III SA/Gl 845/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z opłat sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia z opłat sądowych. W jego motywach podał, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie należnego wpisu sądowego w kwocie 100.000,00 zł. Od [...] r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W chwili obecnej pozostaje na utrzymaniu matki, która pokrywa koszty bieżącego utrzymania. Tymczasem we wspólnym gospodarstwie ze skarżącym pozostaje dwoje małoletnich dzieci, 13-letnia córka N. i 9-letni syn A. Z dołączonych do wniosku dokumentów źródłowych ustalono, że z żoną E. M. skarżący posiada spisaną umowę majątkową małżeńską. W roku [...] zajmowane przy ul. [...] w M. mieszkanie było zadłużone na kwotę 2.592,55 zł. Ponadto prowadzono wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, które [...] r. zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność. Ponieważ podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącego za pośrednictwem działającego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia wskazując szczegółowo dokumenty źródłowe, które należało nadesłać. W odpowiedzi na powyższe do akt przedłożono rachunki ponoszonych wydatków w postaci opłat za energię elektryczną (46,92 zł) oraz czynsz (350,00 zł) wraz z informacją o niedopłacie z tytułu zużycia wody oraz zaległościach w opłatach czynszowych, które na dzień [...] r. wynosiły 4.864,51 zł, informację PIT-11 o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za [...] r., gdzie uzyskany przez skarżącego ze stosunku pracy dochód wynosił 9.431,28 zł, decyzję o waloryzacji pobieranej przez matkę skarżącego renty, która po potrąceniach egzekucyjnych wynosi 1.671,45 zł, tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o wszczęciu wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego i zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z opłat sądowych (vide: art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie z opłat sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał w całości wezwania z [...] r., to jest nie nadesłał wszystkich dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikację złożonego oświadczenia. Dotyczy to w szczególności zaświadczenia z PUP potwierdzającego, iż skarżący figuruje w rejestrze osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, a nadto dokumentów źródłowych wskazujących na to skąd czerpie środki na bieżące utrzymanie, w tym opłaty za czynsz (350,00 zł), energię elektryczną (46,92 zł) itp. Wprawdzie w treści formularza (vide: rubryki nr 5 oraz nr 11) twierdził, że stałe wydatki pokrywa matka, ale w odpowiedzi na wezwanie do złożenia oświadczenia w tym przedmiocie wyjaśnił, że pomoc finansowa ze strony matki ma charakter nieregularny i doraźny (vide: pismo z dnia [...] r.). Co więcej z zaświadczenia o zameldowaniu wynika, że skarżący sam zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. [...] w M., podczas gdy z decyzji o waloryzacji pobieranej przez matkę renty wynika, że jej miejsce zamieszkania jest tożsame z miejscem zamieszkania syna. Pojawia się zatem pytanie z kim faktycznie skarżący prowadzi gospodarstwo domowe, skoro w treści formularza matki nie wymienił tylko swoje dzieci (syna A. i córkę N.), podczas gdy w odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych w tym przedmiocie oświadczył, że dzieci zamieszkują z żoną, z którą pozostaje w separacji. Płacone dotychczas w sposób dobrowolny alimenty na ich rzecz wynosiły po 300,00 zł, jednakże obecnie z uwagi na brak zatrudnienia nie jest w stanie łożyć na ich utrzymanie. Należy jednak w tym miejscu zauważyć, że z informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11 wynika, że w [...] r. dochód skarżącego ze stosunku pracy wynosił 9.431,28 zł, czyli ok. 785,00 zł na miesiąc, a skoro alimenty na rzecz dzieci wynosiły łącznie 600,00 zł pojawia się pytanie skąd pochodziły środki na bieżące utrzymanie. Wprawdzie z tytułu opłat czynszowych skarżący na dzień [...] r. posiadał zadłużenie, niemniej jednak z aktualnych dokumentów źródłowych nie wynika czy to zostało spłacone czy też nie, skoro wpłata zbiorcza za czynsz za miesiąc [...] i [...] r. to kwota wynosząca po 350,00 zł. I choć w piśmie z dnia [...] r. podano, że wobec skarżącego wystawione zostały kolejne tytuły wykonawcze to okoliczność ta nie może być uznana za wystarczającą, skoro zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego wystawiono w [...] r., a postanowienie o umorzeniu egzekucji z uwagi na jej bezskuteczność zostało wydane [...] r. W tej sytuacji powoływanie się na zapadłe w sprawach o sygn. III SA/Gl 99/16 i III SA/Gl 146/16 rozstrzygnięcia na mocy których zwolniono skarżącego z opłat sądowych z powyższego tytułu nie mogło odnieść zamierzonego skutku, albowiem rozstrzygnięcia te zapadły 13 kwietnia 2016 r. w innym stanie faktycznym, aniżeli obecny. Ponieważ ten jak wskazano wyżej budził wątpliwości, co więcej okazał się niekompletny, albowiem uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia, że te istnieją, brak było podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym bardziej, że w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat swojej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.