III SA/Gl 514/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić prawa pomocy. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej długotrwałą chorobą i związanymi z nią wydatkami na leczenie, niemożliwością wykonywania pracy zarobkowej i prowadzenia działalności gospodarczej. Aktualnie strona utrzymuje się z pobieranego przez siebie zasiłku rehabilitacyjnego. Z braku oszczędności, wnioskodawca nie posiada środków pieniężnych umożliwiających poniesienie opłaty od skargi. Zasiłek rehabilitacyjny w kwocie około [...] zł i tak nie pozwala jej zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim ojcem T. M. oraz swoim bratem S. M. Ojciec uzyskuje regularny, miesięczny dochód w kwocie około 900 zł (renta), natomiast brat uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.500 zł brutto. Skarżąca oświadczyła również, że jest w [...] współwłaścicielem nieruchomości o powierzchni [...] m2 oraz właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2. Poza tym, skarżąca nie posiada już innych nieruchomości, ruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Strona oświadczyła, że obciążenia i kredyt hipoteczny na zakup mieszkania wynosi 100.000 zł, z czego rata miesięczna zamyka się w kwocie 800 zł. Wydatki miesięczne wynoszą: 300 zł (czynsz); 120 zł (merlin), 75 zł (telefon). Ponadto strona zaciągnęła kredyt konsumpcyjny w kwocie 18.000 zł – miesięczna rata spłaty tego kredytu wynosi 518 zł. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 23 kwietnia 2014 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego jej ojca i jej brata – z którymi wg jej oświadczenia prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie wpłynęło w dniu 5 maja 2014 r. pismo procesowe pełnomocnika skarżącej, stanowiące wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W końcowej części uzasadnienia ww. wniosku, pełnomocnik stwierdził, że obecnie świadczenie rehabilitacyjne jest jedynym źródłem utrzymania wnioskodawczyni, a jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Pełnomocnik stwierdził, że skarżąca złożyła oświadczenie o swoim stanie majątkowym wraz z wnioskiem o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Załącznikami do powyższego pisma procesowego są: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r.; decyzja ZUS Oddział w S. z dnia [...] r.; druczki skierowań do poradni specjalistycznej i do szpitala; informacja z NFZ dla świadczeniobiorcy z dnia [...] r.; historia spłaty kredytu w "A"; kserokopia dwóch pierwszych stron tytułu wykonawczego oraz kserokopie zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem (adresatem są: "A" oraz "B"/I O. w J.). Do akt nadesłane zostały również druki potwierdzenia transakcji dokonywanych za pośrednictwem "A", a stanowiących zapłatę następujących rachunków: 304 zł i 206 zł (czynsz za styczeń i luty 2014 r. za lokal położony przy ul. [...] [...] ); 473 zł (opłata za energię elektryczną); 206 zł (czynsz). Z kolei wraz z pismem z dnia 12 maja 2014 r. wnioskodawca nadesłała następujące materiały: swoje zeznanie podatkowe PIT-36L za 2013 r.; bilans sporządzony na dzień 28 lutego 2014 r. i rachunek zysków i strat; szereg zestawień z transakcji dokonywanych na swoim rachunku bankowym, prowadzonym w "A"; harmonogram spłaty zaciągniętego przez nią kredytu w "A" i harmonogram opisujący prognozowane wysokości rat dla umowy pożyczki w "B" S.A.; kserokopia wydruku ze "C" w J. (rachunek należący do ojca wnioskodawcy); faktury obrazujące zakupy dokonywane przez wnioskodawcę w internetowej aptece. Jednocześnie, w ww. piśmie przewodnim, pełnomocnik procesowy skarżącej stwierdził, że dochód uzyskiwany przez ojca strony, jest jego jedynym dochodem. Otrzymywana przez niego renta jest obciążona zajęciem. Brat strony nie pracuje i wg oświadczenia skarżącej nie posiada ani dochodu, ani rachunku bankowego. Postanowieniem z 16 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Już po rozstrzygnięciu sprawy przez referendarza przy piśmie z 26 maja 2014 r. nadesłano dwa akty notarialne dotyczące należących do skarżącej nieruchomości oraz umowę o mieszkaniowy kredyt hipoteczny. Z kolei w piśmie datowanym na 2 czerwca 2014 r. wniesiono sprzeciw od postanowienia referendarza. W uzasadnieniu tego sprzeciwu pełnomocnik skarżącej podniósł argumenty wskazane wcześniej w treści formularza PPF. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie lub zarządzenie referendarza traci moc a sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym. Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05). Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek skarżącej zasadny nie jest. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę okoliczności wskazujących na niezdolność pokrycia kosztów postępowania w sprawie. Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia wszystkich okoliczności dotyczących jej stanu majątkowego i jakiekolwiek braki tym zakresie uniemożliwiają choćby częściowe uwzględnienie jej wniosku. W sprawie nie wykonano wezwania referendarza sądowego w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości, w której skarżąca nie zamieszkuje oraz danych majątkowych jej brata oraz nie przedłożono dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej brata skarżącej. Tym samym Sąd nie dysponuje wiedzą w tym zakresie, pomimo stosownego wezwania a zatem nie można w oparciu o dostępne dokumenty przyjąć korzystnych dla strony domniemań. Nie można wykluczyć, że skarżąca jest w stanie uzyskać pomoc finansową od brata oraz że należące do niej mieszkanie przynosi dochód np. ze stosunku najmu. Warto nadmienić, że w sprzeciwie od postanowienia z 16 maja 2014 r. nie odniesiono się do tych kwestii, skupiono się jedynie na okolicznościach w sprawie bezspornych a dotyczących stanu zdrowia skarżącej. Wątpliwości w tym zakresie nie eliminują również dokumenty nadesłane wraz z pismem z 26 maja 2014 r. Wynika z nich fakt, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości, w której przebywa, w wyniku działu spadku oraz właścicielką drugiego lokalu, którego nie zajmuje nabytego w wyniku umowy sprzedaży. To jednak wciąż nie rozwiązuje kwestii aktualnego sposobu wykorzystywania tej nieruchomości. Konstrukcja art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a sprawia, że wszelkie niewyjaśnione przez wnioskodawcę wątpliwości muszą być interpretowane na jego niekorzyść, co zresztą wynika z samej zasady partycypacji strony w kosztach postępowania. Na marginesie należy nadmienić, że również dokumenty nadesłane przez stronę skarżącą przy piśmie z 12 maja 2014 r. nie uzasadniają uwzględnienia wniosku. Z zeznania PIT- 36 wynika osiągnięcie przez skarżącą w roku 2013 r. dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł natomiast zarówno przychód jak i koszty jego uzyskania przekroczyły kwotę [...] złotych co uzasadnia tezę obracania przez skarżącą w tym okresie pieniędzmi na szeroką skalę. Tym samym również teza skarżącej o braku jakichkolwiek oszczędności może być uznana za wątpliwą. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.