III SA/Gl 802/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 802/11. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania P. L. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W następstwie wniesionego przez stronę sprzeciwu postanowienie to utraciło moc, a Sąd rozstrzygając wniosek postanowieniem z dnia 6 października 2011 r. zwolnił częściowo stronę od kosztów sądowych (w części przekraczającej kwotę 200 zł każdorazowej opłaty sądowej). Postanowienie to stało się prawomocne. Wyrokiem z dnia 14 lutego 2012 r. Sąd oddalił skargę P. L. na decyzję organu skarbowego. W skardze kasacyjnej wniesionej od tego wyroku, pełnomocnik procesowy skarżącego zawarł wniosek "o zwolnienie od opłaty sądowej". W uzasadnieniu tego wniosku zaznaczono, że strona wnosi o zwolnienie od obowiązku uiszczania opłaty sądowej w całości. Wskazano również na to, że składając wniosek, strona opiera się na złożonych już w postępowaniu przed tutejszym Sądem oświadczeniach majątkowych, które nie uległy zdezaktualizowaniu. Wniosek ten, zawarty w skardze kasacyjnej stanowi więc de facto wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 6 października 2011 r., zwalniającego już wnioskodawcę z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy podkreślić, że strona skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 6 października 2011 r. wniosek ten został uwzględniony w części (zwolnienie od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 200 zł). Stosownie do art. 252 i 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a." – wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Wniosek ten powinien być złożony na urzędowym formularzu. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05). Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Należało przyjąć, że w skardze kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie de facto zawarty został wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 6 października 2011 r. W przedmiotowej sprawie dla rozstrzygnięcia istotna jest norma zawarta w art. 165 P.p.s.a., która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Te same uwagi, tym bardziej, odnoszą się do ponownego wniosku o prawo pomocy, jak również do wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 P.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak Sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 6 października 2011 r. Zmiana ta powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Innymi słowy, strona powinna wykazać, że jej sytuacja majątkowa zmieniła się na tyle, że obecnie nie jest już w stanie ponieść opłat sądowych w kwocie do 200 zł (podczas, gdy w październiku 2011 r. był w stanie uiszczać opłaty w takiej wysokości). Należy stwierdzić, że we wniosku zawartym w skardze kasacyjnej, pełnomocnicy strony skarżącej zawarli tylko i wyłącznie wniosek (czyli żądanie). Pismo to zostało sporządzone przez dwóch profesjonalnych pełnomocników procesowych strony wykonujących zawód adwokata (adwokaci M. K. i M. K.). W tym stanie rzeczy, wniosek taki powinien być poparty stosownym materiałem źródłowym, wskazującym wyraźną zmianę (pogorszenie) sytuacji finansowej strony skarżącej. Tymczasem w piśmie tym zawarty był jednak tylko sam wniosek, bez jakiegokolwiek uzasadnienia. Pełnomocnik procesowy strony nie tylko wniosku o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 6 października 2011 r. w ogóle nie uzasadnił, ale również nie dołączył do tego wniosku żadnych dokumentów wykazujących zmianę (pogorszenie) sytuacji majątkowej skarżącego. Co więcej, pełnomocnik strony nie powołał nawet żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o zmianę postanowienia Sądu z dnia 6 października 2011 r. (brak także jakichkolwiek podstaw do rozpoznania wniosku o prawo pomocy). Z tego powodu – zdaniem Sądu – przy ocenie niniejszego wniosku, nie straciły na aktualności rozważania odnośnie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych P. L. zawarte w poprzednim, prawomocnym już postanowieniu Sądu z dnia 6 października 2011 r. Sąd aprobuje i przyjmuje za swoje stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt: I CKN 1064/97, zgodnie z którym nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Teza powyższa jest również aktualna w przypadku wniosku o zmianę prawomocnego już rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia od kosztów. Podobne stanowisko zawarte jest także w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r. (OSNC 1999 r., z. 11, poz. 196). Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.