III SA/Gl 584/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. (M.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych, podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego z wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Dnia [...] r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego radca prawny B. P. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych, podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Do powyższej dołączył wypełniony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto sprecyzował, iż żądanie to obejmuje zwolnienie jego mandanta od opłat sądowych w części dotyczącej uiszczenia należnego wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż skarżący jest studentem [...] roku Wyższej Szkoły "A" w L. Ponieważ nauka odbywa się w systemie zaocznym zmuszony jest opłacić czesne w wysokości [...] zł za semestr. Dodatkowo ponosi też inne wydatki związane z dojazdem na uczelnię i noclegiem w kwocie ok. [...] zł (vide: załączone do wniosku dokumenty źródłowe). Jednocześnie w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach M. M. podał, iż zamieszkuje wspólnie z rodzicami i bratem. Miesięczny dochód całej rodziny wynosi [...] zł i obejmuje wynagrodzenie za pracę matki w kwocie [...] zł, zarobki brata w wysokości [...] zł, świadczenia [...] ojca wynoszące [...] zł brutto oraz wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy zlecenia w kwocie [...] zł brutto. Wszyscy nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych czy przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Natomiast jako składniki posiadanego przez rodziców majątku skarżący wymienił mieszkanie spółdzielcze własnościowe o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha, która nie przynosi żadnego dochodu. Tymczasem do akt sprawy dołączono kserokopie następujących dokumentów źródłowych: - umowę zlecenia zawartą na czas określony, tj. od dnia [...] r. do dnia [...]r., z treści której wynika, iż pobierane przez skarżącego wynagrodzenie za pracę wynosiło [...] zł brutto; - zaświadczenie z dnia [...] r. obrazujące wysokość płaconego czesnego, tj. [...] zł [...] rata i [...] zł - opłata dyplomowa; - informację o dochodach osiągniętych przez skarżącego w okresie od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł; - decyzję z dnia [...] r., na mocy której ojciec skarżącego pobiera [...] w wysokości [...] zł wraz z zaświadczeniem lekarskim o stanie jego zdrowia; - wspólne zeznanie podatkowe rodziców, z którego wynika, iż osiągnięty przez nich w [...] r. dochód do opodatkowania wynosił [...] zł i [...] zł; - faktury VAT ponoszonych z tytułu utrzymania mieszkania wydatków w postaci opłat za czynsz ([...] zł), gaz ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł), telefon ([...] zł, w tym internet [...] zł) oraz podatek rolny ([...]zł – rocznie, czyli ok. [...] zł rata); - umowy o pracę zawarte na czas określony przez brata skarżącego, którego miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] zł netto plus premia uznaniowa wraz z zaświadczeniem o kontynuowaniu nauki w Wyższej Szkole Zarządzania i Administracji w O., w której czesne wynosi [...] zł; - zaświadczenia z dnia [...] r., na podstawie których ustalono, iż matka skarżącego poza stałym źródłem dochodu, który w miesiącu [...] wynosił [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, posiada jeszcze inne źródła utrzymania z tytułu których osiąga dodatkowe dochody w kwocie [...] zł (za okres od [...] r. do [...] r.) i [...] zł netto (na miesiąc). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Podkreślić w tym miejscu należy, iż częściowe zwolnienie od opłat sądowych może polegać zarówno na zawężeniu zwolnienia do jednego rodzaju opłaty, np. do wpisu, jak i na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej jego części lub określonej kwoty pieniężnej (vide: art. 245 § 4 w zw. z art. 212 § 1 ustawy). Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia strony skarżącej od opłat sądowych w części obejmującej należny od wniesionej skargi wpis nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy przeprowadzona w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów prowadzi do wniosku, iż skarżący jest w stanie pokryć określoną jego część do kwoty wynoszącej [...] zł. Zgodnie bowiem z art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej KRiO, rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Tym samym okoliczność, iż pełnoletnie dziecko nie ma własnego majątku oraz stałego dochodu, albowiem uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców nie uzasadnia jeszcze twierdzenia, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Z istoty obowiązku alimentacyjnego (vide: art. 133 § 1 KRiO) wynika wszakże, iż rodzice powinni wyłożyć potrzebne na ten cel środki, jeżeli mogą to uczynić bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W takim wypadku o przyznaniu prawa pomocy decydują możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców. Te bowiem stanowią istotny czynnik, który kształtuje sytuację finansową strony i musi być uwzględniony przy tej ocenie (vide: postanowienie SN z dnia 15 maja 1989 r. sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963). Ponieważ z dołączonych do akt dokumentów źródłowych wynika, iż miesięczne dochody rodziców skarżącego kształtują się na poziomie ok. [...] zł netto, natomiast niezbędne, udokumentowane wydatki, do których nie zalicza się opłat za internet, a także czesne (brak informacji by rodzice partycypowali w ponoszeniu tegoż wydatku) wynoszą ok. [...] zł, przyjąć należało, iż uiszczenie części należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego od skargi do kwoty wskazanej, tj. [...] zł nie będzie stanowiło większego uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Tym bardziej, że rodzice skarżącego posiadają jeszcze nieruchomość rolną o pow. [...] ha, z tytułu której można czerpać dodatkowe pożytki i która stanowi przecież wartość podkładową dla ewentualnej pożyczki. Wobec powyższego przyjąć należało, iż skarżący nie wykazał w dostateczny i przekonujący sposób jakoby sytuacja materialna jego rodziny była na tyle trudna, iż uzasadniałaby zastosowanie tej szczególnej instytucji procesowej jaką jest przyznanie prawa pomocy w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy. Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.