III SA/Gl 661/21

WyrokWSA w Gliwicach2021-07-12

Skład orzekający: Anna Apollo, Krzysztof Wujek, Marzanna Sałuda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ocena wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego, dokonana przez ekspertów, była rzetelna, przejrzysta i zgodna z zasadami wyboru projektów, w szczególności w zakresie kryteriów merytorycznych dotyczących analizy potrzeb, efektywności projektu i dodatkowych efektów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ocena wniosku o dofinansowanie dokonana przez ekspertów była zgodna z prawem. Sąd podkreślił, że kontrola sądowa nie polega na merytorycznej weryfikacji oceny projektu, lecz na badaniu, czy ocena ta była przejrzysta, rzetelna, bezstronna i zgodna z kryteriami regulaminu konkursu. Sąd stwierdził, że różnice w punktacji przyznanej przez ekspertów nie świadczą o wadliwości oceny, a jedynie o jej wyważeniu i uwzględnieniu różnych aspektów. Brak analizy konkurencji i nieudowodnienie innowacyjności na poziomie wyższym niż przedsiębiorstwo uzasadniały przyznanie niższej punktacji.
Stan faktyczny
Skarżąca spółka A sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Zarządu Województwa dotyczącą negatywnej ponownej oceny jej wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Wniosek został oceniony negatywnie w zakresie kryteriów merytorycznych, takich jak analiza potrzeb, efektywność projektu i dodatkowe efekty. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów poprzez nierzetelną i stronniczą ocenę, stosowanie nieznanych kryteriów oraz zróżnicowaną skalę oceny. Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) Protokolant Katarzyna Czabaj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. w K. na ponowną ocenę [...] Centrum Przedsiębiorczości w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie negatywnej ponownej ocena wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020 oddala skargę. Zaskarżonym pismem z [...]r. nr [...] Zarząd Województwa [...] działając na podstawie art. 58 ust. 4 PKT 2 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 z późn. zm.), w związku z protestem wniesionym przez skarżącą A Sp. z. o.o. poinformował, że IZ RPO [...] uchwałą nr [...] z [...] r. nie uwzględniła protestu dotyczącego oceny wniosku nr [...] złożonego w ramach konkursu nr [...] na dofinansowanie projektów ze środków EFRR w ramach Osi Priorytetowej III "Konkurencyjność MŚP", Działania 3.2 "Innowacje w MŚP" Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020, Typ projektu: Inwestycje w MŚP. Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie dla inwestycji "Innowacyjna usługa sposobem na poszerzenie oferty w czasach Covid." w ramach ogłoszenia o konkursie - Oś Priorytetowa III "Konkurencyjność MŚP", Działanie 3.2 "Innowacje w MŚP" [...]. Organ zawiadomił skarżącego, iż wniosek o dofinansowanie został rozpatrzony i oceniony negatywnie w ramach kryteriów zerojedynkowych "Potencjał finansowy, organizacyjny i administracyjny wnioskodawcy" oraz "Realność wskaźników" co zostało wskazane w piśmie [...] Centrum Przedsiębiorczości – dalej organ, nr [...] z dnia [...] roku wraz z kartami oceny. W wyniku protestu złożonego przez skarżącą IZ RPO [...] pismem z dnia [...] roku uwzględniła ten protest, w związku z czym projekt przekazany został organowi do ponownej oceny w zakresie kryteriów, co do których uznano zasadność wniesienia protestu. W wyniku ponownej oceny organ zawiadomił skarżącego pismem z dnia [...] roku, iż wniosek o dofinansowanie przeszedł etap oceny merytorycznej, jednakże ze względu na niewystarczające środki na dofinansowanie wszystkich projektów, wniosek nie został wybrany do dofinansowania. W konsekwencji skarżący złożył kolejny protest w zakresie kryteriów merytorycznych punktowych "Projekt opiera się na przeprowadzonej analizie potrzeb Wnioskodawcy i odpowiada na te potrzeby", "Efektywność projektu", "Dodatkowe efekty projektu". W wyniku złożonego protestu IZ RPO [...] pismem z dnia [...] roku uwzględniła złożony protest, w związku z czym projekt przekazany został organowi do ponownej oceny w zakresie kryteriów "Projekt opiera się na przeprowadzonej analizie potrzeb Wnioskodawcy i odpowiada na te potrzeby", "Efektywność projektu". W wyniku ponownej oceny organ zawiadomił skarżącego pismem z dnia [...] roku, nr [...], iż wniosek o dofinansowanie pozytywnie przeszedł etap oceny merytorycznej, jednakże ze względu na niewystarczające środki na dofinansowanie wszystkich projektów, wniosek nie został wybrany do dofinansowania. Średnia liczba punktów uzyskanych podczas oceny merytorycznej wynosi 15. Z kopii kart oceny merytorycznej (dalej KOM), wynika, że w zakresie kryterium 6. "Projekt opiera się na przeprowadzonej analizie potrzeb Wnioskodawcy i odpowiada na te potrzeby" ekspert nr 1 przyznał 3 punktów w skali 0-6, ekspert nr 2 przyznał 3 punktów w skali 0-6. Eksperci przedstawili następujące uzasadnienia: KOP nr 1 Wnioskodawca (WoD, pkt B.8) przeprowadził analizę potrzeb i problemów. Dzięki realizacji projektu Wnioskodawca będzie miał możliwość dywersyfikacji przedmiotu działalności oraz wejścia na rynek innej branży poprzez wprowadzenie nowej dla Wnioskodawcy usługi rehabilitacji [...] z wykorzystaniem nowoczesnej aparatury ze sprzężeniem zwrotnym w oparciu o [...] [...]. Realizacja projektu rozwiąże i zaspokoi zatem problemy i oczekiwania Wnioskodawcy w tym zakresie. Niemniej jednak ze względu na całkowity brak analizy działań konkretnych firm konkurujących na rynku, co stanowiłoby pełne potwierdzenie, że zaplanowane działania doprowadzą do wzrostu konkurencyjności na rynku. Informacja, że jedynie jedna placówka w woj. [...] prowadzi zabiegi z użyciem tego urządzenia, w opinii Oceniającego jest niewystarczająca aby uznać, że przeprowadzono analizę konkurencji (-1 pkt). W ramach aspektu przyznano 2 pkt.  Analiza zapisów WoD, m.in. pkt B.14, B.15, B.16 pozwala stwierdzić, że zaplanowane działania w zakresie zakupów środków trwałych służą realizacji celów i rezultatów planowanego projektu co przełoży się bezpośrednio na wprowadzenie nowych usług do oferty Wnioskodawcy i wpłynie na utrzymanie konkurencyjności. Wnioskodawca zaplanował działania służą realizacji w/w celów i rezultatów planowanego projektu poprzez, zakup 6 śr. trwałych w tym nieruchomości zabudowanej ([...]). Biorąc pod uwagę, że Wnioskodawca dysponuje odpowiednim zapleczem technicznym i kadrowym niezbędnym do realizacji projektu oraz doświadczeniem w branży, zakres rzeczowy projektu oraz zaplanowane działania są adekwatne dla osiągnięcia założonych celów. Oceniający zwraca uwagę, że z zapisów w pkt B.15. wynika, iż Wnioskodawca nie identyfikuje praktycznie żadnych ryzyk związanych z realizacją projektu, gdyż rynek nie jest praktycznie wcale nasycony usługą proponowaną w projekcie. Należy zatem uznać, że Wnioskodawca nie zidentyfikował i nie opisał ewentualnych ryzyk związanych z projektem oraz, że nie zaprezentował działań eliminujących lub łagodzących ich skutki. Powyższe nie w pełni potwierdza, że zaplanowane działania służą realizacji celów i rezultatów planowanego projektu - 2 pkt. W ramach aspektu przyznano 1 pkt. KOP nr 2 - czy realizacja projektu spowoduje rozwiązanie określonych problemów, zaspokojenie zdefiniowanych potrzeb oraz likwidację barier występujących w przedsiębiorstwie. Oceniający przyznaje punkty za każdy kolejny, zidentyfikowany problem/zagrożenie uzasadniające realizację projektu zgodnie z celami konkursu. Z analizy zapisów wniosku w tym w szczególności pkt. B.8 oraz B.14 oraz po zapoznaniu się z dokumentacją zawartą w materiale złożonym w ramach wniesionego protestu wynika, iż "Podstawowym przedmiotem działalności Firmy jest doradztwo związane z projektami, zarządzaniem, badaniami i analizami technicznymi. W II poł. [...]r. podjęto decyzję dot. próby dywersyfikacji przedmiotu działalności oraz wejścia na rynek innej branży, w tym branży rehabilitacji [...]. Powyższe wynika w szczególności z dogłębnej analizy kondycji finansowej, perspektyw rozwoju Spółki, niskiej podaży i niezaspokojonego popytu na rynku obserwowanych branż Wnioskodawca wykazał dotychczasowe problemy przedsiębiorstwa w kontekście potrzeby realizacji projektu objętego niniejszym wnioskiem o dofinansowanie". Na podstawie powyższego oraz całości zapisów dokumentacji aplikacyjnej oceniający poza przesłanką konieczności "dostawania się do realiów rynkowych" - wejścia na rynek innej branży (uznano 1 pkt) nie dostrzega żadnych innych zdefiniowanych problemów/barier firmy, których rozwiązaniem byłaby realizacja inwestycji objętej wnioskiem o dofinansowanie. Wnioskodawca nie zidentyfikował innych potencjalnych barier czy zagrożeń jak choćby udokumentowany spadek obrotów, czy w szczególności ryzyko związane z COVID-19 - zwłaszcza że decyzję dot. wejścia na rynek związany z rehabilitacją podjęto w drugiej połowie 2018 roku czyli przed rozpoczęciem się pandemii. Przyznano 1 pkt - czy zaplanowane działania służą realizacji celów i rezultatów planowanego projektu. Tak, opisane działania umożliwiają realizację planowanych szczegółowych celów projektu i zniwelowanie ww. problemu wynikającego z planowanej potrzeby dywersyfikacji usług Wnioskodawcy. Przedmiotem projektu jest zakup ŚT/WNiP oraz nieruchomości i w efekcie wprowadzenie do oferty przedsiębiorstwa nowej usługi/produktu. "Obecnie Firma nie działała w branży usług rehabilitacyjnych i nowoczesnych usług medycznych, jednakże w ostatnich latach dołożyła starań i zbudowała potencjał wiedzy w przedmiocie projektu. Realizacja niniejszego projektu pozwoli na zdobycie nowych rynków - dzięki wprowadzeniu nowej usługi rehabilitacji [...] spowoduje napływ klientów" (1 pkt); Zgodnie z informacjami wskazanymi w pkt. B.15 Wnioskodawca nie identyfikuje żadnych ryzyk związanych z realizacją projektu argumentując to posiadaniem wykwalifikowanej kadry, wystarczających środków finansowych, zakupem najnowocześniejszego oprogramowania. "Ewentualne wdrożenie podobnej lub takiej samej usługi przez konkurencję nie będzie stanowiło zagrożenia ponieważ zapotrzebowanie na usługę jest znaczące i będzie jedynie rosło wraz z popularnością tej możliwości. Stąd ryzyko niepowodzenia inwestycji nie istnieje". Uwzględniając przeprowadzoną analizę stanu finansów firmy, kompetencje kadry zaangażowanej w realizację projektu (planowane zatrudnienie 1 specjalisty w dziedzinie rehabilitacji) oraz fakt zakupu gotowego (skonfigurowanego urządzenia) oceniający podziela pogląd o niskim poziomie ryzyka wdrożenia zaplanowanych celów projektu. Wskutek zaplanowanych działań spółka utrzyma oraz zwiększy swoją pozycję konkurencyjną, a poniesione nakłady inwestycyjne umożliwią realizację celu projektu oraz osiągnięcie zaplanowanych wartości wskaźników rezultatu (1 pkt). Punktację obniżono (- 1 pkt) z uwagi na brak aspektów dot. charakterystyki konkurencji w branży rehabilitacji [...], w której zamierza działać Wnioskodawca. Powyższe choć zostało jedynie zasygnalizowane przez Wnioskodawcę m.in. w ramach odniesienia się do braku ryzyk projektowych winno zostać rozwinięte jeśli chodzi o ewentualne ryzyko biznesowe w kontekście przeprowadzenia rzetelnej analizy podmiotów konkurencyjnych. Jak szerzej wspomniano w ramach oceny kryterium Efektywności projektu zabiegi z wykorzystaniem metody [...] (także przy użyciu robota [...]) są już stosowane od kilku lat nawet na obszarze woj. [...] (przykładowo uzdrowisko U.). A zatem samo stwierdzenie odwołujące zastosowanie robota do placówki w woj. [...] uznać należy za niewystarczające w kontekście pożądanych informacji dot. opisu działań konkurencji. Przyznano 2 pkt Z kopii kart oceny merytorycznej (dalej KOM), wynika, że w zakresie kryterium Efektywność projektu, KOP nr 1 stwierdził, iż w wyniku realizacji przedmiotowego projektu nastąpi: - nabycie środków trwałych oraz WNiP w ilości 6 szt., co ma swoje odzwierciedlenie we wskaźniku produktu pn. Liczba nabytych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych -1 pkt - wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez wdrożenie innowacji produktowej i procesowej na poziomie przedsiębiorstwa, co ma swoje odzwierciedlenie we wskaźniku rezultatu pn. Liczba przedsiębiorstw rozbudowujących zasoby w celu utrzymania konkurencyjności -1 pkt. - brak utrzymania miejsc pracy wz. z realizacją projektu. W pkt B.16 oraz dokumencie pn. "uzup wnd" brak jakichkolwiek informacji dot. utrzymania miejsc pracy. Informacje te powinny obejmować zarówno informacje co do ilości, jak i charakteru stanowisk planowanych do utrzymania w wyniku realizacji projektu, co dodatkowo ma swoje odzwierciedlenie we wskaźniku rezultatu pn. Liczba przedsiębiorstw utrzymujących miejsca pracy w przedsiębiorstwie - 0 pkt. - brak zatrudnienia osób z niepełnosprawnością wg pkt. F.3 - 0 pkt. - wartość całkowita projektu – [...] PLN, wartość wydatków kwalifikowanych - [...] PLN, wartość wnioskowanego dofinansowania - [...] PLN. Wnioskodawca w wyniku realizacji projektu zaplanował utworzenia 1 nowego miejsca pracy (utworzenie 1 EPC zostało ocenione w kryterium punktowym nr 3). Relacja nakład/rezultat wskazuje na niską efektywność projektu w tym obszarze tj. tworzenia nowych miejsc pracy. Wg. wartość dofinansowania /liczba nowych miejsc pracy (w przeliczeniu na RJP- Roczne Jednostki Pracy). Sposób przyznawania punktów przyjęty przez Oceniającego: od 0 do 399 tys-1 pkt., powyżej 400 tys. PLN - 0 pkt. Przyznano 0 pkt. Planowane efekty w zakresie opłacalności finansowej są proporcjonalne do poniesienia nakładów inwestycyjnych i zaangażowania zasobów infrastrukturalnych i ludzkich z uwagi na fakt, że projekt przyczyni się do wzrostu wolumenu sprzedaży obecnie oferowanych produktów/usług (na podstawie pkt. 1.1.b Efektywność projektu) -1 pkt. Oceny dokonano w oparciu o całą dokumentację projektową, a w szczególności pkt: B.9; B.14; B.15 B.17; B.21, B.22; C.2; D; F.3; I. Kumulatywnie przyznano 3 pkt. KOP nr 2 Po zapoznaniu się z dokumentacją projektu oraz argumentami wniesionymi w ramach protestu oceniający uznał: Realizacja projektu wpłynie na osiągnięcie następujących efektów: 1. Czy planowane efekty finansowe są proporcjonalne do zaangażowanych środków? Poniesione nakłady inwestycyjne nie są w pełni adekwatne do prognozowanych przychodów (sekcja I wniosku). Przedmiotowy projekt przyczyni się do wygenerowania wielkości przychodów z uwzględnieniem inwestycji objętej wnioskiem o dofinansowanie (kumulatywnie w latach n do n+3) na poziomie co najmniej udzielonej wysokości wsparcia w roku n+3 (wobec kalkulowanych przychodów bez uwzględnienia inwestycji). Przyznano 1 pkt (SKALA: 2 pkt - gdy wys. przychodów > niż wys. dofinansowania już w roku n lub n+1; 1 pkt - gdy wys. przychodów > niż wys. dofinansowania w roku n+2 lub n+3; 0 pkt - gdy wys. przychodów > niż wys. dofinansowania w roku późniejszym niź n+3). 2. Utworzenie bądź utrzymanie miejsc pracy. Efekty projektu przy uwzględnieniu nakładów pochodzących dofinansowania (kwota dotacji [...] zł) nie są w pełni proporcjonalne do planowanego poziomu zatrudnienia (sekcja F wniosku). Projekt zakłada zwiększenie zatrudnienia o 1 nowy etat - stanowisko fizjoterapeuty). Przyznano 1 pkt (SKALA: 2 pkt - gdy projekt przewiduje utworzenie > 2 miejsc pracy lub 1 m-ca pracy - dla osoby niepełnosprawnej; 1 pkt - gdy projekt przewiduje utworzenie 1 miejsca pracy lub utrzymanie dotychczasowych miejsc pracy (pod warunkiem wymaganego wskazania metodologii wyliczenia obecnych miejsc pracy i dalszego monitoringu realizacji ich utrzymania w kontekście założonych wartości docelowych wskaźników rezultatu); 0 pkt - gdy projekt nie przewiduje zwiększenia zatrudnienia lub utrzymania dotychczasowych miejsc pracy. W.w punktacja dotyczy nowo utworzonych pełnoetatowych stanowisk pracy. 3. Wzrost lub utrzymanie konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez wdrożenie nowych rozwiązań technologicznych lub zakup ŚT/WNiPProjekt zgodnie z uzasadnieniem wskazanym w ramach kryterium Dodatkowe efekty projektu przewiduje skalę innowacyjności technologicznej co najwyżej na poziomie przedsiębiorstwa (sekcja B.9 wniosku) oraz przewiduje zakup środków trwałych. Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, iż Wnioskodawca nie świadczył do tej pory usług rehabilitacyjnych, a wdrożenie tego typu zabiegów ma stanowić m.in. o dywersyfikacji zakładu poprzez wprowadzenie innowacyjności technologicznej: - produktowej - usługa rehabilitacji dostosowanej w szczególności do pacjentów [...] - procesowej - wprowadzenie zautomatyzowanego procesu rehabilitacji z wykorzystaniem robota [...], wykorzystującego technologię [...], [...] oraz implementacji przystawki do rehabilitacji stawu kolanowego, biodrowego, łokcia, barku, nadgarstkowego i skokowego. Sama dywersyfikacja dotychczasowych działań firmy związanych głównie z "projektami, zarządzaniem, badaniami i analizami technicznymi" nie stanowi jeszcze o innowacyjności produktowej powyżej poziomu przedsiębiorstwa. Meritum postulowanej innowacyjności projektu sprowadza się do sposobu rehabilitacji pacjentów za sprawą wykorzystania urządzenia [...] wraz z dedykowanymi przystawkami. W ramach projektu wskazano - "wdrożona zostanie nowoczesna ścieżka terapeutyczno-diagnostyczna, pozwalająca na znacznie skuteczniejszą od dotychczas znanych rehabilitację pacjentów [...] i wykorzystującą roboty rehabilitacyjne". Stopień innowacyjności projektu określono jako stosowany w skali świata w okresie do 3 lat. Wnioskodawca w sekcji B.15 sam wskazuje, iż "Robot typu [...] został wprowadzony do obrotu w Polsce (jako pierwszym kraju Unii Europejskiej) w drugim kwartale 2015 roku i w tej formie jest stosowany w kilkunastu ośrodkach w Polsce, w tym również w kilku placówkach w regionie. Od tej pory jego funkcjonalności podlegały znaczącym udoskonaleniom i w obecnej formie (posiadającej nową funkcjonalność dot. barku) oferowanej od roku 2019 (najnowsza generacja planowana do zakupu w projekcie) został sprzedany jedynie do placówki w województwie [...] (I kwartał 2019). Nie są dostępne najnowsze egzemplarze [...] w ośrodkach zdrowia na świecie". Analiza źródeł internetowych pozwala potwierdzić, że urządzenie znane jest na obszarze woj. [...] od 2015 r. (premiera robota - nagroda I edycji programu dla przedsiębiorców [...]) i jest dłuższy niż postuluje Wnioskodawca i wynosi ponad 3 lata także w skali regionu. Publikacje w mediach branżowych (wymienione w źródłach wskazanych poniżej) datowane są nawet na 2014 r. w których opisano urządzenie powstałe przy współpracy startupu B z Politechniką [...]. https[...] http[...] https[...] https[...] https[...] https[...] https[...] https[...] Z przedstawionych informacji wynika, iż choć prezentacja urządzenia miała miejsce w 2015 r., to procesy komercjalizacji opóźniły możliwość zastosowania urządzenia przez uprawnione placówki - toteż w tym przypadku należy uznać, że wdrażana innowacja jest stosowana także w skali regionu dłużej niż 3 lata (przykładowo ww. Uzdrowisko U.). Wnioskodawca wywodzi wniosek, iż dalsza rozbudowa urządzenia o moduły stymulujące terapię barku, dłoni, stawu skokowego, zmiennego triggera, dodanie gry [...] itd. - dodatkowy dokument pn. Obrona Opinii o innowacyjności (dostępnych od 2019 r. - jako nowa generacja urządzenia) stanowi o innowacyjności urządzenia w skali światowej. Należy jednak stwierdzić, iż sama implementacja dodatkowych modułów w postaci przystawek do rehabilitacji barku i dłoni nie determinuje szczególnych cech znaczącego ulepszenia w myśl przytoczonej wcześniej definicji [...] jako znamiennych dla innowacyjności samego procesu świadczenia usługi, który jako taki polega wciąż na wykorzystaniu zjawiska [...]. Wraz z rozwojem funkcjonalności urządzenia doposażenie w nowe przystawki świadczy wprawdzie o postępie/rozwoju technologicznym, co jednak nie stanowi o przełomowości samego procesu/sposobu świadczenia usługi wobec stosowanego dotychczas z pomocą ww. urządzenia. W uznaniu na powyższe należy przypomnieć, że zgodnie z definicją podręcznika [...] innowacja techniczna oznacza obiektywne udoskonalenie właściwości produktu lub procesu bądź systemu dostaw w stosunku do produktów i procesów dotychczas istniejących. Mniejsze techniczne lub estetyczne modyfikacje produktów lub procesów, nie wpływające na osiągi, koszty lub też na zużycie materiałów, energii i komponentów, nie są traktowane jako innowacje techniczne. W omawianej sytuacji Opinia o innowacyjności nie precyzuje wariantów porównawczych co do zaproponowanego sposobu świadczenia usług rehabilitacji zwłaszcza, że clue innowacyjności procesowej robota polega na wykorzystaniu zjawiska [...] ([...]), czyli możliwości diagnozowania czynności elektrycznych mięśni i nerwów obwodowych. Urządzenie integruje czujniki siły i sześciokanałowy [...] co umożliwia wysoką precyzję ćwiczeń oporowych i reaktywnej [...] (prezentowanych już w 2015 roku). Dodatkowo informacje zawarte w Opinii nie precyzują parametrów technicznych urządzenia wobec stosowanych dotychczas na rynku jeśli chodzi o zastosowanie konkretnych technologii w leczeniu wskazanych schorzeń. Wnioskodawca wspomina wprawdzie ogólnie o dostępie w regionie do innych metod rehabilitacji jak: magnetoterapia, masaż leczniczy, czy elektroterapia bez podania jednak konkretnych danych porównawczych nt. lepszej skuteczności ich działania w procesie rehabilitacji wobec urządzenia, które planuje zakupić (brak przeprowadzonej analizy konkurencji). Opis techniczny sprowadza się do przywołania opisu technologii pracy robota [...], potencjalnych schorzeń w przypadku których może ono zostać wykorzystane - co stanowi de facto powielenie informacji znajdujących się na stronie producenta -firmy B. Reasumując przedstawione we wniosku rozwiązania stanowią o wdrożeniu nowych usług i metod w zakresie rehabilitacji/kinezyterapii dzięki wykorzystaniu ww. robota i wsparciu dedykowanego oprogramowania. Brak jest jednak podstaw uznania innowacyjności na poziomie powyżej skali przedsiębiorstwa. Warto nadmienić, iż oceniający weryfikował już w 2019 r. przedłożoną Opinię o innowacyjności (wystawioną przez C w O.) przy okazji oceny innego projektu powiązanej z Wnioskodawcą firmy D Sp. z.o.o., a sam opis innowacyjności i szereg treści informacyjnych wskazanych we wniosku jest tożsamy ze złożonym w ramach przedmiotowego konkursu. Przyznano 1 pkt (SKALA: 2 pkt - gdy projekt przewiduje innowację techniczną w wymiarze co najmniej krajowym lub regionalnym - w odniesieniu zarówno do procesu jak i produktu lub wdraża własne, udokumentowane know-how/wyniki prac B+R - będącymi wartością dodaną w postaci możliwych przychodów Wnioskodawcy z tytułu komercjalizacji wypracowanego [...]); 1 pkt - gdy projekt przewiduje innowację techniczną w wymiarze regionalnym lub na poziomie przedsiębiorstwa - w odniesieniu zarówno do produktu oraz procesu lub przewiduje zakup ST/WNiP przyczyniających się bezpośrednio do rozwinięcia portfolio ofertowego Wnioskodawcy/podniesienia konkurencyjności przedsiębiorstwa. Łącznie przyznano 3 pkt w ramach kryterium Z kopii kart oceny merytorycznej (dalej KOM), wynika, że w zakresie kryterium Dodatkowe efekty projektu ocenie podlegały następujące aspekty: - zaprowadzenie nowych rozwiązań organizacyjnych lub marketingowych umożliwiających utrzymanie konkurencyjności przedsiębiorstwa - 2 pkt; - czy projekt zaprowadza innowację technologiczną co najmniej w skali regionu województwa [...] -2 pkt; - czy w rezultacie realizacji projektu nastąpi zmiana profilu działalności wynikająca z konieczności przebranżowienia czy dostosowania się do sytuacji na rynku - 2 pkt.; - inne dodatkowe efekty projektu (np. poprawa BHP, wprowadzenie rozwiązań umożliwiających pracownikom zdalne za wykonywanie obowiązków) - 2 pkt; W odniesieniu do kryterium Dodatkowe efekty, KOP nr 1 stwierdził ,iż ; 1. nastąpi zaprowadzenie nowych rozwiązań organizacyjnych lub marketingowych umożliwiających utrzymanie konkurencyjności przedsiębiorstwa W ramach projektu zakupiona zostanie infrastruktura, zatrudnieni zostaną fizjoterapeuci, co wymusi na Firmie stworzenie miejsca, czyli nowej jednostki w ramach prowadzonej dotychczas działalności. Powyższe świadczy o innowacyjności organizacyjnej. Dzięki zastosowanemu oprogramowaniu poprawi się organizacja pracy w przedsiębiorstwie. Zapewnione zostanie odpowiednie harmonogramowanie i przepływ pacjentów, ze względu na spersonalizowaną i dostosowaną do pacjentów rehabilitację wykonywaną przez robota i z ograniczonym zaangażowaniem fizjoterapeutów. Dodatkowo, ze względu na charakterystykę samych zabiegów (diagnostyka podczas terapii na robocie typu [...]), możliwe będzie wykazywanie zmiany stanu zdrowia (powracania do zdrowia) pacjentów poprzez generowanie raportów z każdego treningu. W ten sposób opieka zdrowotna będzie mogła być obiektywnie monitorowana i uzasadniana. W ramach innowacji marketingowej możliwe będzie podjęcie starań do promocji nowej usługi przedsiębiorstwa poprzez próbę stworzenia tzw. społeczności, skupiającej osoby wymagające rehabilitacji lub ich opiekunów. Ten dodatkowy element projektu oprócz walorów czysto marketingowych z pewnością w pozytywny sposób wpłynie na zwiększenie świadomości społecznej, a w szczególności osób wymagających rehabilitacji, na możliwości jakie dają zrobotyzowane urządzenia rehabilitacyjne. Przyznano 2 pkt 2. Ocenie podlega czy projekt wprowadza innowację technologiczną co najmniej w skali regionu województwa [...]. W część B.9.2 WOD przedstawiono tezę iż projekt wprowadza innowację technologiczną co najmniej w skali regionu województwa [...]. Analiza zapisów dokumentacji aplikacyjnej, wskazuje na deklarację Wnioskodawcy, iż nastąpi wdrożenie innowacji produktowej i procesowej w skali świata. Jednak Oceniający nie znajduje merytorycznej argumentacji i analizy konkurencji potwierdzającej zadeklarowany poziom jak i skalę innowacji. Oceniający zapoznał się z opinią producenta. Oceniający zwraca uwagę, iż opinia wskazuje na zakres unowocześnień wobec poprzednich wersji robota rehabilitacyjnego. Należy jednak podkreślić, iż jest to analiza ograniczona do konkretnego robota, gdzie nie ma odniesienia do rozwiązań rynkowych. Na podstawie przedstawionych informacji nie można potwierdzić, że zadeklarowany we wniosku poziom nowości (innowacyjności) jest uzasadniony. Oceniający uznaje poziom innowacyjności w skali przedsiębiorstwa. Nie przyznano 2 pkt. 3. W rezultacie realizacji projektu nastąpi zmiana profilu działalności "wynikająca z konieczności przebranżowienia czy dostosowania się do sytuacji na rynku Wnioskodawca wskazuje cyt. "W rezultacie realizacji projektu nastąpi zmiana profilu działalności wynikająca z konieczności przebranżowienia i dostosowania się do sytuacji na rynku. Projekt dotyczy wsparcia inwestycyjnej działalności celem utrzymania konkurencyjności przedsiębiorstwa (Firma inwestuje w aktywa umożliwiające wprowadzenie nowych innowacyjnych w skali regionu produktów, ponadto projekt zakłada inwestycję w aktywa umożliwiające przebranżowienie). Realizacja projektu prowadzi do zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstwa (wprowadzenie dotychczas nie świadczonych usług i nie produkowanych produktów zwiększy zainteresowanie ofertą i umocni pozycję Firmy na rynku). Projekt wpływa pozytywnie na zapewnienie dostępności w regionie środków ochrony osobistej i innych produktów przeciwdziałających rozprzestrzenianiu się pandemii COVID-19 (zakłada się uruchomienie produkcji przyłbic) "Oceniający stwierdza, iż faktycznie nastąpi zmiana profilu działalności, jednakże zmiana ta nie jest wynikiem konieczności przebranżowienia i dostosowania się do sytuacji na rynku. Wnioskodawca w treści wniosku wskazuje, iż na etapie składania wniosku prowadzi działalność w branży doradztwa. W treści wniosku Oceniający nie znajduje informacji, które wskazywałyby na fakt, iż realizacja projektu jest wynikiem napotkanych problemów czy barier wynikających z bieżącej sytuacji pandemicznej. Nie przyznano 2 pkt. 4. Inne dodatkowe efekty projektu. Wnioskodawca wykazał wejście na nowe rynki. Przyznano 2 pkt. Łącznie przyznano 4 pkt. KOP nr 2 stwierdził w zakresie tegoż kryterium Na podstawie treści wniosku i załączników stwierdzono, iż realizacja projektu: - prowadzi do wdrożenia nowych rozwiązań organizacyjnych i marketingowych, wspomagających utrzymanie konkurencyjności przedsiębiorstwa (pkt B.9.1) -2 pkt - nie obejmie wdrożenia innowacji technologicznej co najmniej w skali regionu województwa [...]; zgodnie z pkt.B.9.2 wniosku projekt obejmuje wdrożenie innowacji produktowej i procesowej w skali świata ,co jednak nie zostało poparte rzeczową argumentacją i analizą rozwiązań konkurencyjnych dowodzącej deklarowany poziom innowacyjności usług; przedłożona opinia producenta wskazuje na zakres ulepszeń wobec wcześniejszych wersji robota rehabilitacyjnego, nie mniej jest to analiza  ograniczona do konkretnego robota konkretnego producenta, w której nie odniesiono się do rozwiązań rynkowych, co z kolei nie pozwala stwierdzić, iż deklaracja wnioskodawcy i producenta oświatowym poziomie nowości jest uzasadniona. W konsekwencji innowacyjność wdrażanej technologii uznano wyłącznie na skalę przedsiębiorstwa - O pkt, - prowadzi do zmiany profilu działalności, nie mniej zmiana profilu działalności nie jest wynikiem konieczności przebranżowienia i dostosowania się do sytuacji na rynku; Wnioskodawca w treści wniosku jedynie zdawkowo wskazuje, iż dotychczas prowadził działalność w branży doradztwa, przy czym nie wskazał, ażeby realizacja projektu była wynikiem napotkanych problemów czy kłopotów chociażby wynikających z kryzysu zdrowia publicznego. Brak przesłanek wskazujących na konieczność przebranżowienia się Wnioskodawcy wskutek napotykanych wobec nie prowadzonej działalności trudności nie spełnia warunku kryterium - O pkt, -wywoła inne dodatkowe i istotne efekty projektu takie jak wejście na nowe rynki zbytu-2 pkt. W ramach kryterium przyznano łącznie 4 pkt. W skardze na to rozstrzygnięcie skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy w tym: • art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tj. z dnia 16 kwietnia 2020 r. Dz.U. z 2020 r. poz. 818 z późn. zm.), poprzez nie dokonanie wyboru projektu do dofinansowania w sposób rzetelny i bezstronny, w ramach kryterium merytorycznego punktowego "Projekt opiera się na przeprowadzonej analizie potrzeb Wnioskodawcy i odpowiada na te potrzeby", "Efektywność projektu", "Dodatkowe efekty projektu" • art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tj. z dnia 16 kwietnia 2020 r. Dz.U. z 2020 r. poz. 818 z późn. zm.), poprzez nie dokonanie wyboru projektu do dofinansowania w wyniku oceny spełnienia kryteriów wyboru projektów w ramach kryterium merytorycznego punktowego "Projekt opiera się na przeprowadzonej analizie potrzeb Wnioskodawcy i odpowiada na te potrzeby", "Efektywność projektu", "Dodatkowe efekty projektu". Zdaniem skarżącego ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny projektu. Zdaniem skarżącego oceny ekspertów w zakresie poszczególnych kryteriów są ocenami; pozbawionymi logiki: nie są wszechstronne i spójne gdyż eksperci odmiennie oceniają wskazywane we wniosku okoliczności i odmiennie przyznają punkty w zakresie tego samego kryterium, oceny nie są wyczerpujące. Stosowane są kryteria nieznane zapisom Regulaminu konkursu jak np. przyznawanie punktów za zatrudnianie niepełnosprawnych osób, stosowanie zróżnicowanej skali oceny kryterium, przejawiające się w tym, że: oceniając wpływ ilości utworzonych miejsc pracy na efektywność oceniający w ramach KOP nr i KOP nr 2 przyjęli dwie różne skale punktacyjne oceny projektu. Oceniający projekt dokonali niedopuszczalnej oceny projektu z uwagi na fakt, że punkty za dany efekt odjęto już w ramach innego kryterium ocenianego w konkursie. Jak podniesiono w KOP brak jest jednak podstaw uznania innowacyjności na poziomie powyżej skali przedsiębiorstwa. W związku z tym zgodnie z przyjętą skalą przyznano tylko 1 z 2 możliwych do uzyskania punktów. Tymczasem wpływ poziomu innowacyjności na efektywność projektu należy oceniać i oceniono w ramach kryterium "Dodatkowe efekty projektu", gdzie zostały odjęte już 2 punkty w ramach projektu. Skarżący zakwestionował także sposób oceny ekspertów w zakresie opisanej we wniosku części dot. innowacji technicznej w wymiarze co najmniej krajowym lub regionalnym podnosząc, iż zastosowana skala oceny jest sprzeczna z zasadami logiki, bowiem jeśli w projekcie przewidziano innowację techniczną w wymiarze co najmniej regionalnym, projekt może równocześnie uzyskać 2 punkty albo 1 punkt, a zarazem nie podano należytego uzasadnienia dla zastosowania takiej skali oceny projektu , a w szczególności kiedy w takim wypadku należy 1 punkt odjąć. Nadmieniono, iż projektowi przyznano tylko 1 punkt, gdzie w ramach KOP nr 2 ekspert stwierdził, że oceniający weryfikował już w 2019 r. przedłożoną Opinię o innowacyjności (wystawioną przez C w O.) przy okazji oceny innego projektu powiązanej z Wnioskodawcą firmy D Sp. z.o.o., a sam opis innowacyjności i szereg treści informacyjnych wskazanych we wniosku jest tożsamy ze złożonym w ramach przedmiotowego konkursu. Ta uwaga eksperta w żaden sposób nie może uzasadniać dokonanej oceny wpływu poziomu innowacyjności projektu na jego efektywność co zostało wytknięte przez IZ RPO [...]. Nadto jeśli oceniający nawiązuje już do wniosku o dofinansowanie złożonego w konkursie przez D Sp. z.o.o. to wg skarżącego zaakcentowania wymaga że wniosek o dofinansowanie o numerze [...], do którego załącznikiem była wspomniana opinia o innowacyjności (tożsama z opinią o innowacyjności złożoną przez Wnioskodawcę i wystawiona przez C w O.) uzyskał dofinansowanie (a w kartach oceny merytorycznej zaakceptowano skalę innowacyjności na poziomie świata). Zatem ocena innowacyjności była tam zgoła odmienna. ) W ocenie skarżącego wykazano innowacyjność wdrażanej całkowicie nowej usługi rehabilitacyjnej w skali świata, podczas gdy oceniający w żaden sposób nie uzasadnili nawet dlaczego nie widzą podstaw do uznania innowacyjności w skali regionu. Podczas gdy są to dwie odrębne kwestie, które należało zbadać w oparciu o przedłożoną przez skarżącego dokumentację. Zaznaczył skarżący końcowo, iż jeżeli oceniający mieli jakiekolwiek wątpliwości odnośnie oceny poziomu innowacyjności projektu, mogli zwrócić się do skarżącego o dalsze wyjaśnienia, czego nie uczyniono a zgodnie z zapisami punktu 5.3.6 Regulaminu konkursu: "Eksperci mają prawo wezwania Wnioskodawcy do wyjaśnień w ramach oceny poszczególnych kwestii/zagadnień, jeżeli uznają, że jest to niezbędne do przeprowadzenia oceny wniosku o dofinansowanie". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Stwierdził, że eksperci są niezależni w swych ocenach, a rozpatrzenie protestu nie ma na celu powtórnej oceny zakwestionowanych kryteriów, lecz zbadanie, czy ocena ekspertów nie jest dowolna i odpowiada zasadom przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów i równego traktowania wnioskodawców. Natomiast organ II instancji w toku rozpatrzenia protestu nie stwierdził naruszenia tych zasad. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontroli sądów administracyjnych podlegają akty wymienione w art. 3 § 2. Według § 3, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Taką ustawą szczególną jest ustawa z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 818) – dalej powoływana jako ustawa wdrożeniowa. Zgodnie z jej art. 53 ust. 1 wnioskodawcy, w przypadku negatywnej oceny jego projektu wybieranego w trybie konkursowym, przysługuje prawo wniesienia protestu w celu ponownego sprawdzenia złożonego wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów. Przy czym, stosownie do art. 53 ust. 2 pkt 2 ustawy, negatywną jest także ocena, w ramach której projekt uzyskał wymaganą liczbę punktów lub spełnił kryteria wyboru projektów, jednak kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w konkursie nie wystarcza na wybranie go do dofinansowania. Taki właśnie stan faktyczny zachodzi w przedmiotowej sprawie. Zasady wyboru projektów do dofinansowania określa art. 37 ustawy wdrożeniowej. Zasady te nakazują dokonywanie oceny wyboru projektu w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania (ust. 1). Rolą sądu jest dokonanie oceny, czy organ przeprowadził wybór projektu z poszanowaniem ww. zasad. Rozpatrując skargę wniesioną na negatywną ocenę projektu, sąd administracyjny powinien badać zasadność oceny projektu, czyli sięgać do argumentacji, na podstawie której projekt został oceniony. Należy zaznaczyć, że kontrola sądu administracyjnego przeprowadzana w tym zakresie, powinna zmierzać do oceny, czy argumentacja oceniającego nie jest dowolna, czy mieści się w granicach danej sprawy, czy nie jest oderwana od kryteriów wynikających z regulaminu konkursu. Sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej oceny projektu, dokonanej przez ekspertów, np. poprzez odmienną ocenę założeń tego projektu i przyznanie określonej liczby punktów ocenianemu projektowi, lecz uprawniony jest do kontroli sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania kryteriów tej oceny, takich jak równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność, wywodzonych z przepisów ustawy wdrożeniowej, a także z punktu kompletności tej oceny oraz jasności przyjętych kryteriów (wyrok NSA z 17 grudnia 2013 r., II GSK 2249/13, wyrok WSA w Olsztynie z 13 września 2017 r. I SA/Ol 380/17, CBOSA). Kontrola sądowa zmierza w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz Instytucji Zarządzającej nie jest dowolna, czy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca, odpowiadająca generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami. Odnośnie ocen dokonanych przez ekspertów zasadą jest, że ich merytoryczna treść - w zakresie wiedzy z danej dziedziny - nie mieści się w granicach kontroli sądu administracyjnego. Ustawodawca wskazał na zasadność udziału ekspertów - spełniających określone prawem wymogi - na etapie wyboru projektów (por. art. 68a ust. 1 pkt 1 i nast. z Rozdziału 15a ustawy wdrożeniowej). Nie bez przyczyny - lecz właśnie celem wyeliminowania arbitralności ocen - oceny co do spełnienia kryteriów wyboru nie dokonuje jeden ekspert. Badanie spełnienia konkretnego kryterium jest z pewnością ocenne, co oczywiście nie znaczy, że ocena ta może być dowolna. Rzeczą ekspertów jest więc ocena wagi ewentualnych niedociągnięć wniosku, a w konsekwencji zasadność przyznania punktów - ze wskazaniem motywów takiej decyzji. Sam fakt, że eksperci mogą nie być do końca jednomyślni i może powstać pewna rozbieżność w dokonanych przez nich ocenach nie znaczy, że to właśnie ta mniej korzysta ocena eksperta jest wadliwa. Jeżeli ocena dokonana przez ekspertów byłaby na tyle niejasna, iż nie mogłaby zostać poddane ocenie instytucji rozpatrującej protest, a następnie ocenie Sądu, to świadczyłoby o tym, że narusza ona prawo, bowiem ocena projektu powinna być tak sformułowana, aby w powiązaniu z kryteriami oceny i treścią projektu była zrozumiała (por. np. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013 r. II GSK 2109/13). W ramach kontroli legalności oceny spełnienia kryteriów wyboru projektu mieści się badanie, czy oceny dokonano zgodnie z prawidłowo interpretowaną treścią (wymogami) kryteriów. Sąd kontrolując prawidłowość oceny działania organu, winien zatem stwierdzić, czy ocena wniosku dokonana w ramach konkursu przeprowadzona została w sposób zgodny z obowiązującą organ procedurą. Dokonując badania zaskarżonego rozstrzygnięcia w tak zakreślonych granicach, należy przede wszystkim zauważyć, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestionowanej przez skarżącego oceny w zakresie kryteriów; punktowych podstawowych Efektywność projektu, Projekt opiera się na przeprowadzonej analizie potrzeb wnioskodawcy i odpowiada na te potrzeby, Dodatkowe efekty projektu. Strona kwestionuje sposób oceny tych kryteriów wyrażający się przyznaną w ramach danego kryterium punktacją przez ekspertów. Podnosi stosowanie kryteriów nieznanych zapisom Regulaminu konkursu jak np. przyznawanie punktów za zatrudnianie niepełnosprawnych osób, stosowanie zróżnicowanej skali oceny kryterium, przejawiające się w tym, że: oceniając wpływ ilości utworzonych miejsc pracy na efektywność oceniający w ramach KOP nr i KOP nr 2 przyjęli dwie różne skale punktacyjne oceny projektu. Odnosząc się do tych zarzutów trzeba zauważyć, iż nie są trafne. Eksperci oceniający projekt nie zastosowali kryteriów oceny projektów nieznanych Regulaminowi konkursu. Oceniając w ramach danego kryterium projekt posługiwali się argumentacją uwzgledniającą elementy pozwalająca ocenić czy dane kryterium merytoryczne punktowane jest spełnione i na jakim poziomie. W zakresie przyjętego sposobu przydzielania punktów w ramach danego kryterium Sąd podziela pogląd organu II instancji, iż skoro cechą przedmiotowych kryteriów jest ich otwartość tym samym ekspertom pozostawiono możliwość decydowania o wzięciu pod uwagę danych przesłanek i sposobie przyznawania punktacji zwłaszcza, gdy w ramach danego kryterium nie przewidziano i nie unormowano ogólnie obowiązującej skali. Posługiwanie się zatem przez każdego z ekspertów w ramach indywidualnej subiektywnej oceny wg własnej skali określającej znaczenie danego aspektu i sposobu przypisania określonej ilości punktów w ramach kryterium/podkryterium nie jest nieprawidłowe. Ważnym w tym względzie jest by, przy stosowaniu indywidualnych, pomocniczych skal czy: w zakresie wpływu utworzonych miejsc pracy na efektywność projektu, czy też proporcjonalności planowanych efektów finansowych do zaangażowanych środków, obaj eksperci podjęli ocenę w tym zakresie wzajemnie ze sobą harmonijną, spójną wyrażająca się zbliżoną ilością przyznanych punktów. To bowiem wskazuje na to, iż doszli do podobnych wniosków w zakresie ocenianych kryteriów, a zatem przeprowadzili prawidłową i spójną ocenę. I tak za prawidłowe Sąd przyjmuje w ramach np. efektywności projektu ocenianie przez eksperta, iż utworzenie miejsc pracy dla niepełnosprawnego wpisuje się w to kryterium. Skoro sama konstrukcja wniosku aplikacyjnego o dofinansowanie przewidywała informacje związane z faktem zatrudnienia niepełnosprawnego dokonywanie oceny projektu z uwzględnieniem tego aspektu jest jak najbardziej prawidłowe. Za prawidłową Sad uznaje także ocenę eksperta wyrażona w ocenie na KOP, iż utworzenie w ramach projektu miejsca pracy dla 1 niepełnosprawnego skutkuje punktacją 2 pkt co odpowiada 2 pkt przy utworzeniu 2 miejsc pracy dla osób pełnosprawnych. Inny bowiem jest nakład środków związany z tworzeniem pracy dla osób zdrowych i niepełnosprawnych. Natomiast niewątpliwie samo tworzenie lub utrzymanie miejsc pracy stanowi podkryterium w ramach tegoż kryterium dla działania 3.2. Natomiast argumentacja eksperta nr 1, iż efekt projektu przy nakładzie dotacji [...] PLN nie jest w pełni proporcjonalnym do planowanego poziomu zatrudnienia gdzie przewidziano 1 etat fizjoterapeuty co skutkowało przyznaniem 1 pkt zdaniem Sadu zasługuje na akceptację, nie jest to ocena dowolna i mieści się w granicach danej sprawy. Sąd podziela pogląd, iż przy tak stosunkowo wysokim nakładzie dofinansowania projektu [...] PLN planowane zatrudnienie w ramach jednego etatu nie jest adekwatnie proporcjonalnym wynikiem do nakładu objętego projektem. Zastrzeżenia skarżący kieruje wobec oceny kryterium Efektywność projektu podnosząc zarzuty braku spójności oceny, nienależyte uzasadnienie naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Sąd ich nie podziela stwierdzając, iż zasadne jest stanowisko organu wynikające z oceny ekspertów zawartej w KOP. Z opisu przedmiotowego kryterium wynika, że jest to kryterium otwarte (przedstawione rozwiązania nie stanowią katalogu zamkniętego). W jego ramach weryfikowane jest;, czy planowane efekty projektu są proporcjonalne do planowanych do poniesienia lub zaangażowania nakładów inwestycyjnych. Oceniający biorą pod uwagę wpływ realizacji projektu na osiągnięcie m.in. następujących efektów: nabycie środków trwałych/wartości niematerialnych i prawnych, wzrost lub utrzymanie konkurencyjności przedsiębiorstwa czy tworzenie bądź utrzymanie miejsc pracy. Wyraźnego podkreślenia wymaga iż istotą konkursu jest założenie dofinansowania projektów najlepszych w ramach złożonego konkursu czyli takich które uzyskają najwyższą liczbę punktów wynikająca z oceny przeprowadzonej przez ekspertów konkursu. Tryb konkursowy sam w sobie zakłada wybór do dofinansowania projektów najlepszych czyli najpełniej realizujących założenia konkursu, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w przyznanej punktacji. Skoro w ramach omawianego kryterium nr 9 ocenie podlegało m.in. czy strona utrzyma bądź utworzy miejsca pracy, to dla Sądu oczywistym jest, że w ramach tego podkryterium wyżej będą oceniane projekty, który realizuje oba te cele, niż takie, które realizują tylko jeden z nich co ma miejsce w sprawie. Faktem jest, że zarówno utworzenie, jak i utrzymanie miejsc pracy stanowi spełnienie wymogów konkursowych podobnie jak wzrost lub utrzymanie konkurencyjności przedsiębiorstwa tego organ ani oceniający eksperci nie kwestionują i w tym zakresie kryterium efektywności obaj eksperci uznali za spełnione, i przyznali za nie po 3 punkty. Tyle tylko, że obaj eksperci odmiennie ocenili podkryteria, ekspert nr 2 nie przyznał w ogóle punktów wskazując na 0 pkt za brak utrzymania miejsc pracy w zw. z realizacją projektu podczas, gdy ekspert nr 1 w tym samym podkryterium przyznał 1 pkt. Zdaniem Sądu działanie takie nie narusza ram prawnych konkursu, określonych Regulaminem. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej: 1. Właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. 2. Projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów. Z powyższego wynika konieczność zachowania przez organ m.in. wymogu bezstronności, a konieczność premiowania rozwiązań najlepszych wynika z samej istoty konkursu. Natomiast przyznanie maksymalnej ilości punktów tym wnioskom, które przewidują zarówno utrzymanie, jak i wzrost zatrudnienia oraz tym, które zakładają tylko jedno z tych działań w oczywisty sposób dyskryminowałoby tych wnioskodawców, którzy przewidzieli obie te formy oddziaływania na zatrudnienie. Zasadnie więc eksperci elementy te uwzględnili w swej ocenie. Zróżnicowanie przyznanej punktacji w stosunku do tego projektu wynikające z odmiennej oceny ekspertów w ramach tego podkryterium nie oznacza, iż ocena ta jest dowolna. Obaj eksperci inaczej ocenili inaczej wpływ projektu na jego efekty, jednak to nie oznacza, iż jest to ocena dowolna. W ocenie Sądu różnica w punktacji przyznanej przez obu ekspertów w żaden sposób nie świadczy o wadliwości oceny, wręcz przeciwnie. Oczywistym jest, że choć ocena dokonywana jest w oparciu o sztywne kryteria, to – biorąc pod uwagę fakt, że jest dokonywana przez ludzi, a nie zautomatyzowana – może w przypadku dwóch ekspertów w większym stopniu kłaść nacisk na różne aspekty i z tego względu jest ona w jakimś stopniu subiektywna. Właśnie w celu uzyskania oceny "wyważonej" czy "uśrednionej" czyli uwzględniającej wszelkie możliwe aspekty jest dokonywana przez dwie osoby. W przeciwnym razie wystarczającym byłaby ocena tylko jednego eksperta, a tak nie jest. Wskazuje to na niezasadność zarzutu skargi, który wskazuje na naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Zaznaczenia wymaga także, iż jak stanowią zapisy konkursu w ramach punktu 5.3 dot. etapu oceny spełnienia kryteriów merytorycznych w ramach danej rundy ocena przeprowadzona przez dwóch ekspertów nie może prowadzić do znacznych rozbieżności. Za znaczne rozbieżności nie uznaje się oceny przez ekspertów zagadnień/kwestii dodatkowych, niewymienionych w ramach kryteriów .Za znaczne rozbieżności przyjmuje się: a) w kryteriach zerojedynkowych przyznanie ocen skrajnie rozbieżnych przez ekspertów; b)w kryteriach punktowych /punktowanych od 0-4 wzwyż przyznanie przez ekspertów punktów, których różnica wynosi więcej niż 50% maksymalnej możliwej do uzyskania punktacji (np. w kryterium punktowanym 0-5 przyznanie przez jednego eksperta 2 pkt a przez drugiego 5 pkt); (......) . W niniejszej sprawie z taką znaczną rozbieżnością nie mamy do czynienia w odniesieniu do podnoszonego spornego kryterium. Brak jest zatem uchybień w działaniu organu który zaakceptował ocenę ekspertów projektu w ramach danego kryterium . W zakresie wadliwości i nieprawidłowości oceny kryterium Projekt opiera się na przeprowadzonej analizie potrzeb Wnioskodawcy i odpowiada na te potrzeby zarzuty podniesione w tym zakresie też nie są słuszne, a ocena sposobu tego kryterium przez ekspertów nie narusza wymogów z art. 37 ustawy wdrożeniowej. Na wstępie wobec zarzutów strony, iż w sytuacji gdy eksperci zanegowali przeprowadzoną we wniosku analizę konkurencji to oni winni byli wykazać, iż sytuacja rynkowa jest inna niż we wniosku opisana stwierdzić należy iż są błędne. Uczestnik konkursu obowiązany jest bezwzględnie podporządkować się regulaminowi postępowania konkursowego i to na nim ciąży obowiązek skonstruowania i opracowania takiego projektu, który dostosuje się do zasad postępowania konkursowego będzie je realizował, a zapisy wniosku aplikacyjnego będą na tyle wyczerpujące, by pozwoliły na ocenę spełniania kryteriów merytorycznych dla danego działania. Z instrukcji wypełniania wniosku wynika, iż to wnioskodawca winien we wniosku dostarczyć stosownych informacji w odpowiednich punktach tak, aby wniosek mógł dostarczyć niezbędnych informacji dla oceny spełnienia kryteriów merytorycznych. Ocena zaś formalna jak i merytoryczna jest przeprowadzana w oparciu o zapisy całej dokumentacji aplikacyjnej. W kwestii kryterium: Projekt opiera się na przeprowadzonej analizie potrzeb Wnioskodawcy i odpowiada na te potrzeby w ramach którego to kryterium weryfikowane będą aspekty czy realizacja projektu spowoduje rozwiązanie określonych problemów, zaspokojenie zdefiniowanych potrzeb oraz likwidację barier występujących w przedsiębiorstwie (w tym np. dostosowanie się do realiów rynkowych obowiązujących na moment aplikowania), czy zaplanowane działania służą realizacji celów i rezultatów planowanego projektu w ocenie składu orzekającego ocena wniosku dokonana przez ekspertów jest przeprowadzona w sposób zgodny z prawem, a eksperci w sposób wyczerpujący wskazali w jaki sposób dokonali oceny tego kryterium . Faktem jest, że nieco odmiennie obaj eksperci ocenili aspekt czy; realizacja projektu spowoduje rozwiązanie określonych problemów, zaspokojenie zdefiniowanych potrzeb oraz likwidację barier występujących w przedsiębiorstwie albowiem ekspert nr 1 przyznał 1 stwierdzając, iż Wnioskodawca nie zidentyfikował innych potencjalnych barier czy zagrożeń jak choćby udokumentowany spadek obrotów, czy w szczególności ryzyko związane z COVID-19 - zwłaszcza że decyzję dot. wejścia na rynek związany z rehabilitacją podjęto w drugiej połowie 2018 roku czyli przed rozpoczęciem się pandemii., podczas gdy ekspert nr 2 w ramach tego aspektu przyznał 2 pkt-y. Stwierdził przy tym, iż Wnioskodawca przeprowadził analizę potrzeb i problemów. Dzięki realizacji projektu Wnioskodawca będzie miał możliwość dywersyfikacji przedmiotu działalności oraz wejścia na rynek innej branży poprzez wprowadzenie nowej dla Wnioskodawcy usługi rehabilitacji [...] z wykorzystaniem nowoczesnej aparatury ze [...] w oparciu o [...]. Realizacja projektu rozwiąże i zaspokoi zatem problemy i oczekiwania Wnioskodawcy w tym zakresie. Niemniej jednak ze względu na całkowity brak analizy działań konkretnych firm konkurujących na rynku, co stanowiłoby pełne potwierdzenie, że zaplanowane działania doprowadzą do wzrostu konkurencyjności na rynku. Informacja, że jedynie jedna placówka w woj. [...] prowadzi zabiegi z użyciem tego urządzenia, w opinii Oceniającego jest niewystarczająca aby uznać, że przeprowadzono analizę konkurencji (-1 pkt). Podobnie odmienna w punktacji była ocena ekspertów co do podkryterium czy zaplanowane działania służą realizacji celów i rezultatów planowanego projektu . Ekspert nr 2 stwierdził, iż zaplanowane działania służą tym celom i rezultatom i przyznał 1 pkt obniżając punktację za brak identyfikacji ryzyk związanych z realizacją projektu, brak zidentyfikowanych i nie opisanie ryzyk z projektem . Ekspert nr 1 w tym zakresie przyznał 2 pkt podnosząc, iż Wnioskodawca nie identyfikuje żadnych ryzyk związanych z realizacją projektu argumentując to posiadaniem wykwalifikowanej kadry, wystarczających środków finansowych, zakupem najnowocześniejszego oprogramowania i oceniający podzielił pogląd o niskim poziomie ryzyka wdrożenia zaplanowanych celów projektu. Wskazał jednak, iż punktację obniżono (-1 pkt) z uwagi na brak aspektów dot. charakterystyki konkurencji w branży rehabilitacji neurologicznej, w której zamierza działać Wnioskodawca. Dodał, iż w ramach oceny kryterium Efektywności projektu zabiegi z wykorzystaniem metody elektromiografii (także przy użyciu robota [...]) są już stosowane od kilku lat nawet na obszarze woj. [...] (przykładowo uzdrowisko U.). A zatem samo stwierdzenie odwołujące zastosowanie robota do placówki w woj. opolskim uznać należy za niewystarczające w kontekście pożądanych informacji dot. opisu działań konkurencji. Zdaniem Sądu i w przypadku oceny tego kryterium nie doszło do naruszenia ram prawnych konkursu, określonych Regulaminem i Instrukcją wypełnienia wniosku. W sytuacji, gdy obaj eksperci uznają, iż kryterium jest spełnione lecz stosują zróżnicowaną punktację w ramach podkryterium odpowiednio ekspert nr 2 2 i 1 punkt, a ekspert nr 1 przyznaje 1 i 2 punkty to powyższe w żaden sposób nie świadczy o wadliwości takiej oceny. Ponownie należy podnieść, iż nie było pomiędzy ocenami ekspertów znacznych rozbieżności w zakresie oceny tego kryterium . Zróżnicowanie przyznanej punktacji w stosunku do tego projektu wynikające z odmiennej oceny ekspertów w ramach podkryterium nie oznacza, iż ocena ta jest dowolna. W ocenie Sądu różnica w punktacji przyznanej przez obu ekspertów w tym zakresie w żaden sposób nie świadczy o wadliwości oceny, wręcz przeciwnie. Eksperci nie musieli powielać punktacji za poszczególne podkryterium, a ich odmienna ocena punktowa w tym zakresie nie wpływa na ocenę wniosku w tym kryterium wynoszącym 3 punkty. Eksperci uprawnieni byli do odrębnej oceny spełnienia podkryteriów i tego dokonali wskazując argumenty uzasadniające przyznaną punktację. Zaznaczenia przy tym wymaga, iż obaj eksperci dokonując oceny w ramach tego kryterium zauważyli niedostatki projektu w tym zakresie odejmując liczbę punktów gdyż jeden wskazał, iż na podstawie całości zapisów dokumentacji aplikacyjnej oceniający poza przesłanką konieczności dostosowania się do realiów rynkowych – wejścia na rynek innej branży nie dostrzega żadnych innych zdefiniowanych problemów barier firmy których rozwiązaniem byłaby realizacja inwestycji objętej wnioskiem. Wnioskodawca nie zidentyfikował innych potencjalnych barier czy zagrożeń, jak choćby udokumentowany spadek obrotów ,, czy ryzyko związane z Covid 19 zwłaszcza, iż decyzję dot. wejścia na rynek związany z rehabilitacją podjęto w drugiej połowie 2018r. Ten ekspert także wskazał iż z uwagi na brak aspektów dot. charakterystyki konkurencji w branży [...] w której zamierza iść wnioskodawca nastąpiło obniżenie punktacji o 1 pkt. Kolejny ekspert z kolei zwrócił uwagę, iż jakkolwiek wnioskodawca będzie miał możliwość dywersyfikacji przedmiotu działalności i wejścia na rynek innej branży przez wprowadzenie nowej usługi rehabilitacji [...]. Nie mniej jednak nie wykazano analiz działań konkretnych firm konkurujących na rynku, co stanowiłoby pełne potwierdzenie iż zaplanowane działania doprowadza do wzrostu konkurencyjności na rynku. Zaznaczono także, iż Wnioskodawca nie zidentyfikował i nie opisał ewentualnych ryzyk związanych z projektem i nie zaprezentował działań eliminujących lub łagodzących ich skutki. Obydwaj eksperci ocenili przy tym projekt podobnie, bo na 3 punkty. Mając na uwadze opisane niedostatki wniosku w zakresie braku ryzyk związanych z realizacją projektu, nie zidentyfikowanie innych potencjalnych barier czy zagrożeń w jego realizacji za słuszną należy uznać ocenę ekspertów co do niewykazania we wniosku w pełni spornego kryterium. Podobnie niesłusznym jest zarzut o wadliwości i nieprawidłowości oceny kryterium Dodatkowe efekty projektu. Spór w sprawie sprowadza się do tego, czy ocena projektu skarżącego dokonana przez organ w zakresie tego kryterium gdzie oceniano następujące aspekty; wprowadzenie nowych rozwiązań organizacyjnych lub marketingowych umożliwiających utrzymanie konkurencyjności przedsiębiorstwa - 2 pkt; czy projekt wprowadza innowację technologiczną co najmniej w skali regionu województwa [...] -2 pkt.; czy w rezultacie realizacji projektu nastąpi zmiana profilu działalności wynikająca z konieczności przebranżowienia czy dostosowania się do sytuacji na rynku - 2 pkt.; inne dodatkowe efekty projektu (np. poprawa BHP, wprowadzenie rozwiązań umożliwiających pracownikom zdalne wykonywanie obowiązków) - 2 pkt; została dokonana z zachowaniem zasad określonych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Należy wyjaśnić, że w uwzględnieniu protestu IZ uznała kryterium to za spełnione w części podkryteriów dot. wprowadzenia nowych rozwiązań organizacyjnych lub marketingowych umożliwiających utrzymanie konkurencyjności przedsiębiorstwa innych dodatkowych efektów projektu obaj eksperci przyznali w tych zakresach 2 punkty. Nie przyznano zaś w ogóle punktów w zakresie dot. czy projekt wprowadza innowację technologiczną co najmniej w skali regionu województwa [...], czy w rezultacie realizacji projektu nastąpi zmiana profilu działalności wynikająca z konieczności przebranżowienia czy dostosowania się do sytuacji na rynku. Zdaniem skarżącego we wniosku o dofinansowanie, w opinii o innowacyjności oraz w dokumencie pn. [...] wykazano innowacyjność wdrażanej całkowicie nowej usługi rehabilitacyjnej w skali świata. Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania legalności ocen ekspertów wyrażonych w tym zakresie poprzez przyjęcie jak utrzymuje skarżący, iż ocena ekspertów w tym zakresie jest nierzetelna niewszechstronna, a uzasadnienie oceny nienależyte. W tym zakresie ekspert 1 stwierdził, iż w część B.9.2 WOD przedstawiono tezę, iż projekt wprowadza innowację technologiczną co najmniej w skali regionu województwa [...]. Analiza zapisów dokumentacji aplikacyjnej, wskazuje na deklarację Wnioskodawcy, iż nastąpi wdrożenie innowacji produktowej i procesowej w skali świata. Jednak Oceniający nie znajduje merytorycznej argumentacji i analizy konkurencji potwierdzającej zadeklarowany poziom jak i skalę innowacji. Oceniający zapoznał się z opinią producenta. Oceniający zwraca uwagę, iż opinia wskazuje na zakres unowocześnień wobec poprzednich wersji robota rehabilitacyjnego. Należy jednak podkreślić, iż jest to analiza ograniczona do konkretnego robota, gdzie nie ma odniesienia do rozwiązań rynkowych. Na podstawie przedstawionych informacji nie można potwierdzić, że zadeklarowany we wniosku poziom nowości (innowacyjności) jest uzasadniony. Oceniający uznaje poziom innowacyjności w skali, przedsiębiorstwa. Podobnie drugi ekspert wniosek w tym zakresie stwierdzając, iż nie obejmie on wdrożenia innowacji technologicznej co najmniej w skali regionu województwa [...]; zgodnie z pkt.B.9.2 wniosku projekt obejmuje wdrożenie innowacji produktowej i procesowej w skali świata, co jednak nie zostało poparte rzeczową argumentacją i analizą rozwiązań konkurencyjnych dowodzącej deklarowany poziom innowacyjności usług; przedłożona opinia producenta wskazuje na zakres ulepszeń wobec wcześniejszych wersji robota rehabilitacyjnego, nie mniej jest to analiza ograniczona do konkretnego robota konkretnego producenta, w której nie odniesiono się do rozwiązań rynkowych, co z kolei nie pozwala stwierdzić, iż deklaracja wnioskodawcy i producenta oświatowym poziomie nowości jest uzasadniona. W konsekwencji uznano innowacyjność wdrażanej technologii wyłącznie na skalę przedsiębiorstwa. Skoro strona skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie, to na niej spoczywał obowiązek rzetelnego i wyczerpującego przygotowania wniosku z uwzględnieniem znanego jej kryterium dla działania 3.2. w/w kryterium merytorycznego oraz wykazanie merytoryczną argumentacją, iż projekt będzie skutkował innowacją produktową i procesową w skali świata. Tryb konkursowy wyboru projektów do dofinansowania wymaga, aby wnioskodawca ubiegający się o określone dofinansowanie w ramach danego postępowania konkursowego rzetelnie i wyczerpująco przygotował swój wniosek. Winien podać weryfikowalne źródła informacji, na podstawie których uznał, że nowa usługa będzie innowacyjna na skalę ponadlokalną . Dlatego podmiot, który zamierza z dofinansowania skorzystać winien dostosować się do zasad udzielania pomocy i wypełnić wszystkie wymogi wynikające z dokumentacji konkursowej. Powoływanie się na opinię producenta wskazująca na poziom i skalę innowacji nie spełnia weryfikowalnego źródła informacji skoro opinia ta dotyczy jedynie unowocześnienia poprzedniej wersji robota bez porównania do urządzeń istniejących na rynku. W tej sytuacji za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej w zakresie oceny wniosku przez KOP. Instytucja zarządzająca odniosła się do argumentacji skarżącej zawarte w proteście, a swoje stanowisko oparła na prawidłowo przeprowadzonej ocenie wniosku. Jeszcze raz podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ubiegającym się o dofinansowanie w ramach danego konkursu, spoczywa obowiązek rzetelnego i wyczerpującego przygotowania wniosku i dokumentacji aplikacyjnej (vide: wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt. II GSK 1500/11, CBOSA). Skarżący przystępując do konkursu winien znać jego zasady, które zostały opublikowane i były dostępne dla wszystkich potencjalnych wnioskodawców w jednakowy sposób. Każdy uczestnik konkursu wyraża akceptację dla zasad konkursu i chcąc uzyskać pomoc musi się do tych zasad precyzyjnie stosować. Braki w złożonej dokumentacji lub jej niespójność, skutkujące zakwestionowaniem spełnienia przez wniosek określonych kryteriów, winny natomiast zostać ocenione negatywnie, brakiem punktacji w zakresie danego kryterium jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 37 ust. 2 ustawy wdrożeniowej poprzez niedopuszczalną ocenę projektu polegającą na tym, że punkty w ramach Dodatkowych efektów projektu w zakresie braku innowacyjności w skali świata odjęto już w ramach oceny innego kryterium w konkursie dot. Efektywności projektu. W ramach kryterium Dodatkowe efekty projektu przyznawane są punkty z tytułu samego faktu wystąpienia innowacyjności technologicznej co najmniej w skali regionu, natomiast w kryterium "Efektywność projektu" eksperci oceniają projekt w aspekcie jakościowym - tj. związanym z jego efektywnością. Podsumowując, należy stwierdzić, że dokonana ocena nie jest oceną dowolną, mieści się w granicach sprawy zainicjowanej wnioskiem o dofinansowanie, jak również w granicach kryteriów wynikających z regulaminu i nie narusza reguł określonych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. W związku z tym, że zarzuty skargi okazały się niezasadne, a Sąd z urzędu nie stwierdził innych naruszeń prawa, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło