III SA/Gl 65/15
WyrokWSA w Gliwicach2015-02-20
Skład orzekający: Iwona Wiesner, Agata Ćwik-Bury, Krzysztof Kandut
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały Rady Miasta w sprawie Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych jest zgodne z prawem, jeśli uchwała ta nie zawierała wszystkich obligatoryjnych elementów wymienionych w art. 41 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także zaplanowano w niej wydatki na cele związane z kulturą fizyczną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Rady Miasta nie narusza w sposób istotny przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, co uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności. Sąd podkreślił, że katalog zadań w art. 41 ust. 1 ustawy ma charakter otwarty, a brak niektórych elementów nie musi oznaczać istotnego naruszenia prawa. Ponadto, sąd uznał, że wydatki na cele związane z kulturą fizyczną mieszczą się w ramach działań profilaktycznych i rozwiązywania problemów alkoholowych, ponieważ tworzą one alternatywę dla negatywnych zachowań i są zgodne z celem ustawy.Stan faktyczny
Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta G. w sprawie Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015, uznając ją za sprzeczną z art. 41 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z powodu braku obligatoryjnych elementów oraz zaplanowania wydatków na cele kulturalno-sportowe. Gmina G. zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze, zarzucając organowi błędną wykładnię przepisów i naruszenie samodzielności gminy. Sąd rozpoznał skargę Gminy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, stwierdził, że nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Protokolant Specjalista Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 r. przy udziale – sprawy ze skargi Gminy G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia nadzorczego dotyczącego gminy w kwestii profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; 2. stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda [...]zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] r. nr [...] stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] r. w sprawie Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla miasta G. na rok 2015, jako sprzecznej z art. 4¹ ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1356 ze zm., dalej zwanej u.w.t.).
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał, po dokonaniu analizy postanowień Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla miasta G. na rok 2015, stanowiącego załącznik do w/w uchwały (dalej w skrócie: Program), że uchwała narusza przepisy art. 41 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, które nakładają na gminę obowiązek prowadzenia działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu. Gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych powinien obligatoryjnie obejmować co najmniej takie elementy przedmiotowo istotne, jak w szczególności: zwiększanie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu, udzielanie rodzinom w których występują problemy alkoholowe pomocy psychospołecznej i prawnej, w tym ochrony przed przemocą w rodzinie, prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii, w tym dla dzieci i młodzieży (prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowych, a także działań na rzecz dożywiania dzieci uczestniczących w pozalekcyjnych programach opiekuńczo-wychowawczych i socjoterapeutycznych), wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służącej rozwiązywaniu problemów alkoholowych, podejmowanie interwencji w związku z naruszeniem przepisów określonych w art. 131 i 15 ustawy oraz występowanie przed sądem w charakterze oskarżyciela publicznego, wspieranie zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i finansowanie centrów integracji społecznej. Tymczasem przedmiotowa uchwała powyższych warunków nie spełnia, gdyż brak w niej zapisów dotyczących podejmowania interwencji w związku z naruszeniem przepisów określonych w art. 131 i 15 ustawy oraz występowania przed sądem w charakterze oskarżyciela publicznego, jak również brak jest regulacji dotyczących wspierania zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i finansowanie centrów integracji społecznej - co stanowi istotne naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Ponadto, w ocenie organu nadzoru, przedsięwzięcia ujęte w pkt 6 Programu, cel operacyjny 3, pkt 11 w zakresie przedsięwzięć ujętych pod lit. a i c, tj. dotyczących utrzymania i zwiększenia liczby obiektów sportowych i terenów rekreacyjnych oraz finansowania i dofinansowania modernizacji i remontów obiektów sportowych oraz ich wyposażenia – zaplanowane zostały bez podstawy prawnej. Wprawdzie katalog zadań Programu określony w art. 41 ustawy ma charakter otwarty, jednak wynikająca z art. 41 ust. 2 u.w.t. delegacja do określenia zadań gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych nie obejmuje planowania wydatków z przeznaczeniem na tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb związanych z kulturą fizyczną, utrzymaniem i zwiększeniem liczby obiektów sportowych i terenów rekreacyjnych, jak również finansowaniem i dofinansowaniem modernizacji i remontów obiektów sportowych oraz ich wyposażenia. Ponieważ działania takie wykraczają poza zakres zadań związanych wyłącznie z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych i skutkują wykorzystaniem środków pochodzących z opłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu na cele inne, niż wyłącznie na rozwiązywanie problemów alkoholowych, to konieczne było stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina G., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła organowi nadzoru wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z naruszeniem art. 41 ust. 1 u.w.t. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten zobowiązuje radę gminy do wyczerpania wszystkich elementów w nim wskazanych oraz poprzez przyjęcie, że zaplanowane wydatki z przeznaczeniem na tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb związanych z kulturą fizyczną, w szczególności utrzymanie i zwiększenie liczby obiektów sportowych i terenów rekreacyjnych, jak również finansowanie i dofinansowanie modernizacji i remontów obiektów sportowych oraz ich wyposażenia, nie mieszczą się w ramach przepisów w/w ustawy. Nadto podniosła zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 u.w.t. poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że delegacja do określania zadań gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych nie obejmuje tworzenia warunków do zaspokajania potrzeb związanych z kulturą fizyczną, w szczególności utrzymanie i zwiększenie liczby obiektów sportowych i terenów rekreacyjnych, jak również finansowanie i dofinansowanie modernizacji i remontów obiektów sportowy oraz ich wyposażenia, a także poprzez przyjęcie, że gminny Program może wskazywać tylko takie zadania, które mieszczą się w dyspozycji art. 41 ust. 1 u.w.t. Równocześnie Gmina G. sformułowała zarzut naruszenia art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 165 ust. 2 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie przy wykładni powołanych przepisów u.w.t.
W uzasadnieniu skarżąca zaakcentowała, że katalog zadań realizowanych w postaci gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych określony w art. 41 ust. 1 u.w.t. ma charakter otwarty, a zawarty w tym przepisie katalog jest jedynie przykładowy i nie pozwała na wysnucie wniosku, że wymieniony przepis obliguje do wyczerpania przez Radę Gminy wszystkich elementów w nim wskazanych. Zdaniem skarżącej istotą gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych jest przede wszystkim ustalenie działań ukierunkowanych na integrację społeczną osób uzależnionych od alkoholu, a określenie formy ich realizacji, zgodnie z zasadą samodzielności gminy wyrażonej w art. 2 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 165 ust. 2 Konstytucji, pozostaje w wyłącznej kompetencji gminy. Uwzględniając ustawowe regulacje prawne, brak w Programie zapisów dotyczących zadań wskazanych w rozstrzygnięciu nadzorczym nie oznacza, że gmina nie podejmuje się ich realizacji. Na poparcie swojej argumentacji pełnomocnik powołał przykłady orzeczeń sądów administracyjnych oraz poglądy doktryny.
W konsekwencji strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Do skargi załączono m.in. raport z badań pt. "Diagnoza problemów uzależnień i zjawiska przemocy w rodzinie" oraz wyciąg z opracowania Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych pt. "Rekomendacje do realizowania i finansowania gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w 2015 r." (str. 72-73).
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu nadzorczym i wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniósł, że organ jednostki samorządu terytorialnego realizujący ustawowy obowiązek opracowania gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych jest zobowiązany uwzględnić wszystkie wskazane w ustawie elementy kształtujące treść programu. W związku z powyższym Rada Miasta nie może wybiórczo traktować zadań, które zamierza zrealizować w ramach Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2015. Ponieważ przedmiotowa uchwała Rady Miasta G. nie zawiera elementów określonych w art. 41 ust. 1 pkt 6 i 7 u.w.t., tj. zadań dotyczących podejmowania interwencji w związku z naruszeniem przepisów określonych w art. 131 i art. 15 ustawy oraz występowania przed sądem w charakterze oskarżyciela publicznego, jak również regulacji dotyczących wspierania zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i finansowanie centrów integracji społecznej, to organ nadzoru obowiązany był stwierdzić jej nieważność.
Organ zwrócił także uwagę, że zaplanowane wydatki z przeznaczeniem na tworzenie warunków do zaspakajania potrzeb związanych z kulturą fizyczną, w szczególności utrzymaniem i zwiększeniem liczby obiektów sportowych i terenów rekreacyjnych, jak również finansowaniem i dofinansowaniem modernizacji i remontów obiektów sportowych oraz ich wyposażenia, nie mieszczą się w ramach przepisów u.w.t. Na poparcie swojej argumentacji organ powołał przykłady orzeczeń sądów administracyjnych oraz poglądy doktryny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje między innymi badanie zgodności z prawem indywidualnych decyzji administracyjnych, ale również aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz aktów organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 - 6 p.p.s.a.).
W myśl art. 148 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt. Powołana ustawa nie wprowadza innych kryteriów kontroli aktów organów jednostek samorządu terytorialnego. Również ustawa o samorządzie gminnym nie wprowadza innych kryteriów kontroli, poza kryterium zgodności z prawem aktów organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd administracyjny kontroluje zatem akty organów jednostek samorządu terytorialnego wyłącznie w oparciu o kryterium zgodności z przepisami prawa.
Należy przy tym zauważyć, że przy rozpoznawaniu skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze, obowiązkiem sądu jest najpierw zbadanie zgodności z prawem samej uchwały organu, a dopiero w następnej kolejności badanie legalności rozstrzygnięcia nadzorczego, mocą którego stwierdzono nieważność tej uchwały (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 – komentarz do art. 148; podobnie J. Zimmermann, Elementy procesowe nadzoru i kontroli NSA nad samorządem terytorialnym, "Państwo i Prawo" 1991, nr 10, s. 48; tak też wyrok WSA w Opolu z dnia 28 grudnia 2010 r., I SA/Op 520/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podstawą prawną do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego był przepis art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.), zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90.
W myśl art. 91 ust. 4 powołanej ustawy, w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
To rozgraniczenie kategorii wad uchwał organu gminy ma znaczenie prawne dla dopuszczalności podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność aktu organu gminy. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwa naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Wskazał jednak na dwie kategorie naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne. Z uwagi na brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, konieczne jest sięgnięcie do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. W judykaturze za istotne naruszenie prawa uznaje się takiego rodzaju naruszenia, jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury podjęcia uchwały. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 lutego 2009 r., II SA/Ol 18/09; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 października 2010 r., III SA/Gl 2083/10; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2011 r., II SA/Wr 245/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Organ nadzoru dokonując ustalenia zgodności uchwały z prawem obowiązany jest wywieść z przepisów prawa określony rodzaj naruszenia prawa. Z treści art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym należy wyprowadzić wniosek, że nieważna jest uchwała organu gminy gdy narusza skonkretyzowaną normę powszechnie obowiązującego prawa - art. 87 ust. 1 Konstytucji RP (Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia).
W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy uchwała Rady Gminy G. z dnia [...] r. została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.w t. zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi wykonuje się przez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, w szczególności:
1) tworzenie warunków sprzyjających realizacji potrzeb, których zaspokajanie motywuje powstrzymywanie się od spożywania alkoholu;
2) działalność wychowawczą i informacyjną;
3) ustalanie odpowiedniego poziomu i właściwej struktury produkcji napojów alkoholowych przeznaczanych do spożycia w kraju;
4) ograniczanie dostępności alkoholu;
5) leczenie, rehabilitację i reintegrację osób uzależnionych od alkoholu;
6) zapobieganie negatywnym następstwom nadużywania alkoholu i ich usuwanie;
7) przeciwdziałanie przemocy w rodzinie,
8) wspieranie zatrudnienia socjalnego poprzez finansowanie centrów integracji społecznej.
Realizacja zadań, o których mowa w w/w ust. 1, jest prowadzona w postaci gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, stanowiącego część strategii rozwiązywania problemów społecznych, uchwalanego corocznie przez radę gminy. Program jest realizowany przez ośrodek pomocy społecznej, o którym mowa w przepisach o pomocy społecznej, lub inną jednostkę wskazaną w programie. W celu realizacji programu wójt (burmistrz, prezydent miasta) może powołać pełnomocnika.
Zgodnie z art. 41 ust. 1 u.w.t. prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu należy do zadań własnych gmin. W szczególności zadania te obejmują:
1) zwiększanie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu;
2) udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychospołecznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie;
3) prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii, w szczególności dla dzieci i młodzieży, w tym prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowych, a także działań na rzecz dożywiania dzieci uczestniczących w pozalekcyjnych programach opiekuńczo-wychowawczych i socjoterapeutycznych
5) wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służącej rozwiązywaniu problemów alkoholowych;
6) podejmowanie interwencji w związku z naruszeniem przepisów określonych w art. 131 i 15 ustawy oraz występowanie przed sądem w charakterze oskarżyciela publicznego;
7) wspieranie zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i finansowanie centrów integracji społecznej.
Wynikający z tego przepisu katalog zadań gminy nie jest zbiorem zamkniętym, o czym świadczy użyty w nim zwrot "w szczególności". Oznacza to, że mogą istnieć w rzeczywistości także inne zadania niż te, które zostały szczegółowo wymienione w powołanym przepisie, a które należałoby uznać za związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu. Ocena istnienia takiego związku powinna uwzględniać to, że wykonywanie wymienionych zadań następuje poprzez aktywne diagnozowanie aktualnych problemów i potrzeb oraz kształtowanie polityki społecznej. Wyraża się to w konieczności tworzenia warunków sprzyjających realizacji potrzeb, których zaspokajanie motywuje powstrzymywanie się od spożywania alkoholu (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy). Konkretyzacja tych zadań poprzez ich wymienienie następuje w dokumencie, jakim jest gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Oznacza to, że rada gminy uchwalając program profilaktyki i przeciwdziałania alkoholizmowi dostosowuje jego treść do zdiagnozowanych i ustalonych aktualnych potrzeb społecznych i lokalnych na swoim terenie i to w taki sposób, aby jak najskuteczniej zapobiegać niebezpiecznemu zjawisku. Nie można jednak nie zauważyć, że gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych jest aktem definiującym sposoby działania gminy w konkretnych obszarach zmierzające do osiągania celów ustawowych, jednakże uchwalenie tego programu nie wyłącza stosowania przepisów ustawy. Nie jest przy tym, zdaniem Sądu, trafne twierdzenie organu nadzoru, iż Program powinien obejmować obligatoryjnie wszystkie obszary wymienione w art. 41 ust. 1 u.w.t. Twierdzenia takiego nie uzasadnia zwrot "w szczególności", który nie jest znaczeniowo równoznaczny z określeniami takimi, jak " nie mniej niż", czy "co najmniej" (zob. art. 153, art. 155 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. nr 100, poz. 908).
Zdaniem Sądu uchwała nie jest sprzeczna z art. 4¹ ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ze względu na niezamieszczenie w niej zadań dotyczących podejmowania interwencji w związku z naruszeniem przepisów określonych w art. 131 i art. 15 ustawy oraz występowania przed sądem w charakterze oskarżyciela publicznego, jak również regulacji dotyczących wspierania zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i finansowanie centrów integracji społecznej, w stopniu uzasadniającym sankcję określoną w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zauważyć należy, iż w świetle przywołanego wyżej art. 91 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym organ nadzoru nie może przesądzać o priorytetach społeczności lokalnej lecz powinien ograniczyć się do badania legalności uchwały. W przeciwnym razie może dojść do ograniczenia samodzielności gminy, gwarantowanej art. 165 ust. 1 Konstytucji i art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Organ w rozstrzygnięciu nadzorczym wskazał również na brak podstawy prawnej dla zaplanowanego zadania ujętego w pkt 6 Programu, cel operacyjny 3, pkt 11 w kwestii przedsięwzięć ujętych pod lit. a i c, w brzmieniu:
"Realizacja Programu Aktywnego Przeciwdziałania Alkoholizmowi poprzez:
a. tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb związanych z kulturą fizyczną, w szczególności utrzymanie i zwiększenie liczby obiektów sportowych i terenów rekreacyjnych;
c. finansowanie i dofinansowanie modernizacji i remontów obiektów sportowych oraz ich wyposażenia".
Stosownie do art. 18² u.w.t. dochody z opłat za zezwolenia [na sprzedaż napojów alkoholowych] wydane na podstawie art. 18 lub art. 181 oraz dochody z opłat określonych w art. 111 wykorzystywane będą na realizację:
1) gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz Gminnych Programów, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii,
2) zadań realizowanych przez placówkę wsparcia dziennego, o której mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w ramach gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz Gminnych Programów, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii
- i nie mogą być przeznaczane na inne cele.
Z przywołanego wyżej przepisu art. 18² u.w.t. wynika, że środki finansowe tam wymienione powinny być przeznaczone tylko na realizację zadań wskazanych w wyżej wymienionych gminnych programach. Oznacza to, że środki mogą być wykorzystywane na wszystkie działania wymienione w art. 4¹ ust. 1 ustawy, czyli te, które zostały przykładowo tam wskazane, np. prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowych (pkt 3) i inne niewymienione wprost, ale pozostające w określonym związku z tymi zadaniami, które tworzą warunki do realizacji działań wyszczególnionych w ustawie. Zdaniem Sądu w zakresie tym mieści się tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb związanych z kulturą fizyczną, utrzymanie i zwiększenie liczby obiektów sportowych i terenów rekreacyjnych, finansowanie i dofinansowanie modernizacji i remontów obiektów sportowych oraz ich wyposażenie. Wszystko to tworzy bowiem alternatywę rozwoju zainteresowań i aktywności sportowej w oderwaniu od nałogów i innych złych nawyków; działania z tego zakresu można określić jako ściśle związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych. Podkreślić przy tym należy, iż realizacja takich działań nie może uniemożliwiać wykonywania zadań podstawowych, czyli tych, które zostały już wymienione przez ustawodawcę w art. 4¹ ust. 1 ustawy. W związku z powyższym, badając zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu nadzoru, że zaskarżona uchwała został wydana bez podstawy prawnej dla zaplanowanego zadania ujętego w pkt 6 Programu, cel operacyjny 3, pkt 11 w kwestii przedsięwzięć ujętych pod lit. a i c.
Zdaniem Sądu, zaskarżony akt nadzoru zapadł z naruszeniem art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 4 1 ust. 1 pkt 6 i 7 oraz ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Mając to na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), uchylił zaskarżony akt nadzoru. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu orzekł stosownie do art. 152 tej ustawy. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło