III SA/Gl 780/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od opłat sądowych w całości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia [...]. (data stempla pocztowego) skarżąca Spółka A z siedzibą w K. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego S.D. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który zapadł w przedmiotowej sprawie w dniu 27 listopada 2009 r. Do powyższej dołączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr) w zakresie zwolnienia skarżącej Spółki od opłat sądowych w całości. W jego uzasadnieniu podała, iż działalność Spółki obejmuje: pośrednictwo pieniężne tudzież finansowe, leasing finansowy oraz pozostałe formy udzielania kredytów, a także działalność pomocniczą finansową i komercyjną pozostałą, gdzie indziej niesklasyfikowaną. Ponadto wskazała, iż sytuacja płatnicza A nie uległa poprawie od czasu, kiedy postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 września 2009 r. została zwolniona z obowiązku uiszczania opłat sądowych w części przekraczającej 200,00 zł. W wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego we władaniu komornika sądowego pozostają wszakże nierozliczone do dzisiaj należności w kwocie [...] zł (vide: pismo z dnia [...]). Co więcej posiadane przez Spółkę zaległości w wypłacaniu wynagrodzeń pracowniczych wynoszą [...] zł, natomiast zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń zamykają się w łącznej kwocie [...] zł. Tymczasem w oświadczeniu o posiadanym majątku i dochodach strona skarżąca zadeklarowała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł oraz kapitał własny w kwocie [...] zł. Ponadto na dzień 31 grudnia 2009 r. wypracowała zysk wielkości [...] zł netto (vide: bilans oraz rachunek zysków i strat), natomiast na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku zgromadziła [...] zł (vide: rubryka nr 9 formularza). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie od opłat sądowych w całości jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej w dniu 17 września 2009 r. postanowienie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie skarżącej Spółki od opłat sądowych w części przekraczającej kwotę 200,00 zł należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08 Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09 niepubl.). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Tymczasem te w rozpoznawanej sprawie nie zostały w dostateczny sposób wykazane. Zdolności płatnicze skarżącej Spółki w odniesieniu do złożonego uprzednio wniosku nie uległy bowiem zmianie w takim stopniu, aby można było uznać, iż nie jest ona w stanie uiścić jakichkolwiek opłat sądowych. Dokonując analizy podnoszonych w sprawie okoliczności zauważyć wszakże należy, iż poza zerową wartością środków trwałych oraz zmniejszeniem kwoty inwestycji długoterminowych z [...] zł do [...] zł, pozostałe aktywa trwałe Spółki, tj. wartości niematerialne i prawne, pozostały bez zmiany. Z kolei aktywa obrotowe Spółki podobnie jak należności i inwestycje krótkoterminowe zwiększyły się i wynoszą obecnie [...] zł (poprzednio zamykały się w kwocie [...] zł). Jednocześnie stan kasy na dzień 31 grudnia 2009 r. wynosił [...] zł, natomiast na rachunku prowadzonym w "[...]" zgromadzono w późniejszym czasie kwotę [...] zł (brak informacji jakoby rachunek ten zajęty był przez komornika – vide: k-8 akt sądowych). Co więcej kapitał zakładowy Spółki dalej wynosi [...] zł, podczas gdy kapitał własny zamyka się obecnie w kwocie [...] zł (poprzednio wynosił minus [...] zł). Dodatkowo rok obrotowy zakończono wypracowanym zyskiem w wysokości [...] zł. Dla porównania w poprzednim roku wykazano stratę rzędu [...] zł. Tym samym sugestie jakoby sytuacja finansowa i możliwości płatnicze skarżącej Spółki uległy pogorszeniu i uzasadniały zastosowanie instytucji uchylenia bądź zmiany wydanego wcześniej postanowienia nie znalazły potwierdzenia w dołączonym do wniosku materiale dowodowym (vide: bilans oraz rachunek zysków i strat, gdzie wykazano przychód netto ze sprzedaży produktów wynoszący [...] zł tudzież inne przychody operacyjne wielkości [...] zł). Podobnie twierdzenie jakoby dalsza działalność Spółki w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego była zagrożona nie przemawia za uwzględnieniem zgłoszonego żądania zwłaszcza, że we władaniu komornika pozostają nierozliczone należności, tj. kwota [...] zł. Ponadto fakt, iż skarżąca zalega z płatnościami z tytułu wynagrodzeń nie może mieć znaczenia przesądzającego, albowiem jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] (k-8 akt sądowych) właściwą drogą do zaspakajania zobowiązań pracowniczych przez dłużnika jest wydane w oparciu o art. 890 § 21 kpc zezwolenie organu egzekucyjnego na wypłatę z zajętego rachunku bankowego kwoty pieniężnej stanowiącej wynagrodzenia brutto pracowników dłużnika. Zezwolenie takie może być jednorazowe bez potrzeby udzielania każdorazowo, kiedy kolejne należności staną się wymagalne. Tymczasem w przypadku skarżącej postanowienie takie zapadło już w dniu [...] i dotyczyło wypłaty wynagrodzeń z zajętego rachunku bankowego w [...]. Wobec powyższego uznać należało, iż skarżąca poza sygnalizowanymi już wcześniej problemami finansowymi nie powołała – w ocenie rozpoznającego wniosek - takich okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę uprzednio zajętego stanowiska. Stąd argumentacja zawarta w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 17 września 2009 r. pozostaje aktualna i nie wymaga powtórzenia, co oznacza, że ma ono nadal moc obowiązującą. Ponadto rozstrzygnięcie to nie stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą prawa strony do sądu. Biorąc bowiem pod uwagę obecny etap sprawy i zapadły w dniu 27 listopada 2009 r. wyrok oddalający skargę przyjąć należało, iż prawo to zostało już zagwarantowane. Poza tym fakt, iż skarżąca Spółka będąc świadoma, iż z toczącym się od jakiegoś czasu postępowaniem sądowym związany jest obowiązek ponoszenia dalszych opłat sądowych, które ustalono na poziomie 200,00 zł, powinna była - licząc się z tymi kosztami - zabezpieczyć na ten cel stosowne środki, którymi jak ponownie wykazano przecież dysponuje. Tym bardziej, że pomimo trudności finansowych nadal funkcjonuje w obrocie, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej o czym świadczy chociażby wypracowany w poprzednim roku obrotowym zysk w kwocie [...] zł. Stąd nie można powołując się na powyższą okoliczność domagać się uwzględnienia złożonego wniosku. Elementem ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej jest bowiem potencjalna konieczność ponoszenia przynajmniej części związanych z tym opłat sądowych do kwoty odpowiadającej możliwością finansowym strony, zwłaszcza że te sprowadzają się do relatywnie niewielkich kwot, a zatem mogą i powinny znaleźć swoje pokrycie w zgromadzonych w kasie lub na rachunku bankowym Spółki środkach pieniężnych. W tym stanie sprawy działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.