III SA/Gl 428/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019 r. sprawy ze skargi E. K. na ,,A’’ Sp. z o.o. w Z. w przedmiocie środków zapewniających wykonanie orzeczeń Sądu - grzywny za niewykonanie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SAB/Gl 101/18 oddala skargę. Pismem z 4 lutego 2019 r. E. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku tegoż Sądu z 26 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SAB/GL 101/18 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Jednocześnie, na podstawie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., w skrócie ppsa) wniosła o nałożenia grzywny na Prezesa Zarządu A sp. z o.o. z siedzibą w Z. w celu przymuszenia do wykonania wyroku przez udostepnienie wszystkich umów, łącznie z aneksami, zawartych pomiędzy A sp. z o.o. a komercyjnym podmiotem gospodarczym B. Skarżąca wskazała, że wniesienie skargi poprzedzone zostało pisemnym wezwaniem z 18 grudnia 2018 r. Prezesa Spółki do wykonania wyroku. Wezwanie zostało bez odpowiedzi i żądanie zawarte w pkt 1 wniosku z 5 lutego 2018 r. nie zostało wykonane. W odpowiedzi na skargę A sp. z o.o. w Z. (dalej A lub spółka) wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, gdyż zarzuty są gołosłowne z racji wykonania wyroku 14 sierpnia 2018 r. Spółka wykonała wyrok w dwóch etapach, w tym pierwszy przed zwrotem jej akt sprawy wraz z wyrokiem opatrzonym klauzulą prawomocności, co miało miejsce 8 listopada 2018 r. Wykonanie wyroku sprowadzało się do nadania 14 sierpnia 2018 r. na adres skarżącej przesyłki poleconej zawierającej pismo wraz z kopią umowy oraz załącznikami. Przesyłka została skutecznie doręczona w trybie zastępczym (zwrócona nadawcy po podwójnym awizowaniu). Równocześnie na konto poczty elektronicznej skarżącej, dodatkowo została wysłana korespondencja zawierająca scan pisma z [...] r. oraz umowę z [...] r. wraz z załącznikiem (wykaz budynków administrowanych przez spółkę). Nadto 21 grudnia 2018 r. na konto skarżącej zwrócono koszty sądowe w kwocie 100 zł. Powyższe twierdzenia poparto stosownymi dowodami (kopertą ze zwrócona korespondencją, kopią pisma, kopia umowy, potwierdzenie wysyłki poczty elektronicznej). Tożsamą informację wysłano skarżącej pismem z 7 stycznia 2019 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie do wykonania wyroku. Podkreślono, że udostępniona skarżącej umowa jest jedyną jaka została zawarta pomiędzy spółką a B, na udostępnienie części wspólnej Wspólnot Mieszkaniowych, w tym z udziałem Gminy Miejskiej Z. przez nią zarządzanych i administrowanych. Natomiast wykaz Wspólnot (budynków administrowanych przez spółkę) stanowi załącznik nr 1 do umowy. Na koniec podkreślono, że żądanie grzywny jest co najmniej przedwczesne, gdyż spółka nie pozostaje nawet w bezczynności w wykonaniu wyroku. Po zapoznaniu się z aktami sądowymi skarżąca, w piśmie procesowym z 5 czerwca 2019 r. zarzuciła, że odpowiedź na skargę zawiera nieprawdziwe fakty. Podkreśliła, że umowa z [...] r. dotyczy C (podmiotu dzisiaj nieistniejącego) i nie pozostaje w związku z wyrokiem do wykonania którego spółka została zobowiązana. Umowa ta stanowiła wykonanie wyroku z 11 czerwca 2014 r. sygn.. akt IV SAB/GL 26/14, który został jej doręczony jako reprezentantowi ustawowemu D w Z. na adres jego siedziby. Natomiast z powziętych przez skarżącą informacji z dokumentów urzędowych wynika, że od 2008 r. na nieruchomościach stanowiących własność Gminy Miejskiej Z., podmiot komercyjny jakim jest B SA rozpoczął działalność gospodarczą i prowadzi ją nadal. Równolegle podmiot ten wszedł, bez zgody i wiedzy właścicieli nieruchomości wspólnych bez udziału Gminy, będących w zarządzie spółki, co stanowi naruszenie prawa własności i zasad współżycia społecznego. Potwierdza to pismo Jednostki Obsługi Finansowej Gospodarki Nieruchomościami w Z. z [...] r., aneks do umowy z [...] r. oraz umowa nr [...]. Za wiedzą i zgoda Zarządcy – A taki stan rzeczy istnieje nadal, co poświadczył pracownik B SA w oświadczeniu z 25 marca 2019 r. Skarżąca podkreśliła, że odpowiedź na skargę i załączone do niej dowody nie potwierdzają wykonania wyroku, gdyż nie doręczono jej umów zawartych pomiędzy A a B SA, o które wnioskowała. Wydruki poczty elektronicznej, wymiany korespondencji załączone do odpowiedzi na skargę dowodzą mataczenia przez spółkę i przedstawiania skarżącej jako strony trudnej i kłótliwej. Na rozprawie w dniu 17 września 2019 r. pełnomocnik spółki podtrzymał stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę. Podkreślił, że skarżącej wysłano jedyną umowę jaką dysponuje spółka i jaka została podpisana z telewizją kablową. Ze Spółką B spółka A nigdy umowy nie podpisywała, czego potwierdzeniem jest umowa przedstawiona przez skarżącą jako załącznik do pisma procesowego z 5 czerwca 2019 r. Umowa ta podpisana jest przez inny podmiot – Jednostkę Obsługi Finansowej Gospodarki Nieruchomościami, która jest jednostką organizacyjną gminy. Tym samym skoro spółka nie podpisała umowy ze wskazaną telewizją to nie mogła jej skarżącej udostępnić. Przesłała tą, którą dysponuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skargę nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W rozstrzyganej sprawie skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa, który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 ppsa). Zasadniczą przesłanką do zastosowania tego przepisu i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku sądu uwzględniającego skargę strony na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Uzasadnieniem omawianej regulacji prawnej jest swoista "recydywa" organu administracji przejawiająca się w pierwotnym uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i ponownym naruszeniu polegającym na zignorowaniu wydanego w tej sprawie wyroku sądu. Istotą tego postępowania jest wymierzenie grzywny organowi za niewykonanie wyroku. Należy przy tym pamiętać, że jest to postępowanie odrębne od postępowania w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania. W tym postępowaniu sąd ustala jak przebiegało postępowanie przed organem po wyroku sądu i czy zachowanie organu wskazuje na jego niewykonanie. Przewidziana w art. 154 § 1 i 6 ppsa grzywna stanowi sankcję za ignorowanie wyroku, a nie za bezczynność organu. Ta ostatnia okoliczność podlegała bowiem ocenie w sprawie wcześniejszej skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z powołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ppsa i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie, stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie sądu, obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Zgodnie z art. 286 § 1 zdanie 1 ppsa po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Natomiast § 2 wymienionego artykułu stanowi, że termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180, wyrok WSA w Łodzi III SA/Łd 72/2009). W postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na niewykonanie wyroku należy przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu, i dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też ta bezczynność jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Ustalenia winny uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wniesienia skargi o wymierzenie grzywny. Istotą bowiem tej skargi jest możliwość zastosowania przez rozpoznający sprawę sąd ustawowo określonych środków, celem nałożenia kary za uchylanie się od wykonania prawomocnego wyroku, zatem środka represyjnego, ale także zdyscyplinowanie organu, co sprowadza się do zapewniania skuteczności wykonywania orzeczeń sądowych. Dodatkowo analizując stan sprawy, sąd bierze pod uwagę zachowanie wszystkich stron postępowania, nie tylko organu, bezczynność którego obowiązany jest zbadać na podstawie akt sprawy. Jak wynika z akt sprawy o sygn. akt IV SAB/Gl 101/18, wyrokiem z 26 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę wniesioną przez skarżącą, na bezczynność Zarządu A Sp. z o.o. w Z. (w skrócie A) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Stwierdził, m.in. że organ dopuścił się bezczynności w zakresie punktu pierwszego wniosku o udzielenie informacji publicznej z 5 lutego 2018 r., tj. doręczenia na adres poczty elektronicznej kopii wszystkich umów, łącznie z aneksami, zawartych pomiędzy spółką a komercyjnym podmiotem gospodarczym B, na udostępnienie części wspólnych Wspólnot Mieszkaniowych, w tym z udziałem Gminy Miejskiej Z. zarządzanych i administrowanych przez A oraz, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; a także zobowiązał spółkę do załatwienia powyższego żądania w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku; zasądził na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jak wskazano wyżej odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został przesłany spółce 8 listopada 2018 r. Bezspornym też pozostaje, że wskazanym wyrokiem spółka została zobowiązana do jego wykonania w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku. Wskazać należy, że jest to termin ostateczny, w sytuacji, kiedy wyrok nie został zaskarżony, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Spółka nie zaskarżyła niekorzystnego dla niej orzeczenia i wykonała wyrok z 26 czerwca 2018 r. przed jego uprawomocnieniem, tj. 14 sierpnia 2018 r. Wykonała wyrok przesyłając za pismem z 13 sierpnia 2018 r. umowę z [...] r. nr [...], którą dysponuje przesyłką pocztową i pocztą elektroniczną. Koszty sądowe spółka zwróciła 21 grudnia 2018 r., tj. po otrzymaniu wyroku z klauzulą prawomocności oraz wezwania o wykonanie wyroku, w tym zwrotu kosztów na wskazany rachunek bankowy (pismo z 18.12.2018 r.). Dodatkowo pismem nr [...] z [...] r. skarżąca została poinformowana o wykonaniu wyroku w pełnym zakresie. Informacja ta została odebrana 11 stycznia 2019 r. Powyższy tok postępowania wskazuje, że spółce nie można zarzucić bezczynności w wykonaniu wyroku. Inną kwestią jest sposób jego wykonania i oczekiwania skarżącej, która nie zaprzecza otrzymaniu poczty elektronicznej 14 sierpnia 2018 r. a wręcz wskazuje, że przesłana umowa nie spełnia jej oczekiwań, gdyż dysponuje jej treścią od 2014 r. Została jej udostępniona, a właściwie stowarzyszeniu, którego jest członkiem a według jej wiedzy spółka musi dysponować żądanymi przez nią umowami, gdyż takowe podpisała wskazana jednostka organizacyjna gminy na dowód czego przedłożyła kopię jednej z nich. W tym miejscu wskazać należy, że wniosek o udzielenie informacji publicznej w postaci kopii umów podpisanych przez spółkę ze wskazaną telewizją kablową został skierowany do Zarządu A spółki z o.o., która jest spółką prawa handlowego, której jedynym udziałowcem jest Gmina Z., a której głównym przedmiotem działalności jest zarządzanie nieruchomościami wykonywane na zlecenie, wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych, wykonywanie instalacji budowlanych. Spółka A jest następca prawnym Zarządu [...] spółka z o.o. – gospodarującej zasobami mieszkaniowymi Gminy Z. Wskazać tu należy, że wykonanie wyroku to również przekazanie stronie pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje (zobacz wyrok WSA w Gliwicach z 11.06.2014r. IV SAB/GL 26/2014 ). W kontrolowanej sprawie spółka takową informację skarżącej przekazała a nawet na potwierdzenie prawdziwości swojego oświadczenia ujawniła umowę, która pozostaje w jej posiadaniu jako następcy prawnego [...] z 1998 r., a która obejmuje swoim zakresem nieruchomość w której zamieszkuje skarżąca (podobnie jak umowa ujawniona przez skarżącą- uwaga sądu). Trudno też uznać za zasadne zarzuty podniesione przez skarżącą zwłaszcza w piśmie procesowym z 5 czerwca 2019 r. w kontekście załączonych do niego dowodów. Wręcz przeciwnie, wynika z nich, że umowę o wykonanie i eksploatację sieci telekomunikacyjnej z B SA podpisał inny podmiot - Jednostka Obsługi Finansowej Gospodarki Nieruchomościami w Z., która jest jednostką organizacyjną Gminy i odrębnym podmiotem gospodarczym, kierowanym przez dyrektora i będącą zarządcą nieruchomości gminnych. To właśnie ten podmiot podpisał w imieniu Gminy umowę [...] r., przedłużoną do roku 2014 aneksem [...] r. ze wskazaną spółką. Umową tą skarżącą dysponuje wraz z aneksem. Tym samym wie, które nieruchomości gminne lub zarządzane przez gminę zostały nią objęte. Nadto przedstawiona przez spółkę informacja z Krajowego Rejestru Sądowego w sposób jednoznaczny potwierdza odrębność organizacyjno-prawną obu podmiotów gospodarczych i różny zakres prowadzonej działalności (zarząd i gospodarowanie). Tym samym przekazanie skarżącej informacji o braku podpisania żądanej umowy jednoznacznie wskazuje, że z tej samej przyczyny nie zostanie udostępniona. Nie można udostępnić czegoś czego się nie posiada ani nie podpisało. Wyrok został zatem wykonany, gdyż taką formę jego wykonania przewiduje ustawa a żądanie skarżącej było jednoznaczne. Dotyczyło doręczenia kopii wszystkich umów zawartych pomiędzy A a B. Zarzuty oparte na domniemaniach skarżącej nie znajdują potwierdzenia, zwłaszcza gdy okazana umowa nie dotyczy spółki, nie byłą jej stroną. Należy też przypomnieć, że uzasadniając przewlekłość postępowania o udzielenie informacji publicznej sąd wskazał, że skarżąca została poinformowana o podpisywaniu umów z B przez Wspólnoty Mieszkaniowe, których majątkami czy nieruchomościami A Zarządza. Jako że nie jest ich stronom nie jest ich dysponentem. Adresatem żądania winny być zatem Wspólnoty, w tym ta do której skarżąca należy i posiada pełną wiedzę o jej funkcjonowaniu jako członek. Wnosząc skargę na bezczynność w istocie spierała się o formę załatwienia jej wniosku. Zamiast kopii umowy skarżąca została poinformowana o braku możliwości ich udostępnienia i przyczyny tego stanu rzeczy, której nie przyjmuje do wiadomości. W przekonaniu skarżącej bez znaczenia dla uzyskania kopii umowy jest okoliczność, że są one zawierane przez odrębne podmioty prawne niż adresat żądania. Mogą je ujawnić Wspólnoty Mieszkaniowe i B jako strony umowy, a nie spółka. Argumentacji tej skarżąca nie podważyła. Wskazać też należy, że Sąd badający przewlekłość postępowania uznał, że forma załatwienia sprawy wniosku pismem z [...] r. nie odpowiada formie określonej ustawą i nie można jej uznać za realizacje wniosku. Organ nie rozważył nawet czy żądanie obejmuje informacje publiczną. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czemu dał wyraz w pkt 2 wyroku. Uznał, że postępowanie organu było wynikiem błędnego przekonania, że przekazane skarżącej pismo stanowi wykonanie obowiązków w zakresie rozpatrzenia żądania. Przypomnieć też należy, że w orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. np.: wyrok NSA z 21.06.2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27.03.2013 r., sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z 10.04.2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z 11.10.2013 r., sygn. II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z 16.05.2013 r., sygn. II SAB/Sz 34/13 dostępne w CBOSA). W ocenie sądu w rozstrzyganej sprawie bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie wystąpiła, gdyż skarżąca nie podpisała żadnych umów a tym samym ich nie mogła okazać, natomiast umowy podpisane przez Wspólnoty nie były objęte żądaniem. Wykonując wyrok spółka w pełni odpowiedziała na żądanie skarżącej i to we właściwej formie. Przesłanie umowy z [...] r. było wynikiem jej dobrej woli i potwierdzenia prawdziwości przekazanej informacji. Spółka nie musiała tej umowy przesyłać. Ponieważ zasadniczą przesłanką do zastosowania art. 154 § 1 ppsa i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku sądu uwzględniającego skargę strony na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania a przesłanka ta w niniejszej sprawie nie została spełniona to skarga nie okazała się skuteczna. Wyrok został wykonany przed wskazanym w nim terminem i przed jego uprawomocnieniem w części, w której skarżąca oczekiwała od spółki innego jego wykonania wynikającego z błędnego przekonania o podpisaniu przez spółkę umowy w B, co nie znalazło potwierdzenia. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ppsa, należało skargę oddalić.