III SA/Gl 33/08

WyrokWSA w Gliwicach2008-02-28

Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Barbara Orzepowska-Kyć, Marzanna Sałuda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego, jeśli faktury dokumentujące nabycie towarów zostały wystawione przez podmiot, który nie był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do odliczenia podatku naliczonego nie może być uzależnione od formalnego wymogu rejestracji wystawcy faktury jako czynnego podatnika VAT. Prawo wspólnotowe, w szczególności VI Dyrektywa VAT, nie przewiduje takiego uzależnienia, a polski przepis art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy o VAT, interpretowany jako wykluczający odliczenie w takiej sytuacji, narusza zasadę neutralności i proporcjonalności podatku VAT. Podatnik działający w dobrej wierze, który dokonał zakupu i otrzymał fakturę, powinien mieć prawo do odliczenia, nawet jeśli sprzedawca nie dopełnił formalności rejestracyjnych, o ile sama czynność opodatkowana miała miejsce.
Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. odliczyła podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "B", którego właścicielem był T.K. Organy podatkowe zakwestionowały to odliczenie, ponieważ T.K. nie był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT w okresie wystawienia faktur. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym zasady neutralności podatku VAT, powołując się na prawo unijne. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiając prawa do odliczenia.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Asesor WSA Marzanna Sałuda, Protokolant st. ref. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...], określającą Spółce "A" Sp. z o.o. z siedzibą w M. kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] r. w wysokości [...] zł oraz ustalającą kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego za ten okres w wysokości [...] zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 13 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz argumentację prawną. Podkreślono, iż w złożonej przez podatnika deklaracji VAT 7 za kontrolowany miesiąc wykazano podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "B" z siedzibą w M., dokumentujących zakup towarów. W toku przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił, iż wystawca faktur - Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "B" – jako podmiot nie zarejestrowany dla potrzeb podatku od towarów i usług nie był uprawniony do wystawienia faktur VAT. Wskazał też, że właściciel Przedsiębiorstwa T.K. posługiwał się trzema numerami identyfikacji podatkowej. Posługując się nr NIP [...], złożył w dniu [...] r. w Urzędzie Skarbowym w S. formularz VAT-6, tj. oświadczenie o wyborze zwolnienia od opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Pismem z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. poinformował, że T.K. w dniu [...] r. złożył w Urzędzie Skarbowym zgłoszenie VAT-Z o zaprzestaniu z dniem [...] r. wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług; co stanowiło podstawę do wykreślenia go z ewidencji podatników VAT. Z kolei NIP [...] został nadany K.K. w dniu [...] r., lecz decyzją Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] został unieważniony. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. poinformował, że T.K. posługujący się nr NIP [...] został wyrejestrowany z systemu podatników tamtejszego Urzędu z dniem [...] r. na podstawie informacji Urzędu Skarbowego w D. o złożeniu zgłoszenia aktualizacyjnego NIP -3 w tym organie w dniu [...] r., w którym podatnik podał miejsce zamieszkania w D. Zatem w badanym przez organ okresie T.K. nie figurował w rejestrach podatników VAT i w konsekwencji nie był podmiotem uprawnionym do wystawiania faktur VAT. W tym stanie rzeczy Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. w dniu [...] r. wydał decyzję, w której określił skarżącej Spółce kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług bez prawa odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez P.H.U. "B" oraz ustalił kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego. W podstawie prawnej decyzji powołał m.in. art. 99 ust. 12, art. 109 ust. 4 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). W odwołaniu strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania podatkowego. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 99 ust. 12, art. 109 ust. 4 w zw. z art. 88 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez ich błędne zastosowanie, co z kolei spowodowało naruszenie art. 17 ust. 2 oraz art. 27 i art. 33 VI Dyrektywy Rady Unii Europejskiej z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych. Sformułowała również zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a to: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 124, art. 210 § 1 pkt 6 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez pominięcie przy wydawaniu decyzji norm zawartych w VI Dyrektywie mających pierwszeństwa zastosowania przed prawem krajowym w razie kolizji. Zarzuciła też nienależyte wyjaśnienie motywów wydanego rozstrzygnięcia oraz pominięcie zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, poprzez uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sprawie. W uzasadnieniu odwołania skarżąca Spółka wskazała na naruszenie zasady neutralności podatku od towarów i usług, o której mowa w VI Dyrektywie Rady Unii Europejskiej z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych (dalej Dyrektywa VAT). Jak podkreśliła strona zasada powyższa wyraża się tym, że poprzez realizację prawa do odliczenia podatku naliczonego podatnik nie ponosi faktycznie ciężaru tego podatku. Zdaniem strony oznacza to, że podatek od towarów i usług nie powinien obciążać podatników uczestniczących w obrocie towarami i usługami, którzy nie są ich ostatecznymi odbiorcami, gdyż ciężarem tego podatku powinien być obciążony ostateczny beneficjent czyli konsument będący ostatnim ogniwem tego obrotu. Tym samym w ocenie strony ponoszenie ekonomicznego ciężaru zapłaty podatku wkalkulowanego w cenę sprzedaży przez nabywców bez możliwości pomniejszenia podatku należnego o zapłacony podatek jest sprzeczne z zasadą neutralności podatku od towarów i usług. Na poparcie swego stanowiska strona powołała orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych. Odnośnie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego strona skarżąca wskazała, że sankcja zawarta w art. 109 polskiej ustawy podatkowej nie mieści się w dyspozycji art. 27 VI Dyrektywy, w związku z tym nie można stosować do niej art. 33 tego aktu. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne. Odnosząc się do argumentacji przywołanej w odwołaniu, Dyrektor Izby Skarbowej zaakcentował, iż zarówno przepisy ustawy o podatku od towarów i usług jak i wydanych na jej podstawie rozporządzeń zawierają wiele ograniczeń w możliwości obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług. Przewidziane w art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego jest podstawowym prawem podatnika, które można realizować tylko w przypadku ziszczenia się przesłanek pozytywnych i wykluczenia przesłanek negatywnych. Prawo to może być zrealizowane w oparciu o dokument prawny jakim w świetle ustawy jest faktura VAT natomiast zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 798) uprawnieni do wystawiania faktur VAT są podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni posiadający numer identyfikacji podatkowej. W świetle powyższego podstawą do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony może być faktura VAT wystawiona tylko przez podmiot zarejestrowany jako podatnik VAT czynny a zatem uprawniony do jej wystawienia. Jeżeli natomiast nie zostanie ona wystawiona zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o podatku od towarów i usług to jej wystawienie nie będzie rodzić prawa do obniżenia podatku należnego. Następnie organ odwoławczy przywołał treść art. 96 ust. 1, art. 157 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług wskazując kto w świetle ustawy podatkowej jest zarejestrowanym podatnikiem VAT. Zdaniem organu brzmienie art. 88 ust. 3 a pkt 1 lit a ustawy o podatku od towarów i usług wskazuje, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego sprzedaż udokumentowana fakturami wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur. Tym samym z uwagi na fakt, iż kontrahent strony skarżącej Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "B" z siedzibą w M., której właścicielem był T.K. nie był w kontrolowanym okresie zarejestrowany jako podatnik VAT czynny to nie był podmiotem uprawnionym do wystawiania faktur VAT. W kwestii zaś naruszenia art. 109 ust. 4 i 5 ustawy o podatku od towarów i usług wskazano, że art. 33 VI Dyrektywy zezwala państwom członkowskim na dalsze stosowanie oraz wprowadzanie opłat i podatków, pod warunkiem, że nie mają charakteru podatku obrotowego i nie mogą powodować w handlu pomiędzy państwami członkowskimi powstania wymogów formalnych związanych z przekroczeniem granic. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej Spółki - wniósł o uchylenie w całości decyzji i zwrot kosztów sądowych. Podniósł przy tym te same zarzuty oraz argumentację, co w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga "A" Sp. z o.o. zasługuje na uwzględnienie z następujących przyczyn: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że: "Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia." Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. w oparciu o ratyfikowaną umowę międzynarodową, jaką jest Traktat Akcesyjny podpisany w dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) spowodowało, że w systemie prawa obowiązującego w Polsce znalazły się nie tylko akty ustanowione przez powołane do tego organy krajowe, ale także akty prawa unijnego. Art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia (... ), będącego częścią Traktatu Akcesyjnego, stanowi, że "Od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w niniejszym Akcie." Tak więc ocena zgodności z prawem decyzji administracyjnej dokonywana przez sąd administracyjny musi uwzględniać nie tylko prawo krajowe, ale też unijne. W zakresie prawa podatkowego źródłem prawa wspólnotowego są Dyrektywy Rady Unii Europejskiej, co do których art. 249 akapit 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską stanowi: "Dyrektywa wiąże każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków." Osiągnięcie wymaganego przez dyrektywę rezultatu następuje w drodze implementacji przez państwa członkowskie, co w odniesieniu do podatku od towarów i usług w naszym kraju miało miejsce poprzez dostosowanie treści ustawy o podatku od towarów i usług z 11 marca 2004 r. do postanowień Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 roku w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku. Związanie dyrektywą nie ogranicza się jednak wyłącznie do wprowadzenia w życie przepisów zgodnych z jej treścią, ale polega też na konieczności ich wykładni zgodnej z literą dyrektywy, co dotyczy wszystkich organów stosujących prawo, a więc także organów administracyjnych. Ustalenie, iż przepis krajowy nie prowadzi do osiągnięcia rezultatu, niewłaściwie odzwierciedla postanowienia dyrektywy, skutkuje przyznaniem pierwszeństwa normom samej dyrektywy, wówczas stają się one podstawą aktów indywidualnych stosowania prawa. W niniejszej sprawie zasadniczy punkt sporu dotyczy wykładni art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy: sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi: wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących. W odniesieniu do występującego w sprawie stanu faktycznego, spór ten dotyczy możliwości odliczenia przez skarżącego podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez T.K. właściciela PHU "B", który nie był zarejestrowanym podatnikiem czynnym. Organy podatkowe obydwu instancji przyjęły pogląd, w myśl którego przepis art. 88 ust. 3 a pkt 1 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług wyklucza w takim przypadku możliwość odliczenia przez skarżącego podatku naliczonego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie poglądu tego nie podzielił; przychylił się natomiast do poglądu zaprezentowanego już w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że żaden z przepisów VI Dyrektywy nie uzależnia prawa do odliczenia podatku naliczonego od wymogu formalnego, jakim jest rejestracja wystawcy faktur w charakterze podatnika czynnego podatku VAT. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: z dnia 7 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Ol 486/07 - publ. system informacji prawnej LEX nr 310605, z dnia 7 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 533/07 - publ. POP 2007/6/83, z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Wr 1625/06 - publ. M.Pod. 2007/7/31). Uzasadnienie dla tego poglądu należy rozpocząć od zasad konstrukcyjnych podatku od wartości dodanej wynikających z I Dyrektywy Rady Unii Europejskiej z 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów prawnych państw członkowskich w zakresie podatku obrotowego oraz wspomnianej tu już VI Dyrektywy Rady Unii Europejskiej z 17 maja 1977 r. Otóż art. 2(1) I Dyrektywy stanowił, że zasadą wspólnego systemu podatku od wartości dodanej jest stosowanie powszechnego podatku obciążającego konsumpcję, mającego zastosowanie do towarów i usług. Z przepisu tego wynikała, powszechnie tak nazywana, zasada neutralności podatku od wartości dodanej, w myśl której podatek ten powinien obciążać konsumpcję, a nie może obciążać podmiotów gospodarczych niebędących ostatecznymi odbiorcami, dla których powinien on mieć charakter neutralny. Neutralność ta ma być zapewniona poprzez obciążanie podatkiem jedynie wartości dodanej w kolejnej fazie obrotu wskutek stosowania systemu pomniejszania podatku należnego o podatek naliczony, polegającego na tym, że podmiot zobowiązany do zapłaty podatku na danym etapie obrotu ma prawo pomniejszyć go o podatek uprzednio przezeń zapłacony w cenie nabywanych przez niego towarów lub usług, związany ze sprzedażą opodatkowaną. Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest podstawowym prawem podatnika i wynika z samej konstrukcji podatku od towarów i usług. Trudno wskazać wśród postanowień I i VI Dyrektywy upoważnienia dla poszczególnych państw członkowskich Unii do odstąpienia od realizacji tej zasady. W zapadłym na gruncie VI Dyrektywy orzecznictwie Europejskiego Trybunały Sprawiedliwości utrwalił się pogląd, iż art. 17 określa precyzyjnie warunki powstania i zakres prawa do odliczenia nie pozostawiając państwom członkowskim żadnego marginesu dowolności w zakresie jego wprowadzania w życie (wyrok ETS C-33/03 z 10 marca 2005 r.). Z treści cytowanego przepisu bezsprzecznie wynika, iż koniecznym do realizacji prawa do odliczenia jest jedynie związek zakupów z działalnością gospodarczą. Tymczasem żaden z przepisów VI Dyrektywy nie uzależnia prawa do odliczenia od wymogu formalnego jakim jest rejestracja w charakterze podatnika podatku VAT. Dyrektywa w treści art. 17 posługuje się pojęciem podatnika jako podmiotu uprawnionego do odliczenia podatku. Także przepis art. 22 (3) obowiązkiem wystawiania faktur obarcza podatnika lub jego klienta jednak - sytuacja ta nie ma odniesienia do rozpatrywanej sprawy. Obie te regulacje odwołują się do pojęcia podatnika. Jak należy je pojmować wskazuje przepis art. 4 VI Dyrektywy. Zgodnie z jego treścią: "Podatnikiem" jest każda osoba wykonująca samodzielnie i niezależnie od miejsca zamieszkania działalność gospodarczą, określoną w ust. 2, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności. Działalność gospodarcza, określona w ust. 1 obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów. Zgodnie z "polską" definicją podatnika zawartą w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Ustęp 2 stanowi zaś, iż działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Przy czym, istotny staje się zapis art. 5 ust. 2 ww. ustawy stwierdzający, że czynności określone w ust. 1 podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa. Powyższe definicje, zawarte zarówno w VI Dyrektywie, jak i polskiej ustawie o podatku od towarów i usług, potwierdzają formułowaną uprzednio myśl, iż pojęcie podatnika jest kategorią obiektywną - w tym sensie, iż nie jest uzależniona od faktu dokonania rejestracji (zgłoszenia rozpoczęcia działalności - takim bowiem pojęciem posługuje się VI Dyrektywa (w art. 22). Odwołując się ponownie do orzecznictwa ETS można również stwierdzić, iż status podatnika jest kategorią niezależną od rejestracji. Podmioty wykonujące określone w tym przepisie czynności, we wskazanych warunkach stają się podatnikami podatku od wartości dodanej bez względu na dopełnienie warunków formalnych związanych z rejestracją (wyrok ETS z 4 lutego 1990 r. w sprawie C-186/08 W. M. van Tiem przeciwko Staatssecretaris van Finanncien). Sąd wyraża pogląd, iż w świetle prawa wspólnotowego pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, z jaką mamy do czynienia w sprawie niniejszej, było nieuprawnione. W świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości nie do zaakceptowania są sytuacje, w których ustawodawca wprowadza regulacje, które uderzają w podatników działających zgodnie z prawem, chcąc w ten sposób "ograniczyć" działania podatników "nieuczciwych". Tak właśnie należy ocenić normę zawartą w przepisie art. 88 ust. 3 a pkt 1 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług. Pozbawienie podatnika prawa do obniżenia podatnika prawa do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, w przypadku, gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących. Taka regulacja ewidentnie narusza - w ocenie Sądu - zasadę neutralności i proporcjonalności. Skoro bowiem sprzedaż wystąpiła, a jedynie podmiot jej dokonujący nie dopełnił stosownych wymagań, chociaż w rzeczywistości musiało dojść do wykonania usługi i wystawienia faktury VAT, to trudno uznać, iż w takim przypadku nabywca powinien ponosić negatywne skutki takiego działania sprzedawcy. Tym bardziej pogląd ten dotyczy sytuacji, jaka miała miejsce w rozpatrywanym stanie faktycznym, w którym podatnik dokonał odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot, który zdaniem organów podatkowych nie posiadał statusu czynnego podatnika podatku VAT, zwłaszcza, że sama okoliczność, że czynności opodatkowane zostały dokonane, nie została podważona w toku postępowania podatkowego. Na tę okoliczność organy podatkowe postępowania dowodowego nie prowadziły. Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem. art. 88 ust. 3 a pkt 1 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług wskutek jego błędnej wykładni, co skutkowało także naruszeniem art. 86 ust. 1 tej ustawy wskutek jego niezastosowania. Mamy zatem, do czynienia z naruszeniem prawa materialnego, o jakim mowa art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dającym podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 200, art. 205 § 1 i 3, art. 209 cyt. ustawy oraz z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) zasądzono kwotę [...] zł (w tym koszty zastępstwa procesowego [...] zł ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło