III SA/Gl 449/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T.T. o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji w zakresie postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W treści skargi z 27 marca 2017 r. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., nr [...] T.T. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu podniósł, że opłata podwyższona w niniejszej sprawie wynosi aż [...] zł. Stwierdził, że wykonanie decyzji i środki podjęte w celu wyegzekwowania tej kwoty, miałyby wpływ na płynność finansową Skarżącego, a nawet mogłyby skutkować jego upadłością. Skarżący do akt sprawy przedłożył dokumenty obrazujące jego sytuację finansową: 1) zestawienie przychodów i wydatków w roku obrotowym 2015 oraz. 2016. 2) podsumowanie dochodu w roku obrotowym 2016 oraz 2017. Jego zdaniem przedstawione dowody uprawdopodobniły opisywaną przez skarżącego sytuację i wskazały na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. T.T. wyjaśnił, że w sytuacji realnej możliwości wszczęcia postępowania celem wyegzekwowania nałożonej opłaty podwyższonej w kwocie blisko [...] zł. zajęciu podlegać mogą wszystkie należące do niego rachunki bankowe oraz środki trwałe (maszyny), które stanowią jedyne jego źródło dochodu i utrzymania, co z kolei spowoduje brak możliwości prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej, a co za tym idzie, ogromne straty finansowe. Realnie rzecz ujmując, Skarżący nic będzie w stanie się "podnieść" po ewentualnych działaniach podjętych przez organy uprawnione do wyegzekwowania ustalonej opłaty podwyższonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja administracyjna korzysta z domniemania zgodności z prawem i podlega wykonaniu. Na stronie, która wnosi o udzielenie jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa obowiązek przedstawienia Sądowi tez, twierdzeń oraz dokumentów, które uprawdopodobnią zasadność uwzględnienia wniosku. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. został bowiem tak skonstruowany, że ciężar wykazania, iż okoliczności w nim wskazane istotnie zaistniały, spoczywa na osobie wnioskującej o ochronę tymczasową. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2010 r., o sygn. akt II FZ 460/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przyjąć, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinien być wnikliwie uzasadniony. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami i dowodami. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające jedynie samo stwierdzenie, że okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występują w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2014 r., II FSK 998/14, LEX nr 1500173). To od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków zależy orzeczenie Sądu. Brak wskazania we wniosku tych przyczyn uniemożliwia Sądowi merytoryczną ocenę. Jednakże w przypadku braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też na skutek niedołączenia ich do wniosku, sąd administracyjny nie jest władny, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, aby wzywać stronę do ich przedłożenia (zob. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 404/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe rozważania prawne do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby zaistniały ustawowe przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Niw wykazał tym samym, że wykonanie zaskarżonej decyzji rodziłoby skutek w postaci groźby wyrządzenia znacznej szkody, nadto zaś że powstałe skutki byłyby trudne do odwrócenia. Sąd w przedmiotowej sprawie nie znalazł przesłanek przemawiających za słusznością wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, bowiem wniosek ten nie został właściwie uzasadniony. W takiej sytuacji Sąd nie może przeprowadzać postępowania wyjaśniającego z urzędu w poszukiwaniu przyczyn ubiegania się skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w postępowaniu sądowym, ani tym bardziej domniemywać okoliczności, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku strony. Wprawdzie do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dołączono dokumentację, która obejmowała zestawienie przychodów i wydatków w roku obrotowym 2015 oraz. 2016 oraz podsumowanie dochodu w roku obrotowym 2016 oraz 2017, jednakże wskazana dokumentacja nie uprawdopodobniła twierdzeń wnioskodawcy, który stwierdził, iż ewentualna egzekucja opłaty podwyższonej w kwocie [...] zł. wpłynie na płynność finansową skarżącego, a nawet mogłyby skutkować jego upadłością. Sąd stanął na stanowisku, iż przedłożone przez skarżącego dokumenty źródłowe nie opisująca wnikliwie i dokładnie jego sytuacji finansowej, a co za tym idzie trudno domniemywać jaką szkodę czy skutki może wywołać ewentualna egzekucja opłaty dodatkowej. Zdaniem Sądu wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż ewentualna egzekucja opłaty dodatkowej mogłaby spowodować szkodę i to znaczną oraz iż możliwe skutki tej egzekucji mogą być trudne do odwrócenia. Podkreślić należy, że postanowieniem z dnia 20 lipca 2017 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 31 maja 2017 r. o odmowie przyznania T.T. prawa pomocy. Wskazać trzeba, iż zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze przyjmuje się zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 P.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy, a postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10, LEX nr 742664 i z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, LEX nr 573464). Egzekwowanie obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie może być automatycznie utożsamiany z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2011 r., II FSK 2752/11, LEX nr 1069889). Wskazać trzeba, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego NSA z dnia 18 września 2015 r., II GZ 481/15, CBOSA). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał ani nawet nie uprawdopodobnił występowania w sprawie realnych i rzeczywistych przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Co istotne, również z analizy akt sprawy nie wynika, aby takie przesłanki w sprawie występowały. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie wskazanych wyżej przepisów, na mocy art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.