III SA/Gl 882/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys- Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprawy ze skargi O. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przekraczających każdorazowo 200 zł (dwieście złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W skardze kasacyjnej od wyroku z 16 listopada 2016 r. skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, złożył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Był to już kolejny wniosek w tej materii. Uprzednio Sąd postanowieniem z 24 sierpnia 2015 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Ponowne postępowanie w zakresie prawa pomocy zakończyło się natomiast postanowieniem z 27 czerwca 2016 r., na mocy którego Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie obejmującym wpis od skargi, w pozostałym zakresie odmawiając prawa pomocy. Istotnym powodem tego rozstrzygnięcia był fakt tymczasowego aresztowania skarżącego. W uzasadnieniu wniosku zawartego w skardze kasacyjnej wskazano, że wnioskodawca wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, córką (10 lat) i pasierbem (22 lata). Wszyscy utrzymują się z dochodów skarżącego, które wynoszą 1.355,69 zł netto, poza S. D. (pasierbem), który posiada własne źródła utrzymania w kwocie 1.355,69 zł netto. Wydatki, które zobowiązani są ponosić oszacował w następujący sposób: raty zaciągniętego kredytu (1.200,00 zł), podatek od nieruchomości (120,00 zł), energia elektryczna (400,00 zł), gaz (160,00 zł). W oświadczeniu o posiadanych składnikach majątku wymienił: nieruchomość w K. (miejscowość S.), dom o pow. 300 m2 i nieruchomość w miejscowości R., których jest współwłaścicielem w 1/3 części. Jednocześnie wskazał, że majątek ten zabezpieczony został na potrzeby postępowania upadłościowego poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego (vide: postanowienie SR w C. z dnia [...] r. sygn. [...]). Postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W uzasadnieniu ponownie powołał się na swoją sytuację majątkową. W świetle powyższego zarządzeniem sprawozdawcy z 29 marca 2017 r. skarżący został wezwany ponownie uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 255 p.p.s.a.) w szczególności poprzez wskazanie czy w dalszym ciągu jest tymczasowo aresztowany oraz złożenie odpisów zeznań skarżącego i jego małżonki o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2015 r. lub zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o braku obowiązku składania takich oświadczeń W odpowiedzi na powyższe pismem z 11 kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego poinformował Sąd, że skarżący nie jest w chwili obecnej pozbawiony wolności Ponadto pełnomocnik skarżącego przedłożył odpis zeznania w wysokości poniesionej straty za 2015 r. Ponieważ w dniu 2 maja 2017 r. upłynął ustawowy termin złożenia kolejnego zeznania podatkowego za 2016 rok, dlatego też zarządzeniem z 8 maja 2017 r. sprawozdawca wezwał pełnomocnika skarżącego o odpis takiego zeznania. Pełnomocnik złożył odpis zeznania do kolejnego pisma z 26 maja 2017 r. pełnomocnik Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Stosownie do treści art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, odtąd p.p.s.a.) (w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2015 r., poz. 658), wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, który nie został odrzucony ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest trzecim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, Lex nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Odnosząc powyższe rozważania prawne do rozpoznawanej sprawy przyjąć należy, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie, jednakże tylko w części. Sytuacja skarżącego w stosunku do poprzedniego postępowania wpadkowego uległa zmianie o tyle, że nie jest już pozbawiony wolności, więc rozważania, które legły u podstaw zwolnienia go z należnego wpisu od skargi straciły rację bytu. Niewątpliwie skarżący, jako prowadzący działalność gospodarczą, osiąga stałe przychody co uzasadnia jego częściowe partycypowanie w kosztach postępowania. Zarazem jednak Sąd wziął pod uwagę znaczne pogorszenie bieżącej sytuacji majątkowej skarżącego na co wskazuje analiza porównawcza zeznań podatkowych. I tak przychód z działalności gospodarczej skarżącego uległ obniżeniu z kwoty 602.657,56 zł (w roku 2015) do kwoty 26.944,09 zł (w roku 2016), podobnie z kosztami jego uzyskania (808.145,38 zł w roku 2015, 27.465,52 zł w roku 2016). Oznacza to, że skarżący obraca środkami finansowymi na znacznie niższą skalę, dodatkowo zachowują aktualność pozostałe okoliczności zawarte w uzasadnieniu postanowienia z 27 czerwca 2016 r. Kierując się powyższym Sąd uznał za adekwatną do możliwości płatniczych skarżącego kwotę 200 złotych i uznał za zasadne zwolnienie go od kosztów sądowych przekraczających każdorazowo tę właśnie kwotę. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.