III SA/Gl 664/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Do wniesionej przez pełnomocnika skargi kasacyjnej skarżący dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF), w którym domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Od kilku lat urząd skarbowy prowadzi postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego utracił płynność finansową, a następnie, tj. [...] r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. Ponadto jego stan zdrowia wymaga leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego w C. Tak więc w treści formularza nie wykazano żadnych źródeł utrzymania. Według oświadczenia, skarżący nie posiada żadnych kont bankowych ani ruchomości. Jedyny majątek stanowi stary dom o pow. 50 m2 w K. bez wody, gazu i kanalizacji, wymagający nakładów i remontów. Tymczasem wspólne gospodarstwo domowe skarżący prowadzi z trójką dzieci w wieku 18, 11 i 7 lat. Jak ustalono z akt o sygn. III SA/Gl 673/10 (na które powołano się w rubryce nr 5 formularza) skarżący podejmuje się prac dorywczych. Z uzyskanych w ten sposób dochodów dokonuje zakupu żywności i części lekarstw. Ponadto opiekuje się matką, która opłaca mu rachunki za energię elektryczną (kwota 20,00 zł) i często przygotowuje posiłki, kupuje lekarstwa i "opiera" stronę. W okresie zimowym zamieszkują wspólnie, natomiast latem wnioskodawca korzysta z ogrodu warzywnego i nie ponosi wydatków czynszowych, gdyż dom stanowi jego własność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy jednak zauważyć, iż wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej w dniu 19 listopada 2010 r. postanowienie w przedmiocie zwolnienia skarżącego z należnego wpisu sądowego należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, Lex nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia dalszych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, iż z informacji podanych na druku urzędowego formularza z dnia [...] r. wynika, iż skarżący był współwłaścicielem czterech nieruchomości, a mianowicie: domu w G., w S. i w K. oraz zabudowanej nieruchomości w D. Obecnie zaś oświadczył, iż jest jedynie właścicielem nieruchomości w K. Taki stan rzeczy jak ustalono z informacji zawartych w aktach sprawy nastąpił w wynik ugody z dnia [...] r. sygn. akt [...] zawartej z M. J., z którą skarżący pozostaje w separacji na mocy wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Ugodą tą skarżący doprowadził do takiego rozporządzenia swym stanem majątkowym w wyniku, której stał się właścicielem jednej jedynie nieruchomości. Takie zaś postępowanie nie może uzasadniać przychylenia się obecnie do wniosku o prawo pomocy, gdy strona z jednej strony wyzbywa się majątku, a z drugiej ubiega się o pomoc ze strony Skarbu Państwa poprzez domaganie się zwolnienia jej od kosztów sądowych. Nie mogło też ujść uwadze Sądu, iż zarówno w tej sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt III SA/Gl 664/10 jak i w pozostałych sprawach skarżący, mimo odmowy ustanowienia w sprawie pełnomocnika z urzędu i trudnej jak twierdził sytuacji finansowej był i nadal jest reprezentowany przez radcę prawnego z wyboru. Tym samym przedstawione obecnie w treści urzędowego formularza informacje o stanie majątkowym wnioskodawcy trudno uznać za wiarygodne. Dlatego też mając na uwadze treść art. 203 pkt 1 ustawy p.p.s.a., z którego wynika, iż kwota należnego wpisu od skargi kasacyjnej w razie jej uwzględnienia przez sąd drugiej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt w ramach zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, tut. Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji.