III SA/Gl 512/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie 5.777,00 zł skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu powołał się na złożone do akt o sygn. III SA/Gl 179/15 dokumenty źródłowe i oświadczenia, z których ustalono, że z synem nie utrzymuje kontaktów i nie zamieszkuje z nim w jednym gospodarstwie domowym. Ponieważ jest osobą bez żadnych źródeł dochodu pozostaje na utrzymaniu J. C., u której mieszka, albowiem posiadana przez niego połowa nieruchomości przy ul. W. [...] w C. została zajęta przez komornika, który dokonał jej opisu i oszacowania. Razem z J. C. utrzymują się z jej dochodów, które od października 2014 r. wynoszą ok. 1.600,00 zł brutto, tj. ok. 1.200,00 zł netto, podczas gdy ciążące na skarżącym zaległości wynoszą ponad 17 milionów. Z postanowienia z dnia [...] r. wynika, że komornikowi udało się wyegzekwować jedynie kwotę 15.406,62 zł, którą z uwagi na roszczenia wierzycieli należało podzielić według sporządzonego planu podziału. Skarżący nie figuruje bowiem w rejestrze osób bezrobotnych (vide: zaświadczenie z PUP). W 2013 r. zadeklarował dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie 6.563,31 zł oraz zerowe przychody z tytułu prowadzonej działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej (vide: zaświadczenia wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M.). Jak ustalono z zaświadczenia o zameldowaniu skarżący zamieszkuje z J. C., jej córką oraz rodzicami J. C. Z nadesłanego do akt o sygn. I SA/Gl 1315/14 i I SA/Gl 1316/14 pisma z [...] r. wynika, że dom należący do rodziców J. C. jest piętrowy. Skarżący zajmuje wraz z "osobą mu bliską" piętro budynku o pow. [...] m2. Koszty utrzymania domu ponoszą rodzice J. C., albowiem ta w 2013 r. oraz od 1 stycznia do 20 października 2014 r. była osobą bezrobotną. W chwili obecnej zatrudniona jest w [...] S.A. (sieć sklepów [...]) na czas określony do 30 czerwca 2015 r. (vide: zaświadczenie z [...] r.). Tymczasem skarżący jest po rozwodzie. W 2013 r. wyrejestrował działalność gospodarczą (vide: wydruk z CEIDG). Od tego czasu pozostaje bez żadnych źródeł dochodu, nie pobiera żadnego zasiłku i nie korzysta ze świadczeń MOPS. Na potwierdzenie powyższego przy piśmie z [...] r. nadesłał m.in. zaświadczenie z ZUS informujące o niefigurowaniu w systemie jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz zatrudnienia. Dodatkowo wskazał, że córka J. C. otrzymuje alimenty w kwocie 400,00 zł. Kontynuuje naukę w systemie zaocznym i pozostaje na utrzymaniu dziadków. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do jego brzmienia przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, Lex nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Należy bowiem zauważyć, że choć skarżący z niewiadomych przyczyn nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku i nie wykorzystuje związanych z tym uprawnień bezrobotnego łączących się m.in. z możliwością korzystania z opieki zdrowotnej, to jednak w sposób dostateczny udokumentował, że faktycznie nie uzyskuje żadnych dochodów. W tym zakresie nadesłał bowiem (vide: akta o sygn. III SA/Gl 179/15) wystawione przez ZUS zaświadczenie potwierdzające, iż od 1 stycznia 2014 r. do nadal nie figuruje w systemie jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz zatrudnienia. Ostatnie zeznanie podatkowe, gdzie zadeklarował dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie 6.563,31 zł oraz zerowe przychody z tytułu prowadzonej działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej złożył w 2013 r. A zatem można przyjąć, że brak dochodów w jego przypadku rzeczywiście ma charakter trwały. Wprawdzie z księgi wieczystej o nr [...] ustalono, że nadal jest współwłaścicielem w ½ nieruchomości gruntowej położonej przy ul. K., W. [...] w C. – B., niemniej jednak z zawiadomienia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. z dnia [...] r. wynika, że do powyższej skierowana została egzekucja mająca na celu wyegzekwowanie: należności głównej 234.161,48 zł, odsetek naliczonych na dzień 3 stycznia 2013 r. w kwocie 10.008.423,63 zł i kosztów egzekucji rzędu 78.078,40 zł. Termin opisu i oszacowania w/w nieruchomości wyznaczono na dzień [...] r., co oznacza, że nie ma już możliwości rozporządzania powyższą. Dlatego też zamieszkuje (vide: zaświadczenie o zameldowaniu w aktach o sygn. III SA/Gl 179/15) wraz z J. C., tj. "osobą mu bliską" w domu należącym do jej rodziców. Wprawdzie ich dochody i koszty utrzymania nie zostały podane, niemniej jednak z oświadczenia skarżącego wynika, że zajmuje on z "osobą mu bliską" piętro budynku o pow. [...] m2. Ponadto pozostaje na jej utrzymaniu, a zatem z kwoty ok. 1.200,00 zł netto, bo takie jest wynagrodzenie J. C., rzeczywiście nie jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania, gdzie należny od skargi wpis wynosi 5.777,00 zł. I choć wielkość ponoszonych przez skarżącego i "osobę mu bliską" wydatków nie została podana, to jednak z uwagi na zatrudnienie J. C. na czas określony do 30 czerwca 2015 r. i w niepełnym wymiarze czasu pracy, przyjąć należało, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. Tym bardziej, że T. C. korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach o sygn. I SA/Gl 1315/14 i I SA/Gl 1316/14, gdzie należne od skargi wpisy wynosiły po 500,00 zł. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.