III SA/Gl 670/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 670/09. Postanowieniem z dnia 17 września 2009 r. referendarz sądowy odmówił "A" sp. z o. o. z siedziba w Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W następstwie wniesionego przez stronę sprzeciwu postanowienie utraciło moc, a Sąd rozstrzygając wniosek postanowieniem z dnia [...] r. odmówił przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to stało się prawomocne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 grudnia 2009 r. oddalił zażalenie strony na wskazane wyżej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach. W tym stanie faktycznym i prawnym ponownie wezwano skarżącą Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie to doręczono stronie skarżącej w dniu [...] 2010 r. Reakcją strony był ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych (wniosek został nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2010 r.). Strona skarżąca w powtórnym wniosku o prawo pomocy podniosła, że organ podatkowy zablokował jej wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskiwanie i dysponowanie środkami finansowymi. Wszystkie środki ruchome i nieruchomości zostały zajęte przez komorników i trwa ich licytacja. Zaś wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż. Naruszające prawo działanie organów skarbowych uniemożliwiło skarżącej odzyskanie należnego od stycznia 2004 r. zwrotu podatku VAT. W efekcie spółka nie ma środków na uiszczenie wpisu. Uzasadnienie to jest identyczne z uzasadnieniem pierwszego wniosku skarżącej z [...] 2009 r. o zwolnienie jej z kosztów sądowych, który został rozpoznany prawomocnym postanowieniem tut. Sądu z 28 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy podkreślić, że strona skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z 28 października 2009 r. sygn. akt III SA/GL 670/09 wniosek ten został oddalony. Stosownie do art. 252 i 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.") – wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Wniosek ten powinien być złożony na urzędowym formularzu. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05). Kolejny wniosek o prawo pomocy złożony przez stronę skarżącą (nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2009 r.) należy w istocie uznać za wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 10 czerwca 2009 r. odmawiającego przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie istotna jest dla rozstrzygnięcia norma zawarta w art. 165 P.p.s.a., która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Te same uwagi tym bardziej odnoszą się do ponownego wniosku o prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 P.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu [...] 2009 r. Powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Strona skarżąca poczynając od pierwotnego wniosku o prawo pomocy, poprzez sprzeciw, zażalenie na postanowienie Sądu oraz powtórny wniosek o prawo pomocy podnosi, że wszystkie jej konta bankowe zostały zablokowane w wyniku działań egzekucyjnych podejmowanych przez organy skarbowe. Strona nie powołała jednak żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Należy podkreślić, że sam fakt zaprzestania działalności gospodarczej przez skarżącą spółkę wcale nie musi oznaczać bezpośrednio tego, że jej stan majątkowy i możliwości płatnicze w rzeczywistości pogorszyły się. Fakt taki można jedynie domniemywać, a przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku skarżącej spółki, fakt ten powinien być udowodniony. Strona skarżąca jednak w ogóle nie dołączyła do tego wniosku żadnych dokumentów. Nadto na te okoliczność powoływała się już w pierwszym wniosku, a zatem nie jest to niwa okoliczność. Z tego powodu – zdaniem Sądu – przy ocenie niniejszego, drugiego już wniosku o prawo pomocy nie straciły na aktualności rozważania odnośnie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej spółki, zawarte w poprzednim, prawomocnym już postanowieniu Sądu z dnia 28 października 2009 r. Sąd aprobuje i przyjmuje za swoje stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt: I CKN 1064/97, zgodnie z którym nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Podobne stanowisko zawarte jest także w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r. (OSNC 1999 r., z. 11, poz. 196). Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.