III SA/Gl 772/25
WyrokWSA w Gliwicach2026-03-10
Skład orzekający: Marzanna Sałuda, Małgorzata Herman, Beata Machcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa może stanowić przesłankę odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym, gdy organizacja powołuje się na interes społeczny i cele statutowe związane z ochroną środowiska?Ratio decidendi
Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa może stanowić przesłankę odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym, jeśli ujawnienie informacji objętych tajemnicą kolidowałoby z koniecznością zachowania ich poufności wobec osób trzecich, w tym członków organizacji społecznej. W takiej sytuacji, nawet jeśli udział organizacji jest uzasadniony celami statutowymi i interesem społecznym, organ administracji ma obowiązek wyważyć te racje z koniecznością ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, która również może być uznana za istotną dla interesu społecznego.Stan faktyczny
Fundacja F. wniosła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia dodatku do planu ruchu zakładu górniczego, powołując się na cele statutowe ochrony środowiska i interes społeczny. Organ odmówił dopuszczenia, uznając, że wniosek nie spełnia przesłanek z art. 31 § 2 K.p.a., ponieważ dodatek zawiera informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa, a ich ujawnienie kolidowałoby z interesem społecznym. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszego postanowienia, organ ponownie odmówił dopuszczenia, wskazując na te same powody. Fundacja zaskarżyła postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i Konwencji z Aarhus.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Fundacji F. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2026 r. sprawy ze skargi Fundacji F. w K. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 31 marca 2025 r. nr PR.9202.1.2025 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2025r. znak PR.9202.1.2025 RKW/2025/DH Prezes Wyższego Urzędu Górniczego po rozpoznaniu zażalenia Fundacji F. w K. – dalej strona, skarżący, Fundacja na postanowienie Dyrektora [...] Urzędu Górniczego we W. z 13 grudnia 2024 r. znak [...] odmawiającego dopuszczenia Fundacji do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia dla P S.A z siedzibą w B. Dodatku nr 9 do Planu Ruchu Zakładu [...] na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r. utrzymał sporne postanowienie w mocy.
Stan sprawy jest następujący:
P S.A. z siedzibą w B. wnioskiem z dnia 28 marca 2023 r., uzupełnionym pismem z dnia 21 kwietnia 2023 r., wystąpiło do Dyrektora [...] Urzędu Górniczego ( [...]) we W. o zatwierdzenie dodatku nr 9 do planu ruchu zakładu górniczego [...] na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r.
Przedmiotowy dodatek zmienia ww. plan ruchu w zakresie punktów nr: 9.1.2. i 11.1. oraz załączników nr: 2.2.-sekcja 2, 2.3.-sekcja 3, 3, 4.1.-przekrój 7 NS, 5.6-profil 7 NS i 7.2.
Strona wnioskiem z 6 kwietnia 2023 r., uzupełnionym 2 maja 2023 r., powołując się na art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a., wystąpiła do Dyrektora [...] we W. o dopuszczenie, na prawach strony, do udziału w toczącym się przed organem postępowaniem w sprawie zatwierdzenia planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego [...], znak sprawy [...].
We wniosku strona wskazała, iż jej udział w toczącym się postępowaniu uzasadniony jest jej celami statutowymi (ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego, podejmowanie starań na rzecz realizacji zasad demokratycznego państwa prawa, przejrzystości w życiu publicznym, społecznej kontroli nad instytucjami zaufania publicznego oraz przeciwdziałania patologiom życia publicznego i społecznego, wspieranie szerokiego uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, zabytków kultury, praw człowieka, jak i innych interesów publicznych). Wskazała również, iż za jej udziałem przemawia interes społeczny, przejawiający się w działaniach na rzecz ochrony środowiska naturalnego.
Działając na podstawie art. 31 § 2 K.p.a., Dyrektor [...] we W., postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r., odmówił dopuszczenia Fundacji do udziału w prowadzonym postępowaniu, wskazując, iż w sprawie nie są spełnione łącznie przesłanki dopuszczenia, o których mowa w ww. przepisie K.p.a.
Na powyższe postanowienie Fundacja wniosła zażalenie z dnia 11 maja 2023 r. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2023 r., znak: [...], Idz. [...]. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (WUG) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] we W. z dnia 11 maja 2023 r., znak: [...], Idz. [...], które wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Prezes WUG, po ponownym rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Dyrektora [...] we W. z dnia 11 maja 2023 r., postanowieniem z dnia 15 lipca 2024 r., znak: [...], Idz. [...], uchylił w całości postanowienie Dyrektora [...] we W. z dnia 11 maja 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2024r., znak: [...], Idz. [...], Dyrektor [...] we W. odmówił dopuszczenia Fundacji do udziału na prawach strony w postępowaniu "w sprawie zatwierdzenia dla P S.A. z siedzibą w B. Dodatku nr 9 do Planu ruchu zakładu górniczego [...] na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r.", wskazując, iż w sprawie nie są spełnione łącznie przesłanki dopuszczenia, o których mowa w art. 31 § 2 K.p.a.
Organ I instancji wskazał, iż treść planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego określa załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (Dz. U. poz. 2293, z późn. zm.).
Przedłożony do zatwierdzenia Dodatek zmienia ww. Plan ruchu Zakładu [...] w zakresie punktów 9. (Systemy eksploatacji złoża, zwałowania i składowania, podstawowe parametry wyrobisk górniczych, zwałowisk nadkładu i składowisk urobku, w szczególności szerokość poziomów i półek, wysokości pięter oraz kąty nachylenia skarp i zboczy. Pasy ochronne wyrobisk górniczych) i 11. (Zagrożenia naturalne) oraz załączników nr: 2.2, 2.3 (dotyczy mapy sytuacyjno-wysokościowej powierzchni w granicach terenu górniczego, sporządzonej w skali, w jakiej są sporządzane mapy wyrobisk górniczych, z naniesieniem określonych elementów), 3 (dotyczy mapy wyrobisk górniczych, sporządzonej w skali nie mniejszej niż 1:5000, przedstawiającej sytuację w granicach obszaru górniczego, z naniesieniem określonych elementów), 4.1 (dotyczy charakterystycznych przekrojów geologicznych złoża w rejonie planowanej eksploatacji, w skali map wyrobisk górniczych, z zaznaczeniem granic udokumentowania złoża, granic zasobów przemysłowych i nieprzemysłowych oraz oznaczonych części złoża zakwalifikowanych do przewidywanych strat w zasobach przemysłowych i nieprzemysłowych), 5.6 (dotyczy charakterystycznych profili wyrobisk górniczych, zwałowisk i składowisk, z uwzględnieniem minimalnych szerokości poziomów i półek, maksymalnych wysokości i kątów nachylenia skarp wyrobisk, zwałowisk i składowisk urobku i wyrobów oraz kątów generalnych zboczy, a także dopuszczalnych szerokości pasów ochronnych), 7.2 (dotyczy schematów ideowych oraz planowanych zmian w odniesieniu do stałego transportu wewnątrzzakładowego i głównej odstawy).
Dodatek został sporządzony w celu realizacji umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla [...] " [...]" w Rzeczypospolitej Polskiej, podpisanej w P. 3 lutego 2022 r. (M.P. poz. 276).
Wprowadzona Dodatkiem zmiana w Planie ruchu dotyczyła wykonania wału ziemnego przewidzianego w art. 4 tej umowy. Zapisy Dodatku określają szczegółowo zastosowane rozwiązania techniczne i metody realizacji przedsięwzięcia służące optymalnemu osiągnięciu celu.
Jak ustalono, analizy przeprowadzone w ramach postępowania w przedmiocie oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na kontynuacji eksploatacji złoża węgla [...] " [...]", realizowanego w gminie B. nie wskazały na przekroczenia standardów jakości środowiska wymagającego wykonania wału ziemnego na przedpolu wyrobiska od strony Republiki Czeskiej.
Ponadto w dniu 27 listopada 2024 r. Przedsiębiorca P przedłożył organowi opracowanie Projekt wstępnego zwałowiska na przedpolu odkrywki - koncepcja budowy wału ziemnego ograniczającego oddziaływanie Kopalni [...] na tereny przygraniczne dla P S.A. Oddział Kopalnia Węgla [...] [...] sporządzone w czerwcu 2022 r. Z treści tego dokumentu wynika, że w zakresie ochrony przed hałasem wał wykaże największą skuteczność w rejonie przyległym, najbliższym względem jego lokalizacji, zaś najwyższe wyznaczone w wyniku modelowania stężenia pyłów (niezależnie od frakcji zanieczyszczenia czy uśrednienia) występowały wyłącznie na terenie odkrywki i nawet tam nie przekraczały standardów jakości powietrza. Dalej wskazano, że obiekt ten nie przyczyni się do redukcji poziomu emisji hałasu i zapylenia większej niż spowodowana zwiększeniem odległości od miejsca występowania ich źródła, natomiast jego wybudowanie będzie skutkować ograniczeniem widoczności w kierunku kopalni i docelowo całkowitym zasłonięciem wyrobiska.
W ocenie Dyrektora [...] z porównania treści Dodatku oraz przedłożonego opracowania wynika, że realizacja zamierzeń objętych Dodatkiem koncentruje się w istocie na realizacji celów estetycznych, a nie środowiskowych i służy ograniczeniu widoczności wyrobiska.
Organ zauważył, iż wnioskodawca, uzasadniając swój udział w postępowaniu interesem społecznym, powołał się na potrzebę zapewnienia społecznej kontroli planu ruchu zakładu górniczego określającego sposób prowadzenia działalności wydobywczej mającej bezpośredni wpływ na stan środowiska naturalnego.
Ponadto wskazał na znaczący wpływ przedsięwzięcia będącego przedmiotem postępowania na środowisko naturalne, zabytki, mienie i zdrowie ludzi. Fundacja koncentruje się przede wszystkim na ochronie środowiska oraz zakładzie górniczym jako całości i w konsekwencji zatwierdzeniu dla tej kopalni całego planu ruchu, a takie postępowanie nie jest i w czasie rozpatrywania wniosku Fundacji nie było prowadzone.
Przedmiotem postępowania było zatwierdzenie Dodatku do Planu ruchu [...] " [...]" wprowadzającego zmiany i z tego punktu widzenia oceniono wniosek Fundacji o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w kontekście spełniania celów statutowych.
W wyniku tej oceny ustalono, że cele statutowe Fundacji nie uzasadniają udziału w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia Dodatku, albowiem wprowadzone nim zmiany w Planie ruchu wiążą się z ograniczeniem widoczności terenu zakładu górniczego dla osób trzecich, a nie ochroną środowiska i oddziaływaniem na nie, na które Fundacja powołała się, uzasadniając swój wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Tym samym nie została spełniona przesłanka dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu dotycząca uzasadnienia tego udziału jej celami statutowymi.
Odnosząc się do przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym gdy przemawia za tym interes społeczny organ stwierdził, że za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu nie przemawia interes społeczny. W tym zakresie wskazał, iż Przedsiębiorca P wskazał na to że zatwierdzony Plan ruchu Zakładu [...] na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r. zawiera informacje techniczno-technologiczne i organizacyjne o unikatowym charakterze, nieznane osobom zajmującym się tego rodzaju informacjami. Dostęp do tych danych jest ograniczony w ramach działalności Spółki. Posiadają one wartość handlową, zatem ich ujawnienie może w sposób istotny wpłynąć na pogorszenie konkurencyjności Spółki. Znalazły się one w posiadaniu P S.A. jako efekt wieloletnich doświadczeń zebranych w toku eksploatacji węgla [...], a ich uzyskanie wiązało się ze znacznymi kosztami. Otrzymanie takich danych przez inny podmiot, w wyniku udostępnienia przez organ administracji publicznej, jest niedopuszczalne i ograniczyłoby koszty realizacji zbliżonych inwestycji.
Ponadto treści planu ruchu, o których nieudostępnienie przedsiębiorca wystąpił, zawierają informacje o charakterze technologicznym (zagospodarowanie terenu zakładu górniczego, lokalizacja obiektów budowlanych, sposób i stopień zagospodarowania pokładów węglowych, zasady kwalifikacji zasobów, przedsięwzięcia służące kompleksowemu i racjonalnemu wykorzystaniu kopaliny, sposób przygotowania przedpola odkrywki, charakterystyka robót udostępniających i przygotowawczych, zestawienie robót geologicznych wykonywanych na potrzeby zakładu górniczego, charakterystyka posiadanego sprzętu służącego urabianiu kopaliny, parametry zwałowania, profilaktyka przeciwdziałania zagrożeniom naturalnym, parametry skarp eksploatacyjnych, sposoby przeciwdziałania pożarom, sposób zasilania zakładu górniczego w media, opis transportu wewnątrzzakładowego, zestawienie projektowanych robót budowlanych w obiektach budowlanych zakładu górniczego).
Przedsiębiorca zaznaczył, że dane te nie są upublicznione oraz nie są powszechnie dostępne nawet w ramach Spółki i udostępniane są one tylko w ograniczonym zakresie, wyłącznie do celów służbowych osobom do tego uprawnionym. Wobec powyższego informacje te należy traktować jako tajemnicę przedsiębiorstwa. Punkty 9. i 11. Planu ruchu zostały na podstawie ww. pisma objęte tą tajemnicą.
Ponadto w złożonym wniosku o zatwierdzenie Dodatku przedsiębiorca wystąpił o zachowanie poufności wszelkich danych i informacji zawartych w przedłożonym dokumencie. Organ powołał się na treść art. 11 ust. 1-4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1233) i definicje tajemnicy przedsiębiorstwa zaznaczając iż pozyskanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, w szczególności gdy następuje bez zgody uprawnionego do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi i wynika m.in. z nieuprawnionego dostępu lub kopiowania dokumentów.
W ocenie organu Dodatek zawiera informacje techniczne, technologiczne i organizacyjne przedsiębiorstwa posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób. Pozostają pod szczególną ochroną i nie są dostępne dla szerokiego kręgu osób. P S.A. podjęła działania w celu utrzymania ich w poufności. Dostęp do tych informacji nie ma nawet w ramach Spółki charakteru ogólnego, a są one udostępniane tylko w ograniczonym zakresie, wyłącznie do celów służbowych, osobom do tego uprawnionym. Spółka przedsięwzięła stosowne środki w celu zachowania ich poufnego charakteru. Zdaniem organu, powyższe działania świadczą o spełnieniu przesłanki formalnej polegającej na podjęciu przez przedsiębiorcę, z zachowaniem należytej staranności, działań na rzecz zachowania poufności informacji. Ponadto w ocenie organu, zarówno Plan ruchu, jak i Dodatek, zawierają informacje o charakterze techniczno-technologicznym i organizacyjnym, mające charakter unikatowy oraz posiadające wartość handlową, których ujawnienie może przyczynić się do pogorszenia pozycji konkurencyjnej przedsiębiorcy na rynku. Informacje te nie są w sposób powszechny dostępne i zawierają szereg danych technologicznych dotyczących [...] " [...]". Mają znaczenie strategiczne dla całego kraju oraz jego interesów i ich nieprawidłowe wykorzystanie mogłoby spowodować niewspółmierną szkodę.
Podsumowując organ uznał , iż treść Dodatku zawiera informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu tej ustawy, podlegającą ochronie prawnej. Także załączniki do Planu ruchu obejmują treści związane z zapisami części tekstowej tego dokumentu, które przedsiębiorca objął tajemnicą, a zatem również są objęte ochroną jako tajemnica przedsiębiorstwa.
Organ wskazał także na art. 74 § 1 K.p.a. podnosząc, iż omawiany przepis stanowi podstawę do odmowy udostępnienia akt sprawy ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa (tak J. Trzciński, Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa na gruncie regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego -- uwagi de lege lata i de lege ferenda. Zeszyty Prawnicze 24.3/2024, s. 14-15, wyroki NSA z dnia 31 stycznia 2017 r. o sygn. II GSK 842/16 i II GSK 967/16 oraz z dnia 6 marca 2019 r. o sygn. II GSK 380/17).
Zdaniem organu, konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa pojawia się na gruncie stosowania art. 31 § 1 K.p.a., który m. in. wymaga, aby za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu przemawiał interes społeczny.
W związku z tym organ administracji publicznej zobligowany jest do zbadania, czy realizacja interesu społecznego nie będzie kolidować ze skutkami ujawnienia osobom postronnym (trzecim, wchodzącym w skład organów organizacji społecznej) informacji wrażliwych dotyczących strony, w tym wypadku tajemnicy przedsiębiorstwa. W przypadku takiej kolizji cel publiczny staje się jedynie pretekstem, a nie powodem wystąpienia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.
Z powyższych względów, ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa może stanowić jedną z przesłanek odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym (tak J. Trzciński w artykule Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa na gruncie regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego - uwagi de lege lata i de lege ferenda. Zeszyty Prawnicze 24.3/2024, s. 17-18).
Skoro zatem postępowanie, w którym dopuszczenia do udziału domaga się Fundacja, dotyczy zatwierdzenia dodatku do planu ruchu zakładu górniczego zawierającego w swojej treści informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w tym postępowaniu stałoby w kolizji z koniecznością zachowania w poufności przed osobami trzecimi (wchodzącymi w skład organu Fundacji) informacji podlegających ochronie prawnej jako objętych tajemnicą przedsiębiorstwa. Skutki takiego ujawnienia nie dałyby się w ocenie organu pogodzić z przesłanką interesu społecznego, który musi przemawiać za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu. Z powyższych względów, zdaniem organu brak jest przesłanek wymienionych w art. 31 § 1 K.p.a., przemawiających za dopuszczeniem Fundacji do udziału w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia Dodatku.
Po wniesieniu zażalenia na to postanowienie Prezes WUG utrzymał w mocy sporne postanowienie podzielając w całości poglądy wyrażone przez organ I instancji w wydanym postanowieniu.
W skardze do WSA w Gliwicach Fundacja postawiła zarzuty naruszenia ;
1. art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a.") poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka istnienia interesu społecznego w dopuszczeniu Fundacji do postępowania, co skutkowało odmówieniem dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu oraz błędną wykładnię pojęcia interesu społecznego poprzez niezasadne powiązanie interesu społecznego z interesem przedsiębiorcy górniczego;
2. art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że przesłanką uzasadniającą odmowę dopuszczenia Fundacji do udziału w postępowaniu jest ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa;
3. art. 7 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z pominięciem interesu społecznego, polegającego w szczególności na zapewnieniu społecznej kontroli przebiegu postępowania, w którym występuje tylko jedna strona oraz zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony środowiska w odniesieniu do działalności przedsięwzięcia znacząco oddziałującego na środowisko;
4. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady bezstronności i równego traktowania, a w konsekwencji naruszenie zasady budowania zaufania do władzy publicznej, polegające na bezpodstawnym przyznaniu prymatu indywidualnemu interesowi przedsiębiorcy górniczego nad interesem społecznym;
5. art. 153 p.p.s.a poprzez wydanie postanowienia sprzecznego z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Gliwicach z 5 marca 2024 r. sygn. akt III SA/GI 861/23;
6. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że przedsiębiorca dokonał skutecznego zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa;
7. art. 9 ust. 3 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzona w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706; dalej: "Konwencja z Aarhus") poprzez pozbawienie Fundacji dostępu do procedury administracyjnej umożliwiającej kwestionowanie działań władz publicznych potencjalnie naruszających postanowienia prawa krajowego w dziedzinie ochrony środowiska.
Zarzucając powyższe wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, przeprowadzenie dowodów z dokumentów powoływanych w skardze na okoliczności w niej powoływane na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z tym, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie; zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267 t.j.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 t.j.) dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonego postanowienia, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa.
Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegało postanowienie Prezesa WUG z dnia 31.03.2024 r. wydane po rozpatrzeniu zażalenia Fundacji na postanowienie Dyrektora [...] Urzędu Górniczego we W. z dnia 31.12.2024 r., orzekające o odmowie dopuszczenia Fundacji do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia dla P z siedzibą w B. dodatku nr 9 do Planu ruchu zakładu górniczego Kopalnia Węgla [...] [...] na okres od 1 maja 2020r do 31 grudnia 2025r.
Jak stanowi art. 31. K.p.a Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne" i w każdym przypadku złożenia wniosku w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do spełnienia przesłanek przepisem zakreślonych z uwzględnieniem realiów konkretnej sprawy. Ma to szczególne znaczenie z racji niedookreśloności samego pojęcia "interesu społecznego", którym posłużył się ustawodawca w art. 31 § 1 k.p.a. Interes społeczny, który towarzyszyć musi wnioskowi o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, należy interpretować każdorazowo indywidualnie na tle określonego stanu prawnego - przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, brak normatywnej definicji interesu społecznego powoduje przerzucenie na prowadzący postępowania administracyjne w indywidualnej sprawie organ obowiązku zidentyfikowania tego interesu. (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 27.01.2026 sygn. akt III SA/G/L 440/25 co skład orzekający podziela w całości. Sąd orzekający w pełni podziela także pogląd wyrażony w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2024 r. sygn.. akt III OSK 1729/24 (źródło LEX). Sąd ten podkreślił, że obie przesłanki z art. 31 § 2 k.p.a. muszą wystąpić łącznie. Dalej podniósł, że "nie jest dopuszczalna taka wykładania art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej tylko z tych powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania, czy przemawia za tym interes społeczny. Podkreślić należy, że nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, to organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej".
Należy jednak podkreślić, że to organizacja wnioskująca o udział w postępowaniu powinna w swoim wniosku wskazać związek miedzy swoim potencjalnym udziałem w postępowaniu a interesem społecznym, który powinien być w sposób precyzyjny określony i zdefiniowany. Udział organizacji społecznej w postępowaniu indywidualnym nie ma charakteru reguły, jest raczej rozwiązaniem wyjątkowym. Co do zasady postępowanie administracyjne odbywa się z wyłącznym udziałem osób zainteresowanych. Wstąpienie do niego innych podmiotów działających w interesie całego społeczeństwa bądź szerszej grupy osób winno nastąpić wówczas gdy wynik sprawy ma znaczenie nie tylko dla stron postępowania. Co więcej interes społeczny ma nie tyle nawet uzasadniać włączenie organizacji społecznej do postępowania, ale przemawiać za nim, co oznacza że organizacja społeczna winna precyzyjnie wskazać, że jej udział w sprawie będzie stanowił wartość dodaną nie tyle nawet poprzez monitorowanie postępowania co przez merytoryczny wkład w rozstrzygnięcie.
Oceniając pod tym kątem uzasadnienie wniosku Sąd podziela pogląd organów, że ogranicza się ono wyłącznie do wskazania związku między celem statutowym organizacji, jakim jest ochrona środowiska, a ruchem zakładu górniczego. Należy jednak zauważyć, że sama ta kwestia to za mało, aby dopuścić stronę skarżącą do postępowania. Niewątpliwie ochrona środowiska naturalnego jest istotna dla całego społeczeństwa a ruch zakładu górniczego może na środowisko naturalne negatywnie oddziaływać, jednak w treści wniosku Skarżąca podała wyłącznie potencjalne zagrożenie wynikłe z ruchu [...] " [...]" oraz powołała się na przeszłe zdarzenia w postaci wyroku TSUE czy umowy międzynarodowej z Republiką Czeską. Nie wskazała natomiast czemu – oprócz wglądu do akt sprawy – miałby służyć jej udział w tym konkretnie postępowaniu, które dotyczy nie koncesji na działalność wydobywczą (udzielonej wcześniej w innym postępowaniu) a zmian w planie ruchu zakładu górniczego.
Z uzasadnienia wniosku pośrednio wynika, że strona skarżąca ogranicza cel swojego zaangażowania w sprawę administracyjną zamiarem sprawdzenia akt sprawy w imię przejrzystości życia publicznego. W tej sytuacji organ miał prawo a zarazem obowiązek poddać tak złożony wniosek weryfikacji i w tym zakresie wziąć pod uwagę również tajemnicę przedsiębiorstwa. Tajemnicy tej której nie należy utożsamiać wyłącznie z prywatnym interesem przedsiębiorcy. Uczciwa konkurencja i bezpieczeństwo procesów technologicznych również można uznać za kwestie istotne dla interesu społecznego. Skoro udział organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innego podmiotu jest odstępstwem od reguły a postępowanie – czego nie neguje strona skarżąca – dotyczy informacji prawnie chronionej, dlatego zasadne było ważenie racji dokonane przez organ. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sporu między stroną a organem, natomiast dokonuje oceny rozstrzygnięcia organu pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami. W tym wypadku art. 31 § 2 k.p.a. uzależnia dopuszczenie organizacji społecznej od oceny jej wniosku przez organ. Zdaniem Sądu ocena ta została wyrażona w sposób spójny i mieściła się w granicach uznania organu. Dlatego też zarzut naruszenia tego przepisu uznać należy za niezasadny.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia sprzecznego z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Gliwicach z 5 marca 2024 r. sygn. akt III SA/GI 861/23. Należy bowiem zwrócić uwagę, że wyrok ten uchylił wcześniejsze postanowienie, w którym przyjęto brak związku między przedmiotem postępowania a celami statutowymi organizacji, nie odnosił się natomiast do przesłanki interesu społecznego.
Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenie art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus. Przepis ten wprawdzie zawiera zobowiązanie stron umowy – w tym Rzeczypospolitej Polskiej – do zapewnienia, że członkowie społeczeństwa spełniający wymagania, o ile takie istnieją, określone w prawie krajowym, będą mieli dostęp do administracyjnej lub sądowej procedury umożliwiającej kwestionowanie działań lub zaniechań osób prywatnych lub władz publicznych naruszających postanowienia jej prawa krajowego w dziedzinie środowiska. Nie daje on jednak nikomu bezpośrednio uprawnienia do udziału w takim postępowaniu a ewentualne dopuszczenie do postępowania innych podmiotów niż bezpośrednio zainteresowane uzależnia od spełnienia wymagań określonych prawem krajowym, w tym wypadku art. 31 § 2 k.p..a. Jak wskazano powyżej organ zmieścił się w swobodzie decyzyjnej określonej w tym przepisie.
Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 2 skargi, należy wskazać, że Sąd nie dostrzegł wskazanych w nim naruszeń postępowania mogących wpłynąć na wynik sprawy. Skarżąca także nie uzasadniła tego zarzutu w sposób umożliwiający się odniesienie do niego.
W tych okolicznościach Sąd nie podzielił zarzutów skargi, nie dopatrzył się również z urzędu naruszenia przepisów uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło