocy." We wniosku wskazała adres do korespondencji: [...]-[...] R., ul. [...]. Decyzja została prawidłowo, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. doręczona pełnomocnikowi Skarżącemu w dniu 22 grudnia 2023 r. na adres wskazany we wniosku o udzielenie pomocy finansowej, co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru (karta 8 akt administracyjnych). Od dnia doręczenia Decyzji biegł Skarżącemu 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, przy czym, zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., przy obliczeniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie (czyli odbiór decyzji) nastąpiło. Wobec doręczenia pełnomocnikowi Skarżącemu Decyzji w dniu 22 grudnia 2023 r., ustawowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 5 stycznia 2024 r.; dzień ten był dniem powszednim (piątek). Odwołanie zaś od Decyzji, złożone zostało przez Skarżącego 22 stycznia 2024 r. (data złożenia przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego - Areszt Śledczy w K., karta 13 akt administracyjnych), czyli z uchybieniem 14 - dniowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od Decyzji. To, że jak twierdzi Skarżący, otrzymał Decyzję od pełnomocnika z opóźnieniem i nie mógł w ustawowym terminie złożyć od niej odwołania nie jest okolicznością mogącą mieć wpływ na wynik w sprawie. Skoro Skarżący ustanowił pełnomocnika, to pełnomocnik był uprawniony do złożenia odwołania w imieniu Skarżącego. Wobec tych faktów, organ odwoławczy nie mógł przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania, lecz miał obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a., co też uczynił. Gdyby organ odwoławczy rozpoznał odwołanie Skarżącego dopuściłby się rażącego naruszenia art. 134 k.p.a. (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W piśmie z dnia 18 marca 2024 r. organ poinformował Skarżącego że postanowienie z dnia 22 lutego 2024 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez Skarżącego dostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego A. G., a jedynie informacyjne na adres Zakładu Karnego w R., o co wnosił Skarżący. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że doręczał Skarżącemu decyzje i postanowienia jedynie informacyjnie – zgodnie z pismem Skarżącego z dnia 12 września 2023 r., w którym Skarżący wniósł o dodatkowe doręczanie decyzji/postanowień Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie na adres Zakładu Karnego w R.. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał zarzuty Skarżącego za bezzasadne i, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), oddalił skargę.