III SA/Gl 493/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 10 marca 2014 r. skarżąca, działająca przy pomocy fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza w zakresie usług budowlanych została zlikwidowana [...] r. Obecnie jej jedynym źródłem utrzymania jest wynajem nieruchomości. Poza domem o pow. ok. [...] m2, posiada bowiem lokal użytkowy w B. oraz udziały w lokalach handlowych w K., T. i Z. o łącznej szacunkowej wartości [...]zł. Z tego tytułu uzyskuje miesięczny dochód rzędu [...] zł. Ponieważ ten zaliczany jest do tzw. najmu prywatnego nie ma możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków związanych z utrzymaniem i zarządzaniem nieruchomościami, remontami czy naprawami awaryjnymi. Wprawdzie posiada samochód osobowy marki [...]rok prod. [...]), niemniej jednak zobowiązana jest do zapłaty zaległości podatkowych w ratach, które wynoszą [...] zł miesięcznie. To oznacza, że jej sytuacja finansowa nie pozwala bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu ponieść kosztów niniejszego postępowania. Wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, dlatego też zarządzeniem z 11 kwietnia 2014 r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika do uzupełnienia złożonego wniosku przez: - przedłożenie aktualnego zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem wskazanym jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy (pobyt czasowy lub stały); - udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą, - nadesłanie kopii zeznania podatkowego złożonego za 2013 r.; - przedłożenie kopii decyzji Naczelnika II Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. dotyczącej spłaty zaległości podatkowych w ratach w wysokości [...] zł; - nadesłanie wyciągów bądź wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty); - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki). W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik przedłożył faktury obrazujące rozliczenia czynszowe za marzec w wysokości [...] zł oraz kwiecień na łączną kwotę [...] zł. Ponadto wyjaśnił, że koszty stałe związane z utrzymaniem należących do skarżącej nieruchomości wynoszą [...] zł. Dodatkowo nadesłał kserokopię decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. dotyczącej spłaty zaległości podatkowych w ratach w wysokości [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu rodzinnego i majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca ograniczyła się do podania takich danych, które odnosiły się wyłącznie do jej osoby, pominęła natomiast informacje dotyczące jej męża, podczas gdy z akt sprawy (vide: k-79) oraz z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. ustalono, że pozostaje ona w związku małżeńskim, a wysokość osiąganych przez męża dochodów oraz źródeł, z których te są pozyskiwane, w tym posiadanych przez męża składników majątku w postaci nieruchomości, oszczędności oraz innych przedmiotów, których wartość przekracza 3000 euro nie została podana. Ponieważ powyższe mają istotne znaczenie w sprawie nie tylko dlatego, że rubryka nr 6 nie została wypełniona zgodnie z pouczeniem zawartym na ostatniej stronie formularza, ale również dlatego, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Przyjąć należało, że przedłożony w sposób wybiórczy materiał dowodowy oraz podane okoliczności faktyczne nie były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że mimo stosownego wezwania dokumenty źródłowe obrazujące sytuację finansową skarżącej nie zostały nadesłane. Dotyczy to zarówno wyciągów z rachunków bankowych, które jak wynika z przedłożonych przy piśmie z [...] r. faktur skarżąca przecież posiada, zeznania podatkowego za 2013 r. czy dowodów wpłat ponoszonych opłat za czynsz, gaz, energię elektryczną, telefon itp. Samo wskazanie, że "koszty stałe związane z utrzymaniem należących do skarżącej nieruchomości wynoszą [...] zł" nie mogło być uznane za wystarczające z uwagi na fakt, że w ramach najmu prywatnego wydatki takie również się ponosi, a te nie zostały w żaden sposób oszacowane. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie znalazł prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09, LEX nr 552404 oraz z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt I OZ 402/13, LEX nr 1318828). Skoro bowiem skarżąca przedstawiła jedynie wybrane selektywnie informacje i dokumenty, które budziły wątpliwości, to powinna liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jej twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. Dlatego też niedopełnienie obowiązku przedłożenia wszystkich wskazanych w wezwaniu z 16 kwietnia 2014 r. dokumentów skutkowało oddaleniem złożonego wniosku. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 lutego 2014 r. zwrócono skarżącej (na konto bankowe jej męża) kwotę [...] tytułem nadmiernie uiszczonego wpisu od skargi. Nic zatem nie stało na przeszkodzie aby część tych środków przeznaczyć na należny od skargi kasacyjnej wpis, który w rozpoznawanej sprawie wynosi [...] zł. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji. 3