III SA/Gl 536/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Wujek Sędziowie NSA Henryk Wach (spr.) NSA Tadeusz Michalik Protokolant Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi A Spółka z o.o. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. orzekł, że S.Ż. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci zawodowego uszkodzenia narządu słuchu, wskazanej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną decyzji wskazał: art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt. 5, art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 1,7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115). W uzasadnieniu wyjaśnił, że istotnym warunkiem dla stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia oraz wykazanie, że warunki pracy miały wpływ na powstanie choroby. S.Ż. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ I instancji stwierdził dalej, że S.Ż. pracując od 1974 do 2004 r., jako spawacz, był narażony na hałas o natężeniu powyżej 82 dB. Długoletnie zatrudnienie w takich warunkach stwarzało ryzyko powstania choroby zawodowej. Na końcu wyjaśnił, że wobec nie rozpoznania choroby zawodowej przez dwie placówki diagnostyczne, brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Od tego rozstrzygnięcia odwołał się S.Ż. wnosząc o stwierdzenie choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. W uzasadnieniu opisał przebieg swojej pracy zawodowej. Decyzją z [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. powołując się na art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i stwierdził u S.Ż. chorobę zawodową narządu słuchu wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że pracownik wykonując zawód spawacza od 1971 r. był narażony na działanie hałasu ponadnormatywnego, ostatnio od 1998 r. - w spółce A. Następnie powołując się na wyniki badań przeprowadzonych przez placówki diagnostyczne przypomniał, że u pracownika rozpoznano obustronny odbiorczy ubytek słuchu, lecz z uwagi na jego stopień nie rozpoznano choroby zawodowej. Organ II instancji stwierdził ponadto, że w tej sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, ponieważ postępowanie w sprawie choroby zawodowej S.Ż. wszczęto przed wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Powołując się na orzecznictwo sądowe, organ odwoławczy wyjaśnił na końcu, że skoro pracownik pracował w narażeniu na hałas ponadnormatywny i placówki diagnostyczne rozpoznały u niego niedosłuch odbiorczy obustronny, to należało stwierdzić chorobę zawodową. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik zakładu pracy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zarzucił organom administracji sanitarnej dokonanie błędnych ustaleń faktycznych dotyczących narażenia pracownika na hałas ponadnormatywny. Wyraził przy tym pogląd, że nie wykazano związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a stwierdzoną chorobą zawodową. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga spółki A nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ administracji sanitarnej nie naruszył prawa. Na wstępie należy przypomnieć, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.) wydano na podstawie delegacji ustawowej z art. 231 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. Nr 24 poz. 141 ze zm.). To rozporządzenie utraciło moc prawną na podstawie § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115) z dniem 3 września 2002 r., kiedy to z mocy § 12 nowe rozporządzenie weszło w życie. Zgodnie z §10 tego rozporządzenia, postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Ta regulacja oznacza, że decydujące znaczenie ma ustalenie, kiedy rozpoczęto postępowanie w sprawie choroby zawodowej, ponieważ decyduje ono o tym, jakie przepisy będą miały zastosowanie w sprawie - nowe, czy poprzednio obowiązujące. W tej sprawie, organy administracji sanitarnej prawidłowo uznały, że postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęło się przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia, ponieważ w aktach administracyjnych znajduje się orzeczenie lekarskie z [...], wydane przez jednostkę diagnostyczną uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnię Chorób Zawodowych w S., stwierdzające u S.Ż. obustronny odbiorczy ubytek słuchu o poziomie UP-[...] dB, UL-[...] dB. Na podstawie § 3 ust. 1 pkt. 2 i ust. 4 nowego rozporządzenia, zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonał [...] lekarz, który podczas wykonywania zawodu powziął podejrzenie choroby zawodowej u pracownika. Następnie organ sanitarny I instancji działając w trybie § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, [...], wszczął postępowanie w sprawie administracyjnej, o czym zawiadomił, między innymi pracownika. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: -należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, -materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, -ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył wnikliwie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również przeprowadził wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Zarzuty postawione organowi administracji w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez ten organ art. 80 k.p.a. To, że organ administracji sanitarnej dokonał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje strona skarżąca nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy przede wszystkim zauważyć, że stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że S.Ż. w okresie wykonywania pracy zawodowej w latach 1971 -2004 był narażony na działanie hałasu o natężeniu ponadnormatywnym - średnio 84 dB w ciągu dniówki roboczej. Orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia pracownika wydały: [...] - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S., rozpoznając obustronny niedosłuch typu odbiorczego o poziomie UP-[...] dB, UL-[...] dB, [...] - Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S., rozpoznając podwyższenie progu słuchu o poziomie UP-[...] dB, UL-[...] dB Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy organ odwoławczy dokonując oceny tych orzeczeń lekarskich, mających charakter opinii biegłych w rozumieniu art. 84 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. w Pr.Pracy 1999/11/39) zasadnie uznał, że są to opinie pełne, jasne i nie zawierająca żadnych sprzeczności. W ocenie Sądu, organ odwoławczy był uprawniony do przyjęcia, że te dowody - w istocie decydujące o sposobie rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej - posiadają wskazane walory. Istotność tych dowodów polega bowiem na tym, że ze względów medycznych biegli wykluczyli istnienie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a warunkami wykonywania pracy przez S.Ż. Stwierdzili przy tym, że pomimo rozpoznanego schorzenia - słuch jest społecznie wydolny. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny tych opinii, do czego był uprawniony. Zasadnie uznał zatem, że pod względem prawnym nie doszło do wykluczenia związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami pracy. Należy przypomnieć, że o chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Pojęcie choroby zawodowej oznacza kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy. Zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, rozpoznaną u pracownika chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych należy zakwalifikować jako chorobę zawodową po uprzednim ustaleniu, że był on zatrudniony w warunkach narażenia na jej powstanie. To zaś oznacza, że przy braku innych ustaleń dotyczących narażenia i domniemaniu związku przyczynowego - takie schorzenie z mocy prawa uznane jest za chorobę zawodową. Należy podnieść, że omawianej problematyki dotyczy utrwalone już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również Sądu Najwyższego, który stwierdził, że o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową, decyduje związek przyczynowy między tym schorzeniem a warunkami pracy (...), jeśli dane schorzenie figuruje w oficjalnym wykazie chorób zawodowych (orzeczenie SN, sygn. III RN 110/98). Odmienne rozstrzygnięcie w sprawie choroby zawodowej może zapaść tylko wówczas, gdy wykazano inną przyczynę jej powstania. Takiej innej przyczyny powstania choroby zawodowej w toku niniejszego postępowania nie wskazano. Na końcu należy przypomnieć, że organ administracji sanitarnej ustalił poziom hałasu występujący w środowisku pracy pracownika na podstawie informacji uzyskanej od zakładu pracy - spółki A. Z karty oceny narażenia zawodowego, sporządzonej przez kierownika grupy robót i specjalistę BHP wynika zatem, że ekspozycja na hałas wynosiła średnio 84 dB w ciągu dniówki roboczej. Wobec tego, kwestionowanie tych ustaleń dopiero w skardze nie mogło odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą skutku. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).