III SA/Gl 853/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr UP-582/2024 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS, organ; organ rentowy) z 20 sierpnia 2024 r., nr UP-582/2024, znak sprawy: 480000/71/300541/2024-um (dalej: decyzja), po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek wniosku S. W. (dalej: strona, skarżąca; wnioskodawczyni), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: organ pierwszej instancji) z 20 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Prezes ZUS wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jedn. z 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (aktualny tekst jedn. z 26 lutego 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 497, ze zm.; dalej: u.s.u.s.). W jej uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny i wskazano, że strona skarżąca 8 kwietnia 2024 r. zwróciła się o umorzenia całości zadłużenia z tytułu składek powołując się na trudną sytuację życiową, finansową oraz zdrowotną. Natomiast po przeanalizowaniu sytuacji materialno - życiowej wnioskodawczyni decyzją z 20 czerwca 2024 r., nr [...] organ pierwszej instancji odmówił umorzenie wnioskowanych należności z tytułu składek. Argumentując to rozstrzygnięcie organ, opierając się na brzmieniu art. 28 ust. 2 i 3"a" u.s.u.s., podkreślił fakt nie wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności oraz nie wykazania, że ze względu na swój stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego strony; nie wskazania jednoznacznie, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; nie wykazania, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły wnioskodawcę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy 8 lipca 2024 r. (wpływ do organu). Wyjaśniła, że argumenty o braku podstaw do umorzenia i nie spełnienia warunków są bezzasadne. Zaakcentowała, że łączne zaległości wynoszą ponad 70 tys. zł co przy założeniu średniego wieku kobiet w Polsce – skarżąca musiałaby spłacać przynajmniej 300 zł miesięcznie na poczet samych zaległości w ZUS, co jest niewykonalne biorąc pod uwagę zadłużenie u innych wierzycieli. Strona wskazała również, że zaległości powstały w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej, która została zamknięta 14 lat temu. Dalej strona argumentowała, że 22 stycznia 2024 r. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. A. W. umorzyła toczące się postępowanie egzekucyjne wobec jej bezskuteczności. Z uwagi na powyższe, jak przyjęła skarżąca, zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Natomiast po zapoznaniu się z treścią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz biorąc pod uwagę analizę materiału dowodowego i jednocześnie ustosunkowując się do argumentów Prezes ZUS zaznaczył, że podejmując w sprawie decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych oparł rozstrzygnięcie na wnikliwej analizie zebranych w trakcie prowadzonego postępowania dokumentów dołączonych do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz dostępnych informacji. W związku z powyższym, po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes ZUS zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, podzielając dotychczasowe stanowisko i argumentację. Prezes ZUS wskazał, że z przedłożonego przez stronę oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 9 maja 2024 r. (wpływ do ZUS) wynika, że skarżąca: a. jest wdową; b. od 1 marca 2024 r. do 21 czerwca 2024 r. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia i uzyskuje wynagrodzenie w wysokosci 4.242 zł brutto (tj. 3.221,98 zł netto); c. pobiera świadczenie rentowe w wysokości 2.538,24 zł brutto/netto; d. nie posiada dochodu z innych źródeł; e. nie pobiera zasiłków/świadczeń z Urzędu Pracy; nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy; f. stałe wydatki związane z miesięcznymi opłatami – brak oszacowania; g. prowadzi gospodarstwo domowe – brak wskazania z kim; h. nie posiada nieruchomości, praw majątkowych, wierzytelności; i. nie posiada maszyn, urządzeń, środków transportu; j. obecnie toczy się kilka postępowań o umorzeniu egzekucji ze względu na bezskuteczność; k. sposobem na uregulowanie należności jest ich umorzenie. Dodatkowo w celu rozpatrzenia sprawy korzystano z informacji wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: (A) Bazy REGON; (B) Krajowego Rejestru Sądowego; (C) Centralnej Ewidencji Pojazdów; (D) Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Z przeprowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) ustaleń wynikało, że skarżąca: a. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej; b. od 24 lutego 2024 r. ma przyznaną rentę rodzinną w kwocie 2.845,87 zł brutto (do wypłaty pozostaje kwota 1.836,28 zł netto po potrąceniu komorniczemu); c. od 1 marca 2024 r. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia; d. ma dwoje dzieci (syna M. U. – 36 lat i córkę A. L. – 34 lata); e. 6 lipca 2022 r. zbyła w formie darowizny posiadana własność nieruchomości gruntowej – działki zabudowanej o pow. 318,00 m2, dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...] (na tej nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu hipoteki na kwotę 55.821,12 zł); f. figuruje jako właściciel samochodu osobowego marki [...] z 2002 r. Celem rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku organ dokonał analizy zgromadzonego w materiału dowodowego w oparciu o przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym składki, odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność występuje, gdy: 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 1520 ze zm.), 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383), 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przytoczone powyżej przypadki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że: 1. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, 2. przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: a. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, c. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; d. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; 3. nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej; jednak: strona posiada dochód z tytułu pobieranego świadczenia rentowego; jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia; posiada następców prawnych (syna i córkę); 4. nie zachodzi kryterium braku majątku z którego można prowadzić egzekucję, ponieważ strona posiada dochód w postaci świadczenia rentowego oraz jest właścicielką (na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej) nieruchomości o numerze [...]; 5. przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie strona wnosi, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; 6. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. A. W. z 22 stycznia 2024 r. umorzyła postępowanie z powodu jej bezskuteczności, jednak było prowadzone na rzecz innego wierzyciela; strona posiada dochód z tytułu umowy zlecenia oraz świadczenia rentowego; 7. przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; jednocześnie należności za okres 06/2009-04/2010 na FUS i FUZ oraz 01-04/2010 na FP i FGŚP zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym przez Dyrektora Oddziału ZUS w Z. Zatem postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Ponieważ wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwA.jące na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek uniemożliwiło to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3"a" u.s.u.s. w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365; dalej rozporządzenie), należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Jednocześnie Prezes ZUS podkreślił, że decydując się na założenie działalności gospodarczej należy być świadomym obowiązków opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Prezes ZUS wskazał, że w toku postępowania strona przedłożyła dokumentację, z której wynika, że rozpoznano u skarżącej mięśniak gładkokomórkowy macicy, niepoprawne krwawienie maciczne i pochwowe oraz zrosty otrzewnej miednicy mniejszej. Organ dalej argumentował, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Następnie wskazano, że organ podchodzi ze zrozumieniem do problemów zdrowotnych skarżącej. Zauważono jednak, że strona jest aktywna zawodowo (jest stroną umowy zlecenia) i pobiera świadczenie rentowe. Prezes ZUS zaznaczył, że przedmiotowe świadczenie jest stałym dochodem i może stanowić źródło sukcesywnej spłaty zadłużenia na rzecz ZUS. Natomiast stan zdrowia, w ocenie organu, nie wyklucza definitywnie strony z rynku pracy. Organ obliczył, że aktualny dochód w gospodarstwie domowym strony to około 6.862,74 zł netto – tzn. kształtuje się na poziomie znaczącą wyższym od ustalonego minimum socjalnego. Natomiast ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Każda osoba przejściowo może wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji lecz ZUS jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję, czy uznaje ją za przesłankę do zastosowania umorzenia należności, czy też nie. Organ podkreślił, że zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 k.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ, a prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w prowadzonym postępowaniu badał sprawę (stan faktyczny), swoją ocenę opierając na przekonywających podstawach, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Podczas gromadzenia materiału dowodowego, jak dalej wskazano, z urzędu organ I instancji dążył do zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistych treści stosunków faktycznych i prawnych. Stan faktyczny, jak argumentował organ, został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej. Konkludując i biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek, Prezes ZUS nie znA.zł podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z 20 czerwca 2024 r. nr [...]. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach). W skardze zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego w postaci: 1. art. 28 ust. 2 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji w której istnieją ku temu przesłanki; 2. błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie iż nie zachodzi w niniejszej sprawie przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, interesu publicznego oraz poprzez przyjęcie, iż strona posiada majątek i zdolności zarobkowe, pozwA.jące uregulować zaległe należności, a należności te nie są przedawnione; 3. art. 7 w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia na wątpliwości na korzyść skarżącego; 4. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy w sposób niegwarantujący zaufania do władzy publicznej; 5. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji, brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w kwestii uzasadnienia prawnego, brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa; 6. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., art. 82 k.p.a. w zw. 28 ust 2 u.s.u.s. poprzez nieustalenie wszystkich okoliczności, na których powinno oparte być rozstrzygnięcie; 7. art. 106 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w sytuacji, w której zaistniały przesłanki współdziałania z innym organem administracji w celu zajęcia odpowiedniego stanowiska; 8. art. 107 § 1 ust. 4 i ust. 6. k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w odniesieniu do konkretnych przepisów, stanowiących podstawę prawną wydanej decyzji. Podnosząc powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o umorzenie "wszelkich zaległych zobowiązań względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych". W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ wprost uznaje swoje wierzytelności za przedawnione. Fakt ten, w ocenie strony, ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania, powodując, iż skarga niniejsza zasługuje w całości na uwzględnienie. Dalej skarżąca argumentowała, że Trybunał Konstytucyjny (TK) wyrokiem z 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12 stwierdził "niekonstytucyjność braku przedawnienia roszczeń podatkowych, zabezpieczonych hipoteką, mając na uwadze wartości konstytucyjne, takie jak powszechność i równość opodatkowania". W ocenie TK, jak podawała w uzasadnieniu skargi strona, uzależnianie terminu przedawnienia od formy zabezpieczenia, w tym wypadku hipoteki, jest niedopuszczalne. W ślad za w/w wyrokiem, kształtują się wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona wskazywała, że toczą się wobec niej różne postępowania egzekucyjne i windykacyjne oraz ma wielu wierzycieli, a łączna wysokość zadłużenia nie jest możliwa do spłaty. Natomiast w dniu 22 stycznia 2024 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. A. W. umorzyła toczące się przeciwko skarżącej postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzyciela - Prezydenta Miasta B., sygnatura [...] ze względu na jego bezskuteczność. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za bezpodstawne. W opinii organu rentowego realną pozostaje możliwość spłaty przedmiotowej należności w sposób stopniowy i zorganizowany, np. w formie zawartego z ZUS układu ratalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny tekst jedn. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie strony skarżącej, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa. Na początku rozważań wskazać trzeba, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły stronie umorzenia wnioskowanych należności z tytułu składek zusowskich w ustalonym stanie faktycznym tej sprawy. Rozpoznając merytorycznie niniejszą sprawę, należy przytoczyć przepisy prawne dotyczące przesłanek całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z 6 maja 2004 r., II UZP 6/04, Legalis nr 62933 Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że: "Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. »uznania administracyjnego«, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone". Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie stwierdzono całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Natomiast w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Jednakże dotyczy to wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności zawiera przepis art. 28 ust. 3"a" u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w których jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez stronę zobowiązaną, że: a. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; b. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; c. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżąca w tym zakresie odwołała się do własnej, ciężkiej sytuacji zdrowotnej, a także finansowej. Podkreślenia jednak wymaga, że decyzje podejmowane na podstawie art. 28 ust. 3"a" u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mają charakter uznaniowy. Również i w tych sytuacjach prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje ZUS do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Podkreślić należy, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie, w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Oceniając rozpatrywaną sprawę pod wyżej wskazywanym kątem Prezes ZUS, powołując się na zebrany w sprawie (z urzędu i na wniosek strony) materiał dowodowy, zasadnie stwierdził, że wykazane przez skarżącą trudności nie cechują się trwałym lub wyjątkowym charakterem. Jakkolwiek dostrzegając chorobę strony (mięśniak gładkokomórkowy macicy, niepoprawne krwawienie maciczne i pochwowe oraz zrosty otrzewnej miednicy mniejszej) zasadnie dostrzeżono, że strona nie znajduje się w takim stanie zdrowotnym, który w sposób trwały eliminuje ją z możliwości podejmowania jakiejkolwiek pracy i uzyskiwania dochodu. Organ odniósł się zatem do zagadnienia podnoszonego przez stronę i zweryfikował dokumentację medyczną dołączoną do wniosku z 8 kwietnia 2024 r. Ww. ustalenia należy rozważyć natomiast łącznie z faktem, że strona jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, z której osiągnęła dochód w wysokosci około 4.315 zł, jak również osiąga świadczenie rentowe w wysokosci 2.547,74 zł. Organ prawidłowo również ustalił, że dochód w gospodarstwie domowym strony wynosi około 6.862 zł, a zatem kształtuje się na poziomie znacząco wyższym od ustalonego minimum socjalnego. Tym samym Prezes ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego, na którym oparta jest konstrukcja art. 28 u.s.u.s. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu i jego oceną wyrażoną w zaskarżonej decyzji, że w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne istotne jest ustalenie całkowitej nieściągalności tych należności, przy czym ta nieściągalność musi być ujmowana w znaczeniu jakie nadają temu terminowi przepisy prawa, a więc art. 28 u.s.u.s. Taka sytuacja nie występuje natomiast w rozpoznawanej sprawie. Sąd pragnie zauważyć, że w aktach administracyjnych znajduje się fotokopia postanowienia organu egzekucyjnego o umorzeniu egzekucji wobec skarżącej ze względu na bezskuteczność egzekucji. Tym niemniej ustalenia organu pozwA.ją na twierdzenie, że skarżąca ma możliwości zrealizowania zobowiązania. Wśród tych ustaleń jest m.in. okoliczność, iż skarżąca od 1 marca 2024 r. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w Wielospecjalistycznym Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej P w B. (w czerwcu 2024 r. strona otrzymała około 3.726 zł netto; w maju 2024 r. – około 4.137 zł netto; w kwietniu 2024 r. – około 5.083 zł netto). Trzeba mieć również na uwadze, że 6 lipca 2022 r. skarżąca zbyła w formie umowy darowizny posiadaną nieruchomość (działkę zabudowaną o pow. 318 m2 położonej w S.), na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego. Stroną umowy darowizny, jak wynika z prawidłowych ustaleń organu, które pozostają w związku z aktualną treścią księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. jest córka strony – A. B. L. Poza tym strona otrzymuje świadczenie rentowe (około 2.500 zł netto miesięcznie). Trudno w takiej sytuacji mówić o stanie całkowitej nieściągalności, która musi się cechować trwałością, stanem nieprzemijalności, a w przedmiotowej sprawie, nie zachodzą okoliczności opisane w dyspozycji tych przepisów. Sąd nie podziela zatem zarzutu skargi, aby organ dokonał jakiegokolwiek błędu w ustaleniach faktycznych (gdyż strona posiada zdolności zarobkowe – otrzymuje świadczenia rentowe i wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia za które otrzymuje wynagrodzenie). Wobec powyższego prawidłowa była zatem kwalifikacja prawna okoliczności dokonana przez organ, który wskazał konkretne elementy stanu faktycznego i wyciągnął z nich wniosek, iż nie zostały spełnione wskazane wyżej przesłanki umorzenia należności składkowych. Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić postawionych zarzutów. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Umorzenie bowiem zaległości zusowskich osobie posiadającej stałe środki dochodu stałoby także w sprzeczności z interesem społecznym. Instytucja ta została przewidziana dla przypadków beznadziejnych, pozbawionych szansy na jakiekolwiek uzyskanie dochodu umożliwiającego spłatę zaległości. W ocenie Sądu, Prezes ZUS w przedmiotowej sprawie prawidłowo, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wynikającą z art. 80 k.p.a. dokonały oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego obrazującego tak sytuację majątkową jak i zdrowotną i rodzinną skarżącej (dokumentacja medyczna dołączona do wniosku o umorzenie z 8 kwietnia 2024 r.). W tym zakresie organ oparł się na oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżącej oraz dostępnych rejestrach centralnych, w szczególności REGON, Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Następnie organ rozważał dokumentację przedstawioną w toku postępowania administracyjnego przez stronę (m.in. dokumentację medyczną, postanowienie organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania). Na tej podstawie Prezes ZUS zasadnie przyjął, że względem skarżącej nie zachodzą żadne przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wskazujące na całkowitą nieściągalność, w szczególności określoną w pkt 3, bowiem skarżąca posiada stały dochód w postaci świadczenia rentowego, czy z tytułu umowy zlecenia oraz ma następców prawnych. Nie można zatem przyjąć, jak oczekiwała tego skarżąca, że organ nie dokonał rozważania i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji niezasadnie odmówił jej przyznania wnioskowanej ulgi. Brak było również podstaw do uznania zasadności zarzutu z pkt 3 – pkt 8 petitum skargi, a mianowicie naruszenia przez organ art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich przewidzianych prawem czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego, w szczególności bez wyjaśnień skarżącego w zakresie kosztów utrzymania, mimo iż istniała możliwość wezwania skarżącego do osobistego stawienia się czy wezwania do przedłożenia niezbędnej dokumentacji. W tym zakresie podkreślić przede wszystkim należy, że ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jednakże w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych na podstawie przepisów art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. i ust. 3"a" u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS nie jest co do zasady obciążony obowiązkiem zbierania dowodów na okoliczność istnienia wspomnianych w tych przepisach przesłanek (m.in.: wyrok NSA z 13 marca 2024 r., I GSK 239/23, LEX nr 3705628; wyrok NSA z 17 lutego 2015 r., II GSK 2317/13, LEX nr 1772231). W świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek będących podstawą dla organu do wydania decyzji o umorzeniu składek to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy (por. wyroki NSA: z 2 kwietnia 2014 r., II GSK 157/13, LEX nr 1485492; z 13 marca 2014 r., II GSK 31/13, LEX nr 1488104; z 13 marca 2013 r., II GSK 2132/11, LEX nr 1296028). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (por. wyrok NSA z 14 marca 2012 r., II GSK 149/11, Legalis nr 2844051). Na organie zaś, zgodnie z art. 80 k.p.a., spoczywa obowiązek dokonania oceny stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dostarczonego przez wnioskującego o umorzenie. W okolicznościach rozważanej sprawy strona złożyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym wskazując, że otrzymuje świadczenie rentowe w wysokosci 2.538,24 zł, pomijając jednak dane związane np. z tym, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy uzyskuje wsparcie ze strony rodziny, jak również jakie koszty (wydatki) ponosi. Skarżąca argumentowała jedynie, że "prognoza sytuacji finansowej jest słaba", a renta rodzinna jest zajęta przez organ egzekucyjny. Zdaniem Sądu tego typu stwierdzenia są jednak zbyt ogólne, dlatego też organ rentowy prawidłowo prowadził własne ustalenia mające na celu uzupełnienie ww. stanowiska strony. Mając na uwadze wyżej wskazane rozważania trzeba uznać, że ustalenia co do sytuacji rodzinnej i możliwości finansowej skarżącej zawarte w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a następnie powtórzone w treści odpowiedzi na skargę za prawidłowe. Organ administracji publicznej, jakim jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie może swobodnie dysponować swoją wierzytelnością, a musi czynić to na zasadach i w sposób przewidziany w przepisach prawa. Umorzenie powyższych należności traktowane jest jako instytucja o wyjątkowym charakterze i jako taka nie może być swobodnie stosowana, a jedynie po zaistnieniu konkretnie wskazanych prze ustawodawcę przesłanek umorzenia. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, takowe nie zaistniały w rozpatrywanej sprawie. Strona nie podnosi, aby obecnie jej brakowało środków na pokrycie bieżących opłat, czy leczenia. Z aktualnej sytuacji finansowej nie wynika zatem, aby istniała obawa ograniczenia, czy w ogóle pozbawienia skarżącej możliwości leczenia ze względu na stan zdrowia, gdyby prowadzona była egzekucja należności. Strona skarżąca deklaruje przy tym stałe dochody (pobiera świadczenie rentowe, wynagrodzenie z umowy zlecenia). Niezależnie od tego o czym mowa powyżej wskazać jeszcze trzeba, że w przypadku ewentualnej egzekucji kierowanej przeciwko stronie obowiązkiem organu egzekucyjnego będzie przestrzeganie zasady poszanowania minimum egzystencji wynikającej z art. 8 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym (tj. z 23 października 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.). Wszystko to oznacza, że organ podjął właściwe rozstrzygnięcie. W związku z tym nie można mieć również na uwadze przekroczenia granic uznania administracyjnego na którym oparta jest konstrukcja zarówno art. 28 u.s.u.s. jak § 3 rozporządzenia. Prezes ZUS ustosunkowując się do zarzutów podnoszonych przez stronę obszernie przedstawił okoliczności faktyczne i prawne przedmiotowej sprawy, uzasadniając swoje stanowisko, czym wypełnił obowiązek wynikający z art. 107 § 3 k.p.a. Organ zindywidualizował sprawę, tzn. odniósł się do faktycznej sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i finansowej skarżącej rozważając przy tym dokumentację złożoną przez stronę (dokumentacja medyczna; postanowienie o bezskuteczności egzekucji), jak i prowadząc postępowanie z urzędu. Skład orzekający Sądu w całości podziela wyrażone poglądy, które znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym. Błędne pozostaje przekonanie strony, że zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego, ani prawnego w odniesieniu do konkretnych przepisów (pkt 8 petitum skargi). Natomiast nie jest zrozumiały dla Sądu zarzut objęty pkt 7 petitum skargi, tzn. aby organ nie współdziałał z "innym organem administracji w celu zajęcia stanowiska w sprawie". Skarżąca również w uzasadnieniu skargi nie konkretyzuje, czy tym organem miał być organ egzekucyjny, czy jakiś inny podmiot. Wbrew twierdzeniu skarżącej organ poczynił prawidłowe ustalenia w uzasadnieniu decyzji co do faktu, że należności objęte wnioskiem są wymagalne i nie uległy przedawnieniu (por. strona 3 – 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Otóż organ przedstawił wykaz wszystkich zaległości i wskazał, że zaległe należności są przedmiotem wszczętego i prowadzonego do nadal postępowania egzekucyjnego. Zatem bieg przedawnienia składek uległ zawieszeniu. Co więcej należności z tytułu składek zostały zabezpieczone hipoteką na nieruchomości stanowiącej wcześniej własność skarżącej (a obecnie jej córki). W tym zakresie ustalenia organu są weryfikowalne i znajdują również potwierdzenie w treści księgi wieczystej (KW nr [...]). Przepis art. 24 ust. 5 u.s.u.s stanowi, że nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką. Wykładnia tego przepisu jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalona. Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny (TK) w wyroku z 8 października 2013 r., w sprawie o sygn. SK 40/12 (na co powołuje się skarżąca w uzasadnieniu skargi) orzekł w pkt 2, że art. 70 § 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (aktualny tekst jedn. z 23 grudnia 2024 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 111; dalej: o.p.), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Jednak wśród wymienionych w art. 31 u.s.u.s. przepisów o.p., które mają odpowiednie zastosowanie, nie ma art. 70 o.p., którego dotyczy wspomniany wyrok TK. Zatem przy dokonywaniu wykładni art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ma podstaw do zastosowania (na zasadzie analogii) wspomnianego wyroku TK. Ponadto wyrokiem z 20 maja 2020 r. w sprawie P 2/18 TK orzekł, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. TK uznał, że wyłączenie to nie narusza zasady równej ochrony własności i innych praw majątkowych (por. m.in. wyrok NSA z 10 lutego 2021 r., w sprawie sygn. I GSK 2555/18, dostępny w bazie orzeczeń CBOiSA). Trybunał odnosząc się do swego poprzedniego wyroku z 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12, w którym stwierdził niekonstytucyjność analogicznego rozwiązania obowiązującego względem należności podatkowych w art. 70 § 6 o.p., a który to wyrok wywołał wątpliwości, co do konstytucyjności art. 24 ust. 5 u.s.u.s. zwrócił uwagę, że ocena konstytucyjności nie może być dokonywana w sposób oderwany od konkretnej sytuacji prawnej. Składki, w przeciwieństwie do podatków, nie zasilają budżetu państwa, czy jednostek samorządu terytorialnego, lecz wpływają na konto ZUS, wywierając znaczący wpływ na jego kondycję finansową, która z kolei przekłada się na sytuację finansową ubezpieczonych, uprawnionych do wypłaty świadczeń. Ekwiwalentny charakter składki oznacza jej powiązanie ze wzajemnym świadczeniem ze strony funduszu. Nieuiszczanie składek przez płatników powoduje przerzucanie ciężaru wypłaty świadczeń na fundusz, a tym samym pośrednio na tych, którzy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków. Trybunał nie uznał, aby powyższe zróżnicowanie było niedopuszczalne w świetle zasady równości. Rozważając zachowanie przez ustawodawcę granic swobody, przy zróżnicowaniu sytuacji podmiotów, wskazał, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. służy nie tylko ochronie konstytucyjnego prawa wierzyciela hipotecznego realizującego obowiązki wynikającego z art. 67 Konstytucji RP, ale także ochronie praw podmiotowych beneficjentów funduszu. Niedofinansowanie funduszu będące skutkiem nieuiszczania składek przekłada się na wysokość i dostępność wypłacanych świadczeń. Niewywiązywanie się z obowiązków w postaci uiszczania należności składkowych przez płatników powoduje także przerzucenie ciężaru finansowania wypłacanych z niego świadczeń na inne podmioty. Jeżeli zatem istnieje majątek dłużnika, pozwA.jący na pokrycie zaległych świadczeń, uchylanie się od ich spełnienia z powołaniem na przedawnienie jest nie do pogodzenia z zasadą sprawiedliwości społecznej. Płatnicy składek powinni liczyć się z obowiązkiem ich uiszczania i nieuchronnością poniesienia ich ciężaru, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie. W sytuacjach szczególnych ustawa systemowa umożliwia umorzenie należności składkowych (art. 28 u.s.u.s.). Natomiast przedawnienie tych należności nie powinno być wykorzystywane jako sposób wygasania stosunków zobowiązaniowych przez płatników. Trybunał wskazał jednocześnie, że uchylenie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ograniczyłoby w znacznym stopniu ściągalność składek ZUS. Brak przedawnienia w połączeniu z możliwością odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty jest rozwiązaniem korzystniejszym niż konieczność przeprowadzenia egzekucji przed upływem terminu przedawnienia. Dłużnik hipoteczny nadal pozostaje właścicielem nieruchomości. Może z niej korzystać, pobierać pożytki, może też nią rozporządzać. Art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w pewnych sytuacjach może zatem chronić także właściciela przedmiotu zabezpieczenia przed wywłaszczeniem nieruchomości mieszkalnych, czy niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej, w trybie postępowania egzekucyjnego. Nieprzedawnienie należności zabezpieczonych hipoteką nie powinno z drugiej strony być traktowane i wykorzystywane przez organy, jako możliwość niewywiązywania się z ciążących na nich obowiązków w zakresie ściągalności zobowiązań, lecz jako inny środek stosowany wówczas, gdy istnieje możliwość spłaty bez konieczności dokonywania drastycznych czynności egzekucyjnych dla dłużnika. W związku z tym art. 24 ust. 5 u.s.u.s. stwarza bardziej elastyczne i dogodne możliwości w zakresie spłaty długu dla płatników składek i ZUS. Dlatego Trybunał uznał, że przepis ten w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 lutego 2021 r., I GSK 5/21 (Legalis nr 2556962), stwierdził, że tracą na aktualności dotychczasowe orzeczenia sądów administracyjnych, które odnosiły się do konieczności uwzględnienia, przy wykładni art. 24 ust. 5 u.s.u.s., wytycznych zawartych w wyroku TK z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 (por. także: wyrok WSA w Gliwicach z 14 listopada 2024 r., III SA/Gl 937/23, dostępny w bazie orzeczeń CBOiSA). Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany w razie zaistnienia zmiany sytuacji zdrowotnej lub bytowej zainteresowanej i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub utraty źródeł dochodów skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ administracji. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. W tym stanie sprawy, mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.