III SA/Gl 581/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) Protokolant Katarzyna Czabaj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2021 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Pismem z dnia [...] r. na druku RDZ - B6 A.M. - dalej strona, skarżący zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - dalej organ, ZUS, z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach. We wniosku wykazała nr NIP [...] i jako przeważającą działalność PKD 56.10.A. Wniosek dotyczył zwolnienia za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych- dalej ustawa COVID-19, (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), odmówił stronie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż z uwagi na zawieszenie wykonywanej działalności gospodarczej od 30 września 2019 r. do 1 grudnia 2019 r. brak zaewidencjonowanego okresu obowiązku opłacania składek w listopadzie 2019 r., w stosunku do którego strona oświadczyła utratę uzyskanego przychodu. W związku z powyższym nie przysługuje stronie prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, iż obok działalności zawieszonej w w/w okresie prowadzi działalność gospodarczą w spółce A s.c. A. M. I. W. NIP [...] NIP [...], gdzie przeważające PKD spółki w okresie listopada 2020 r. to kod 56.10.A, a spółka ani przez moment nie miała zawieszonej działalności gospodarczej. Z tego tytułu odprowadza składki na ubezpieczenie społeczne a dane dot. procentowego spadku obrotów dotyczyły jej działalności w ramach spółki cywilnej . Prezes ZUS decyzją z dnia [...]r nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...]r., odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. Po przywołaniu art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 organ stwierdził, iż po analizie całości dokumentacji w sprawie ustalił, że strona nie spełniła warunków niezbędnych do uzyskania zwolnienia z opłacania składek, ponieważ od dnia 30 września 2019 r. - nie była płatnikiem składek w ZUS z uwagi na zawieszenie działalności gospodarczej pod numerem NIP [...] REGON [...].Wznowienie działalności jako płatnika nastąpiło z dniem 2.12.2020 r., co oznacza, że od dnia 30.09 2019 r. do dnia 1.12.2019 r. nie prowadziła działalności gospodarczej i nie była z tego tytułu płatnikiem składek pod nr NIP [...] Organ zauważył, iż analizując historię wpisów do CEiDG, REGON oraz zapisów na koncie jako płatnika w ZUS ustalono, że powołane informacje o okresie obowiązku opłacania składek nie budzą żadnych wątpliwości co oznacza, że nie spełniono warunków niezbędnych do uzyskania zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r. Organ zaznaczył, iż ustawa łączy skutek prawny w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. ze spadkiem przychodów za listopad 2020 r. o co najmniej 40% w stosunku do listopada 2019 r. - a w tym okresie zgłoszono zawieszenie działalności. Ponieważ wniosek o zwolnienie złożono na dane dot. NIP [...] organ dokonał oceny przesłanek uprawniających do zwolnienia dla wskazanego płatnika składek. Podkreślono, iż A s.c. A. M. I. W. NIP [...] REGON [...] na gruncie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych jest odrębnym płatnikiem składek, któremu przysługiwała możliwość wnioskowania o zwolnienie z obowiązku ich opłacania, tak jak i każdemu ze wspólników odrębnie. Rozpatrując kryteria przemawiające za zwolnieniem z opłacania składek za listopad 2020 r. dokonano oceny przesłanek dla podmiotu wnioskującego zgodnie z danymi figurującymi na wniosku. W skardze do WSA w Gliwicach strona postawiła organowi zarzut 1. Naruszenia art. 6 i 7 k.p.a. przez ich niezastosowanie i bezzasadne przyjęcie, iż w listopadzie 2020 roku nie miała statusu płatnika składek 2. Naruszenie art. 77 §1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w listopadzie 2020 roku nie miała statusu płatnika składek, a status ten miała spółka cywilna w której jestem wspólnikiem, pomimo; a także poprzez założenie, iż w spornym okresie czasu nie miała statusu osoby prowadzącej działalność gospodarcza, pomimo że wykonywała tą działalność w formie spółki cywilnej, 3. Naruszenie art. 31 zo ust.10 ustawy COVID - 19 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie zwolnienia i przyjęciu, iż strona nie miałam w tym okresie czasu statusu płatnika składek . W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż złożyła wnioski o zwolnienie z opłacania składek między innym za miesiąc listopad 2020 roku. Otrzymała to zwolnienie za październik, grudzień 2020 roku i styczeń 2021 roku , w tym samym stanie faktycznym. W ocenie strony ZUS pominął, że prowadzona spółka cywilna nigdy nie występowała jako płatnik składek należnych z tytułu prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej, że spółka ta nie była w listopadzie 2020 roku płatnikiem składek nawet od pracowników i, że deklaracje płatnika składek za ten okres składano osobiście. Podniosła, iż będąc wspólnikiem spółki była jednocześnie indywidualnym przedsiębiorcą opłacającym składki z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej o określonym nr PKD a zatem ma prawo do zwolnienia . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Skarga okazała się zasadna. Powodem, dla którego ZUS odmówił skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 do 30.11.2020r. było stwierdzenie, iż z uwagi na zawieszenie wykonywanej działalności gospodarczej od 30 września 2019 r. do 1 grudnia 2019 r. prowadzonego pod nr NIP [...] brak zaewidencjonowanego okresu obowiązku opłacania składek w listopadzie 2019 r., w stosunku do którego oświadczono utratę uzyskanego przychodu. Stwierdzono że od 30 września 2019 r. do dnia 1 grudnia 2019 r. strona nie prowadziła działalności gospodarczej i nie była z tego tytułu płatnikiem składek za nr NIP [...]. Tymczasem w myśl art.31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.2l.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.2l.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.5l.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.2l.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r" wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w w/w art. 31 z o ust. 10 przepisie rodzaje działalności gospodarczej w przeważającej części wg stanu na dzień 30 września 2020r. przy uwzględnieniu faktu, iż przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się na ocenie czy Zobowiązany spełnił wymagania wynikające z w/w regulacji prawnej. Zdaniem organu nie spełnił wymagań wynikających z prawa albowiem z uwagi na zawieszenie wykonywanej działalności gospodarczej od 30 września 2019 r. do 1 grudnia 2019 r. brak zaewidencjonowanego okresu obowiązku opłacania składek w listopadzie 2019 r., w stosunku do którego strona oświadczyła utratę uzyskanego przychodu. W związku z powyższym nie przysługuje stronie prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. Tymczasem strona twierdzi w skardze co było podnoszone także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż warunki zwolnienia spełniła albowiem obok działalności zawieszonej w w/w okresie prowadzi działalność gospodarczą w spółce A s.c. A. M. I. W. NIP [...] NIP [...], gdzie przeważające PKD spółki w okresie listopada 2020 r. to kod 56.10.A, a spółka nie miała zawieszonej działalności gospodarczej. Z tego tytułu odprowadza składki na ubezpieczenie społeczne a dane dot. procentowego spadku obrotów dotyczyły jej działalności w ramach spółki cywilnej . W tak zarysowanym stanie sprawy uznać należy zaskarżoną decyzję za wadliwą. Z brzmienia art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - zwana dalej K.p.a.) jednoznacznie wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto w myśl art. 9 Kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zgodzić należy się ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, iż obowiązek udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania od wszczęcia do jego zakończenia decyzją (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1686/20). Wprawdzie obowiązki informacyjne ciążące na organie administracji nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania, co w konsekwencji czyniłoby z organu pełnomocnika strony (vide: NSA w wyrokach: z 18 maja 2020 r., sygn. I OSK 1649/19, z 16 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1368/18, czy z 9 stycznia 2020 r., sygn. I OSK 3525/18), to nie oznacza jednak, że organ jako gospodarz postępowania, wydania władczego rozstrzygnięcia, nie powinien poprzedzić przeprowadzeniem starannego postępowania wyjaśniającego, które uwzględnia także słuszny interes strony. Organ nie prowadzi bowiem postępowania przeciwko stronie, lecz dąży do wyjaśnienia sprawy w interesie strony, nie może zatem pomijać okoliczności korzystnych dla strony lub rezygnować z wyjaśniania okoliczności mogących przemawiać na jej korzyść (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 2026/19). Oceniając procedowanie organu rozpoznającego wniosek strony skarżącej skonstatować należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z powołanych wyżej przepisów. Nie można bowiem tracić z pola widzenia przede wszystkim celów, jakie przyświecały ustawodawcy wprowadzającemu przepisami ustawy COVID i możliwość ubiegania się o zwolnienie z obowiązku płacenia należności z tytułu składek. Celem tym było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w funkcjonowaniu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych. Wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej nie tylko zadbania o zaspokojenie środków dla podstawowej egzystencji ich rodzin, ale również dopełnienia formalności dla nich nieznanych, z których uprzednio nie korzystali. Zatem te cele winny zostać zestawione ze statusem wnioskodawcy i specyfiką prowadzonej przez spółkę cywilną działalności w oparciu o wyż. cyt. regulacje. W tych okolicznościach szczególnego znaczenia nabiera wynikający z art. 9 Kpa obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Poza tym ustawodawca jednoznacznie nałożył na organy obowiązek przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 Kpa) oraz oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Przenosząc w/w uregulowania na stan sprawy należy zauważyć, iż oceniając wniosek Strony o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020r. organ winien był procedować zgodnie z zasadami procesowymi i ustalić zatem w związku z jakim rodzajem działalności i pod jakim nr NIP strona ubiega się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020r. Czy dotyczy to płatnika posługującego się nr NIP [...] który jednak z uwagi na fakt zawieszenia działalności gospodarczej od 30 września 2019 r. do 1 grudnia 2019 r. nie ma zaewidencjonowanego okresu obowiązku opłacania składek w listopadzie 2019 r., w stosunku do którego strona oświadczyła utratę uzyskanego przychodu a skoro tak to nie przysługuje stronie prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za wnioskowany okres, czy raczej dotyczy to zwolnienia z obowiązku opłacania składek dla strony jako płatnika prowadzącego działalność pod nr NIP [...] w spółce A z przeważającym rodzajem działalności wg PKD kod 56.10. A. i w ramach tej działalności należy analizować warunki ustawowe prawa do zwolnienia za listopad 2020r., a w szczególności dane dot. procentowego spadku obrotów. Dane zaś co do faktu prowadzenia przez stronę działalności zarówno w spółce cywilnej jak i indywidualnie i konieczności opłacania w związku z tym faktem należnych składek ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ZUS znane były z urzędu. Skoro tak, to rzeczą organu było wyjaśnić z udziałem strony czego w istocie wniosek jej dotyczy gdy wg wiedzy organu działalność prowadzona pod nr NIP [...] była zawieszona od 30 września 2019 r. do 1 grudnia 2019 r. co ostatecznie nie mogło po rozpoznaniu wniosku skutkować pozytywną decyzją dla strony. Tego procedowania w sprawie zabrakło co oznacza, iż organ nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy uchybił też art. 8 Kpa i zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu, która zobowiązuje organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W konsekwencji stwierdzonych uchybień procesowych Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Zalecenia co do dalszego postępowania w sprawie wynikają z treści uzasadnienia .