III SA/Gl 688/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Specjalista Joanna Pasiecznik-Sól, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: organ) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...], nr [...]Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. odmawiającą Z. K. (dalej: skarżący) dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] skarżący złożył wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Wniosek miał być realizowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. Do wniosku dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] [...]; zaświadczenie lekarza o skierowanie na turnus rehabilitacyjny z [...].; zaświadczenie wystawione w dniu [...]., znak [...] przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. dotyczące wysokości pobranego świadczenia w okresie 1 października 2020 r. – 31 grudnia 2020 r. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. odmówił dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Uzasadnił to tym, że od 1 grudnia 2020 r. ogłoszone przez GUS przeciętne wynagrodzenie w trzecim kwartale 2020 r. wynosi [...]zł. W przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego kryterium dochodowe kwalifikujące do przyznania dofinansowania stanowi 65% przeciętnego wynagrodzenia, czyli [...] zł. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że dochód na osobę w przypadku skarżącego wynosi [...]zł czyli przekracza kryterium o [...]zł. Z tego też powodu odmówiono dofinansowania. W dniu [...] skarżący złożył od tej decyzji odwołanie. W uzasadnieniu skarżący podał, że z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z [...] wynika, że jego renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wynosi [...] zł brutto czyli [...]zł netto i to jest faktyczny przeciętny dochód miesięczny skarżącego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych źle wystawił zaświadczenie, ponieważ z jego treści wynika, że prawo do świadczenia przysługuje od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2020 r., natomiast w tabeli podana jest informacja jakoby świadczenie uzyskano w okresie 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Stąd skarżący uznaje odwołanie za słuszne. Decyzją z dnia [...] organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja była wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Kwota dochodu skarżącego ustalona została na podstawie dostarczonych przez niego dokumentów. W ocenie organu oba dokumenty są spójne i w taki sam sposób wskazują kwotę wypłaconą (przekazaną na rachunek bankowy skarżącego). Organ podkreśla, że nawet gdy przyznanie renty przez ZUS było efektem wyroku sądu i należna ona była za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2020 r. to istotny w sprawie był moment uzyskania przez niego dochodu, a kwota [...] zł została uzyskana przez skarżącego w grudniu 2020 r. W takim stanie faktycznym skarżący nie mógł uzyskać dofinansowania ze środków PFRON do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, gdyż jego dochód obliczony za kwartał poprzedzający miesiąc złożenia wniosku (tj. IV kwartał 2020 r.) przekraczał kryterium dochodowe określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 25 czerwca 2020 r. Od tej decyzji w dniu [...] skarżący złożył skargę. Zarzuca jej celową manipulację wysokością przyznanej renty, operując naprzemiennie kwotą brutto i netto, celowo wyolbrzymiając kwotę renty. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne (por. art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z kolei na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z regulacją art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz. 573 ze zm.) – dalej ustawa o rehabilitacji, skarżący może ubiegać się o dofinansowanie uczestnictwa osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w turnusach rehabilitacyjnych. Z kolei zasady dofinansowania uczestnictwa w turnusie wyznaczone zostały w art. 10e ustawy o rehabilitacji. Z jego ust. 1 wynika, że osoba niepełnosprawna może ubiegać się o dofinansowanie ze środków Funduszu uczestnictwa w turnusie, jeżeli przeciętny miesięczny dochód, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, podzielony przez liczbę osób we wspólnym gospodarstwie domowym, obliczony za kwartał poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, nie przekracza kwoty: 1) 50% przeciętnego wynagrodzenia na osobę we wspólnym gospodarstwie domowym; 2) 65% przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej. W przypadku przekroczenia kwot dochodu, o których mowa w ust. 1 - zgodnie z art. 10e ust. 2 ustawy o rehabilitacji - kwotę dofinansowania pomniejsza się o kwotę, o którą dochód ten został przekroczony, z zastrzeżeniem ust. 3. W przypadku uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową osoby niepełnosprawnej – według art. 10e ust. 3 ustawy o rehabilitacji - dofinansowanie ze środków Funduszu uczestnictwa w turnusie tej osoby lub dofinansowanie uczestnictwa jej opiekuna może zostać przyznane bez pomniejszania kwoty dofinansowania pomimo przekroczenia kwot dochodu, o których mowa w ust. 1. W rozpatrywanej sprawie podnoszone przez skarżącego okoliczności uzasadniające uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym tj. jego niepełnosprawność i wskazania medyczne nie budzą wątpliwości i nie są kwestionowane przez rozstrzygające w sprawie organy. Identyfikując występujący w kontrolowanej sprawie problem prawny dotyczy on oceny czy organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącego przyjmując, że wypłacone jednorazowo w grudniu 2020 r. wyrównanie za okres 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2020 r. w tym dodatkowe roczne świadczenie pieniężne za 2019 r. oraz 2020 r. – zgodnie z wyrokiem sądu przyznającego rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy powinno być zaliczane do dochodów skarżącego, będącego podstawą jego obliczenia za kwartał poprzedzający miesiąc złożenia wniosku. Zdaniem skarżącego otrzymana kwota wyrównania powinna być uwzględniona jako jego dochód z okresu na który nominalnie przypada, a nie na okres, kiedy faktycznie osiągnięto dochód z tego tytułu. Natomiast organy obu instancji uznały wprost przeciwnie niż wywodzi skarżący i uwzględniły całą kwotę otrzymanego przez skarżącego wyrównania w roku jego uzyskania. W art. 10e ust. 1 ustawy o rehabilitacji przeciętny miesięczny dochód ustala się według zasad wyznaczonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Definicję legalną pojęcia dochodu zawiera art. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 poz.111 ze zm., dalej: u.ś.r). Jak wynika z jego brzmienia, dochód – oznacza po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: Jak wynika z powyższego przepisu u.ś.r. zawiera on autonomiczną regulację dotyczącą zasad ustalania wysokości dochodu osoby i rodziny ubiegającej się o świadczenia w niej przewidziane. Potwierdzeniem tego jest brak odwołania się do regulacji zawartych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz wymienienie katalogu zamkniętego dochodów nieopodatkowanych na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 10 września 2019 r., IV SA/Wr 202/19, LEX nr 2757517). Jednocześnie - na co zwraca uwagę NSA - termin «dochód» – w zakresie wskazanym w art. 3 pkt 1 u.ś.r. – ma obejmować wszystko to, co efektywnie wpływa na sytuację materialną rodziny (wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., I OSK 869/18, LEX nr 2778250; T. Brzezicki [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, red. P. Rączka, Warszawa 2021, art. 3). Uwzględniając powyższe Sąd podziela stanowisko, według którego przepisy u.ś.r. nie wyłączają z dochodu jednorazowej wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych, nawet za okres wsteczny, co oznacza, iż świadczenia te podlegają uwzględnieniu w całości przy obliczaniu dochodu dla celów ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia (Por. wyrok WSA w Poznaniu z 7.06.2018 r., IV SA/Po 278/18, LEX nr 2520359; wyrok WSA w Poznaniu z 24.07.2019 r., II SA/Po 326/19, LEX nr 2707106). Zatem w praktyce to przepisy dochodowe decydują do jakiego roku kalendarzowego należy zaliczyć uzyskane dochody (wyrok WSA we Wrocławiu z 10.09.2019 r., IV SA/Wr 202/19, LEX nr 2757517). Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że kwota otrzymana tytułem wyrównania renty powinna być wliczona do dochodu tylko w tym roku, w którym efektywnie ją wypłacono. Przy czym dochód "uzyskany" to dochód efektywnie wypłacony, którym dana osoba może dysponować na swoje potrzeby. W okresie poprzedzającym efektywne przekazanie skarżącemu środków pieniężnych nie miał ich i nie mógł ich przeznaczyć na swoje utrzymanie. W okresie poprzedzającym wypłatę, skarżący nie uzyskiwał dochodu w postaci renty, a jedynie posiadał roszczenie o jej przyznanie. Nie można jednak utożsamiać pojęcia "posiadania roszczenia" z pojęciem "uzyskiwania dochodu" (Por. wyrok WSA we Wrocławiu z 10.09.2019 r., IV SA/Wr 202/19, LEX nr 2757517; wyrok WSA w Gliwicach z 14.08.2019 r., II SA/Gl 731/19, LEX nr 2723496). Jednocześnie Sąd podziela wypracowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym przyjęcie innego rozumienia pojęcia "uzyskiwania dochodu" mogłoby okazać się wysoce niekorzystne i niesprawiedliwe względem osób, które mimo posiadanego roszczenia o zapłatę, faktycznie nie otrzymują tych należności. Możliwa jest bowiem sytuacja, w której mimo wykonywania pracy bądź zleceń i nabywania z tego tytułu prawa do wynagrodzenia, kwoty te nie zostaną wypłacone. Organ musiałby wówczas uwzględniać w dochodzie rodziny posiadane przez jej członków roszczenia o zapłatę. Przyznawane zasiłki nie korespondowałyby wówczas w żaden sposób z realną sytuacją w jakiej znajduje się dana rodzina (wyrok WSA w Poznaniu z 24.07.2019 r., II SA/Po 326/19, LEX nr 2707106). Zdaniem Sądu, organy obu instancji nie uchybiły także obowiązkom wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) Dokonały w sprawie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń oraz w sposób wyczerpujący i jednoznaczny przedstawiły swoje stanowisko w sprawie i je uzasadniły. Organy wskazały, że nieuzasadniony jest zarzut o błędnym ustaleniu wysokości dochodu, poprzez wliczenie wypłaconego jednorazowo w 2020 r. wyrównania świadczenia rentowego za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2020 r. Dochód ten podlegał wliczeniu w całości do dochodu obliczanego na podstawie przepisów ustawy. W myśl bowiem art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. dochód obejmuje przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ wskazał, że przepisy ustawy nie wyłączają z dochodu jednorazowej wpłaty świadczeń rentowych, nawet za okres wsteczny, co oznacza, iż świadczenia te podlegają uwzględnieniu w całości przy obliczaniu dochodu dla celów ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. To właśnie na podstawie cytowanego przepisu świadczenie rentowe otrzymane przez skarżącego, także jako jednorazowa spłata zaległości, niewątpliwie stanowi dochód uwzględniany przy ustalaniu prawa do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Z powyższych względów Sąd uznając za niezasadne zarzuty w skardze podniesione na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.