III SA/Gl 882/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r. skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków. W jego motywach podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, małoletnią córką oraz pełnoletnim pasierbem, który jest studentem drugiego roku Wydziału [...] (studia niestacjonarne). Cała rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w kwocie 1.568,16 zł brutto. Ponieważ wnioskodawca posiada 1/3 domu o pow. [...] m2 i nieruchomości położonych w miejscowości S. oraz R. do akt sprawy przedłożono elektroniczne wydruki z ksiąg wieczystych, z których ustalono, że współwłaścicielami zabudowanej działki położonej we wsi R. są rodzice skarżącego, tj. A. i H. S., do których należy też gospodarstwo rolne. Ponadto z zaświadczenia ZUS ustalono, że żona skarżącego nie figuruje jako osoba podlegająca ubezpieczeniu społecznemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu, natomiast w PUP zarejestrowana była od [...] r. do [...] r. (vide: zaświadczenia z [...] r.). Dodatkowo z zeznań podatkowych składanych przez skarżącego za 2013 r. i 2014 r. wynika, że prowadzi on działalność handlową, z której osiągnął przychody rzędu 1.498.167,85 zł i 280.931,49 zł. Jednocześnie posiada 95% udziałów w [...] Sp. z o.o. i wspólnicy Spółka komandytowa. Spółka ta w latach 2013/2014 r. wypracowała przychód w kwocie 71.824.663,03 zł i 2.054.919,24 zł. Według zaświadczenia wystawionego przez [...] Sp. z o.o. skarżący zatrudniony jest na kontrakcie menedżerskim za wynagrodzeniem rzędu 1.283,00 zł netto. Z kwoty tej pokrywa wydatki za energię elektryczną (424,62 zł), telewizję (126,00 zł, choć zleceniodawcą tej opłaty jest S. J.), ochronę [...] (73,80 zł, gdzie zleceniodawcą jest [...]), podatek od nieruchomości (250,00 zł), odpady komunalne (335,60 zł) oraz raty kredytu (1.140,19 zł). Z pisma Wójta Gminy M. wynika, że wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne na kwotę 49.632,00 zł (vide: upomnienie nr [...] z dnia [...] r.). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem nadesłany przez skarżącego materiał dowodowy nie pozwolił na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że wbrew temu co wynika z treści urzędowego formularza jakoby jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny było wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.568,16 zł brutto ustalono, że prowadzi on jeszcze działalność handlową, z której w 2014 r. osiągnął przychody rzędu 280.931,49 zł (vide: zeznanie podatkowe) Jednocześnie posiada 95% udziałów w [...] Sp. z o.o. i wspólnicy Spółka komandytowa (vide: zał. B do zeznania). Spółka ta w ubiegłym roku wypracowała przychód w kwocie 2.054.919,24 zł. W tej sytuacji za niewystarczające uznać należało przedłożenie zaświadczenia o zarobkach, gdyż na jego podstawie aktualna kondycja finansowa obu firm nie mogła zostać ustalona. Dotyczy to również wyciągów z rachunków bankowych, które nie zostały przedłożone. I choć w piśmie pełnomocnika z dnia [...] r. wskazano, że te zostały zablokowane to powyższe nie może stanowić wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, albowiem w razie zajęcia rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji (art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości nie oznacza niemożności korzystania z rachunku czy prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 174/14, LEX nr 1450513 oraz z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn. akt I FZ 153/14, LEX nr 1501674). Dodatkowo na uwagę zasługuje również fakt posiadania przez skarżącego zdolności kredytowej. Bezspornym jest bowiem, że udzielając kredytu bank dokonał oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i nie pozwoliłby na zaciągnięcie zobowiązań finansowych, gdyby uznał, że skarżący nie daje gwarancji jego spłaty. Dlatego też rozpoznający sprawę nie znalazł żadnego uzasadnienia dla przyjęcia jakoby budżet państwa miał kredytować stronę skarżącą, skoro brak jest podstaw do twierdzenia jakoby zobowiązania cywilnoprawne, do których zalicza się raty kredytu (pożyczki), korzystały z pierwszeństwa przed zobowiązaniami należnymi Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. Tym bardziej, że skarżący ograniczył się jedynie do wskazania ponoszonych z powyższego tytułu obciążeń, natomiast posiadanego na kontach bankowych salda do dnia dzisiejszego nie podał, podobnie jak dostępnego limitu kredytowego obrazującego środki, którymi może aktualnie operować. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu (vide: postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt II FZ 281/13, LEX nr 1320634). Dotyczy to nie tylko rat zaciągniętych kredytów ale również ponoszonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wydatków (vide: ochrona [...]), których nie zalicza się do kosztów koniecznego utrzymania, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. tylko do kosztów uzyskania przychodu, które każdy przedsiębiorca ponosi pomniejszając tym samym podstawę opodatkowania. Podobne wątpliwości odnosiły się do kosztów koniecznego utrzymania, które przedstawiono w sposób wyrywkowy, albowiem inne wydatki, które skarżący z pewnością ponosi nie zostały podane (gaz, telefon, woda, czesne za studia pasierba). Nie wskazano też kto i w jakiej wysokości w nich partycypuje, gdyż jak wynika z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych skarżący zamieszkuje wspólnie z rodzicami, którzy są współwłaścicielami nieruchomości położonej we wsi R. To oznacza, że ich dochody i posiadany majątek wpływa na sytuację finansową skarżącego (niemożliwym bowiem jest aby cztero osobowa rodzina żyła jedynie z wynagrodzenia w kwocie 1.568,16 zł brutto). Należy bowiem zauważyć, że choć ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245) nie definiują pojęcia "wspólnego gospodarstwa domowego" to jednak w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że pod pojęciem "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" rozumie się stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa (tak Ł. Strzępek [w:] Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory /pod. red. R. Mikosza/, Warszawa 2008 r., s. 154). Innymi słowy "wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego" należy rozumieć szeroko – jako wspólne zamieszkiwanie jak i ponoszenie wspólnych wydatków. Przez wspólne zamieszkiwanie rozumie się mieszkanie w tym samym lokalu mieszkalnym bądź w tym samym budynku, natomiast przez wspólne gospodarowanie rozumie się ponoszenie wspólnych wydatków na zaspokajanie potrzeb osób zamieszkujących w tym samym lokalu lub budynku. Tymczasem informacje odnoszące się do dochodów rodziców i posiadanych przez nich składników majątku, nie zostały podane. Dlatego też rozpoznający sprawę uznał, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. To z kolei oznacza, że jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie zarówno w całości jak i w części, albowiem ewentualne szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżący mógłby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.