III SA/Gl 581/18

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.K. (K.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, które wynosi 2.000,00 zł netto. Z kwoty tej spłaca zaciągnięte kredyty bankowe. A ponieważ wobec jego osoby prowadzona jest egzekucja, nie posiada żadnych składników majątku, które mógłby spieniężyć na potrzeby niniejszego postępowania. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożył: - wydruk z CEIDG potwierdzający zlikwidowanie z dniem [...] r. działalności gospodarczej "A"; - wyciągi z rachunku bankowego za okres od marca do maja 2018 r. wraz z zaświadczeniami o udzielonych pożyczkach i dokonywanych transakcjach bezgotówkowych dotyczących spłaty ustalonych rat; - zaświadczenie o osobach zamieszkałych pod adresem ul. [...] w T.; - zaświadczenie z zakładu pracy o wysokości wynagrodzenia; - kopię zeznania podatkowego PIT-37 za 2017 r.; - zaświadczenie o stanie cywilnym; - kserokopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz pobieranego wynagrodzenia za pracę. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (vide: art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.), następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie z kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący ograniczył się jedynie do wskazania, iż nie posiada żadnych składników majątku, które mógłby spieniężyć na potrzeby niniejszego postępowania, albowiem posiada niespłacony kredyt bankowy, a [...] r. naczelnik urzędu skarbowego skierował prowadzoną egzekucję zarówno do posiadanego rachunku bankowego, jak i otrzymywanego wynagrodzenia za pracę, które wynosi 2.000,00 zł. Pominął natomiast istotne informacje dotyczące stanu majątkowego D. i B.K. (rodziców skarżącego), do których należy mieszkanie przy ul. [...] w T., w którym wspólnie zamieszkują, a nadto nie wskazał kim jest P.K. wymieniony w zaświadczeniu z dnia [...] r. jako osoba wspólnie z nimi zamieszkująca i czy posiada własne źródła utrzymania. Wprawdzie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.) nie definiują pojęcia "wspólnego gospodarstwa domowego", niemniej jednak w literaturze przedmiotu pod pojęciem wspólnego gospodarstwa domowego rozumie się zespół osób spokrewnionych lub spowinowaconych, a także niespokrewnionych razem mieszkających bądź stale przebywających w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa (tak Ł. Strzępek [w:] Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory /pod. red. R. Mikosza/, Warszawa 2008 r., s. 154). To oznacza, że "wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego" należy rozumieć szeroko – jako wspólne zamieszkiwanie jak i ponoszenie wspólnych wydatków. Przez wspólne zamieszkiwanie rozumie się mieszkanie w tym samym lokalu mieszkalnym bądź w tym samym budynku, natomiast przez wspólne gospodarowanie rozumie się ponoszenie wspólnych wydatków na zaspokajanie potrzeb osób zamieszkujących w tym samym lokalu lub budynku. Z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II URN 56/95 (OSNP 1996 r., nr 16, poz. 240) wynika bowiem, że "cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna, ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują". Ponieważ w rozpoznawanej sprawie z zaświadczenia wystawionego przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową "B", a nadto z historii rachunku bankowego ustalono, że poza rachunkami za telefon w sieci Play i abonamentem UPC rachunków za czynsz i media skarżący nie reguluje. Te bowiem opłaca D.K. (ojciec), który jest właścicielem mieszkania, w którym wspólnie zamieszkują, a zatem jego dochody i wydatki oraz posiadany majątek, podobnie jak B.K. (matki) i P.K. wymienionych w zaświadczeniu z dnia [...] r. należało wskazać w treści formularza, jako że ten kształtuje sytuację finansową wnioskodawcy, która od kwietnia bieżącego roku uległa zmianie, gdyż do posiadanego w "C" rachunku bankowego skierowana została egzekucja, a miesięczne wynagrodzenie za pracę w związku z dokonywanymi zajęciami egzekucyjnymi zmniejszyło się z kwoty 2.000,00 zł do 1.530,00 zł netto (vide: zaświadczenie o zarobkach za maj 2018 r.). Tymczasem zawarte w treści urzędowego formularza (druk PPF) dane, informacji o dochodach i majątku osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym nie zawierały, choć wymóg taki wynika z art. 252 ustawy p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem oświadczenie strony powinno zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym, które obejmować powinno również dochody i majątek osób wspólnie zamieszkujących bądź gospodarujących, czy też w inny sposób wpływających na możliwości finansowe wnioskodawcy. Jest to istotne tym bardziej, gdy strona, tak jak w rozpoznawanej sprawie twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania. Wówczas należy zbadać, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 262/09, LEX nr 552223). Z uwagi na to, że powyższe dane w treści urzędowego formularza zostały pominięte, uniemożliwiono rozpoznającemu sprawę przeprowadzenie jakiejkolwiek analizy w tym zakresie. Ponadto w żaden sposób nie wskazano na jakich warunkach skarżący zajmuje lokal, w którym zamieszkuje i którego abonament za UPC sam opłaca, podczas gdy okoliczność ta ma istotne znaczenie w kontekście dokonywanych pomiędzy skarżącym i jego matką przelewów (vide: transakcje z dnia [...] r., [...]r., [...] i [...] r. oraz [...]r.). Dodatkowo w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku nadesłano jedynie wyciągi z Konta [...], natomiast salda na rachunku [...], czy rachunku o nr [...] nie podano (vide: transakcje z dnia [...] r., [...] r., [...] i [...] r., [...] r. oraz [...] r.), choć to ma istotne znaczenie w sprawie, jako że [...] r. do posiadanych w "C" rachunków skierowana została egzekucja komornicza. Brak było również informacji odnośnie konta w "D", na które dokonano przelewu [...]r. i [...]r. tytułem raty nr 3, jako że przedłożone dokumenty bankowe zawartej z innym niż "E", umowy kredytu lub pożyczki, nie zawierały. Wobec powyższego przyjąć należało, że złożony wniosek jako niekompletny nie zasługiwał na uwzględnienie. A ponieważ w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w przypadku gdy skarżący uchyla się od przedstawienia wszystkich informacji na temat sytuacji rodzinnej bądź finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.