III SA/Gl 882/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Marzanna Sałuda Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na uchwałę Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu od oceny wniosku o dofinansowanie środkami unijnymi w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020 oddala skargę. Pismem z [...] r. nr [...] Zarząd Województwa [...] działający jako instytucja zarządzająca RPO W[...] poinformował M.W. (dalej określaną jako wnioskodawczyni lub skarżąca), prowadzącą działalność gospodarczą jako "A" w S., że uchwałą nr [...] z [...] r. nie uwzględnił protestu dotyczącego oceny wniosku nr [...] złożonego w ramach konkursu nr [...]. Uzasadniając swoje stanowisko IZ ustaliła, że wnioskodawczyni złożyła wniosek o dofinansowanie projektu w ramach RPO W[...] na lata 2014-2020 (Europejski Fundusz Społeczny) dla osi priorytetowej IX Włączenie społeczne, dla działania 9.1. Aktywna integracja, poddziałania 9.1.5. Programy aktywnej integracji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym. Celem projektu było zwiększenie zdolności do zatrudnienia i aktywnego udziału w życiu społeczno – zawodowym [...] osób ([...] kobiet i [...] mężczyzn) zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Pismem z [...] r. (sygn. [...]) została poinformowana przez Instytucję Organizującą Konkurs - Departament Europejskiego Funduszu Społecznego (dalej: lOK), że wniosek o dofinansowanie projektu uzyskał wymaganą liczbę punktów i spełnił kryteria wyboru projektów w ramach konkursu, ale nie został rekomendowany do dofinansowania ze względu na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na konkurs. Szczegółowe informacje na temat oceny wniosku przedstawiono w kopiach kart oceny (dalej: KOFM), stanowiących załączniki do ww. pisma. Z kopii kart oceny formalno-merytorycznej wynikało: KOFM1: - Część VII, pkt. 5 Łączna liczba uzyskanych punktów: 44 - Część VIII Wynik oceny dokonanej przez oceniającego: Pozytywny negocjacje. KOFM 2: - Część VII, pkt. 5 Łączna liczba uzyskanych punktów: 43 - Część VIII Wynik oceny dokonanej przez oceniającego: Pozytywny negocjacje. W wyniku negocjacji wnioskodawczyni dokonała częściowej modyfikacji wniosku, jednak odnośnie kilku pozycji, za które otrzymała punktację obniżoną nie zgodziła się ze stanowiskiem oceniających i podtrzymała zapisy pierwotnego wniosku. Następnie w piśmie z [...] r. wniosła protest od oceny formalno – merytorycznej wniosku. Protest odnosił się do ocen części IV Kryteria ogólne merytoryczne (punktowe): - nr 3: Czy w sposób prawidłowy opisano grupę docelową? - nr 4: Czy zadania w projekcie zaplanowano i opisano w sposób poprawny? - nr 6: Czy budżet projektu został sporządzony w sposób prawidłowy i zgodny z zasadami kwalifikowalności wydatków? Stanowiska oceniających i wnioskodawczyni odnośnie ww. kryteriów przedstawiają się następująco: Kryterium 3. Czy w sposób prawidłowy opisano grupę docelową? 1) Czy scharakteryzowano grupę docelową i w sposób poprawny opisano jej sytuację problemową? Obaj oceniający przyznali w ramach niniejszego kryterium po dwa punkty na cztery możliwe do uzyskania. Wnioskodawczyni nie zgodziła się z przyznaną punktacją i jej uzasadnieniem, przedstawionym przez oceniających. Pierwszy z oceniających stwierdził, że "W opisie grupy docelowej oraz sytuacji problemowej wnioskodawca powołuje się w kilku miejscach na ogólne dane dotyczące całego województwa, tego typu dane w projekcie mogą stanowić uzupełnienie charakterystyki...". W ocenie wnioskodawczyni, w charakterystyce grupy docelowej dane dotyczące całego województwa [...] zostały przywołane jedynie kilkukrotne, a odwołania te miały związek np. z biernością zawodową, której problematyka badana jest jedynie w ujęciu wojewódzkim (brak danych na poziomie powiatów i gmin), czy też wynikały z chęci porównania sytuacji panującej na [...] z innymi województwami w Polsce. Wnioskodawczyni przedstawiła szereg uśrednionych danych dla Subregionu [...], odnosząc się jednocześnie do miast, w których sytuacja w danym aspekcie jest najtrudniejsza. Ponadto przeprowadziła badania własne na grupie osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym, zamieszkujących obszar realizacji projektu. Odniesienie się w kilku miejscach do statystyk na poziomie województwa należy zatem traktować jako uzupełnienie charakterystyki. Kolejna uwaga oceniającego: "W opisie brak konkretnych informacji odnośnie wieku, statusu, przyczyny wykluczenia, rodzaju niepełnosprawności, wykształcenia" również jest dla wnioskodawczyni niezrozumiała. We wniosku zamieszczono bowiem następujące informacje: "STATUS NA RYNKU PRACY- wskazano zagrożenia ubóstwem najwyższe wartości przyjmują wśród osób bez pracy. Wg tego wskaźnika najbardziej zagrożeni ubóstwem są mieszkańcy np. B., S.. BB z SC stanowią [...] % ogółu BB z W[...], natomiast [...] % ogółu BB w SC to długotrwale bezrobotni. Bezrobocie pozbawia dotknięte nim osoby źródła dochodów, co zwiększa ryzyko ubóstwa i powoduje konieczność ubiegania się o pomoc społ. Problemem jest także bierność zawodowa - w II kw.'19 dotyczyła aż [...] % mieszkańców W[...] KORZYSTANIE Z POMOCY SPOŁ. - W ‘18 pomocą społ. w W[...] objęto [...] osób: najczęstsze powody korzystania z pomocy to ubóstwo ([...] osoby), bezrobocie [...]), długotrwała/ciężka choroba ([...]), bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzeniu gosp. domowego([...]) oraz niepełnosprawność ([...]). Ubóstwo jest najczęstszym powodem korzystania z pomocy społ. - odsetek osób, które otrzymały wsparcie z tego tytułu (1,8% w W[...], a np. w S.aż 4,4%). Uwzględniając pozostałe powody korzystania z pomocy społecznej, za jedne z głównych należy uznać bezrobocie i bierność zawodową, zw. często z brakiem kwalifikacji, doświadczenia zawodowego, niskim poziomem wykształcenia (wsk. zagrożenia ubóstwem skrajnym osób z wykształceniem max gimnazjalnym w W[...] wynosi 10% wobec 0,8% u osób z wykształceniem wyższym. Osoby z obszaru realizacji proj. z wykształceniem max. gimnazjalnym stanowią 28,6% BB w SC, a osoby BZ z tym wykształceniem to 25,4% ogółu BZ, a także niepełnosprawność (jw.). We wniosku odniesiono się zatem do większości kwestii poruszanych przez oceniającego. Zgodnie z Instrukcją WND: "grupa docelowa powinna zostać scharakteryzowana z punktu widzenia istotnych dla zadań przewidzianych do realizacji w ramach projektu cech np. wiek, status zawodowy, wykształcenie, płeć, niepełnosprawność". Wnioskodawca poza wiekiem, który w ramach przedmiotowego projektu jest kwestią wtórną, odniósł się do wszystkich ww. cech. Jeśli chodzi o wiek, to nie jest on zdaniem wnioskodawcy istotnym aspektem w ramach przedmiotowego projektu - za wyjątkiem ograniczenia, że uczestnicy muszą mieć ukończony 18 rok życia (z uwagi na instrumenty aktywizacji zawodowej przewidziane do realizacji w projekcie). Wnioskodawczyni, zgodnie z zasadą równości szans i niedyskryminacji, zamierza umożliwić na każdym etapie realizacji projektu sprawiedliwe i pełne uczestnictwo w zaplanowanych formach wsparcia wszystkim osobom, bez względu na wiek (poza ww. ograniczeniem). W dalszej części oceniający zarzucił, że wnioskodawczyni powołuje się we wniosku na dane głównie z dwóch miejscowości, tj. B. i S.. Z kolei wnioskodawczyni wyjaśniła, iż charakteryzując dany obszar problemowy, prezentował informacje o miejscach, w których sytuacja w danym aspekcie jest najtrudniejsza - najczęściej były to właśnie B. lub S.. W żadnym miejscu wniosku nie wskazano jednak, że obszar realizacji projektu zostanie ograniczony do tych dwóch miast. Wnioskodawczyni daje możliwość uczestnictwa w projekcie osobom ze wszystkich miejscowości wskazanych w punkcie B.3 - gdyby było inaczej, nie zostałyby one wykazane jako miejsca realizacji projektu. Oceniający stwierdził, że IOK dąży do "wsparcia szytego na miarę" - taki sam cel ma wnioskodawczyni, zapewniając uczestnikom zindywidualizowane i kompleksowe wsparcie, odpowiadające na ich potrzeby, nieograniczające możliwości dostępu do poszczególnych rodzajów usług aktywnej integracji. W dalszej części oceniający zakwestionował przeprowadzone przez wnioskodawczynię badania własne. Na początku zarzucił nieokreślenie miejsca, z którego pochodziła badana grupa (we wniosku wskazano, że: "Wnioskodawca przeprowadził w 10.11.19 badania w formie wywiadu pogłębionego na grupie [...] ([...] K/[...] M) osób zagrożonych ubóstwem/wykluczeniem społecznym, w wieku produkcyjnym, pozostających bez zatrudnienia, nie uczących się, zamieszkujących obszar realizacji proj.", zatem miejscowości wskazane w pkt. B.3). Następnie oceniający stwierdził, iż "przy całym terenie OSI, gdzie wnioskodawczyni planuje przeprowadzić wsparcie, wywiad na [...] osobowej grupie wydaje się nieadekwatny. Wnioskodawczyni wykazała ponadto, że 91,8% potwierdziło chęć uczestnictwa w projekcie (tj. [...] osób), przy czym założyła, iż wsparciem obejmie [...] osób." Wnioskodawczyni wyjaśniła, iż wielkość próby badawczej nie musi się równać z wielkością grupy docelowej. Wystarczy, aby próba badawcza była możliwie reprezentatywna, czyli stanowiła miniaturę zbiorowości generalnej, przy uwzględnieniu najbardziej znaczących dla celów badania zmiennych (czyli cech określających poszczególne jednostki, w tym przypadku status osoby zagrożonej ubóstwem / wykluczeniem społecznym, wiek produkcyjny, pozostawanie bez zatrudnienia oraz zamieszkiwanie na obszarze realizacji projektu). Pokazanie przez nią, że blisko 92% spośród badanych osób było zainteresowanych wsparciem projektowym, miało na celu podkreślenie, iż zdecydowana większość osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym, zamieszkujących obszar planowany do objęcia wsparcia, wyraża chęć uczestnictwa w projekcie, co może świadczyć o dużym zainteresowaniu oferowanym wsparciem. Podsumowując, wnioskodawczyni jest zdania, że grupa docelowa została scharakteryzowana w sposób wyczerpujący - ogólnodostępne dane (przedstawione w większości na poziomie Subregionu [...], z odniesieniem do miast znajdujących się na tym obszarze) uzupełniono dodatkowo o badania własne, co pozwoliło dogłębnie zdiagnozować sytuację problemową potencjalnych uczestników. Nadto nie zgodziła się z uwagą dotyczącą ograniczenia obszaru realizacji projektu. Obszar ten został już bowiem dość mocno ograniczony - zaplanowano realizację wsparcia jedynie w obrębie Subregionu [...], a dodatkowo tylko na terenie znajdujących się w nim miast, wchodzących w skład OSI. Drugi oceniający przedstawił zastrzeżenia niemalże w tym samym zakresie co oceniający nr 1. Zdaniem oceniającego "opis grupy docelowej jest nieco zbyt ogólnikowy i - w istocie rzeczy - utrudnia jednoznaczne stwierdzenie, do kogo konkretnie skierowany jest projekt". Zdaniem wnioskodawczyni grupa docelowa została scharakteryzowana w sposób wyczerpujący, z uwzględnieniem różnorodnych danych i pod względem kilku najważniejszych cech. Za niezrozumiałą uznała uwagę dotyczącą trudności w stwierdzeniu, do kogo kierowane jest wsparcie. Grupa docelowa została bowiem zdefiniowana w konkretny sposób, który nie powinien budzić wątpliwości: "Grupę docelową stanowi [...] ([...] K/[...] M) osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społ., w wieku od 18 r.ż" zamieszkujących w rozum. KC w W[...] na obszarze SC.w miastach wchodzących w skład OSI, pozostających bez zatrudnienia - wyłącznie osoby BZ - min. [...] ([...] K/[...] M) lub BB, spośród których min. [...] ([...] K/[...] M) stanowić będą ON." W sposób jednoznaczny określono zatem, że oprócz statusu osoby zagrożonej ubóstwem lub wykluczeniem społecznym (wymagania zdefiniowanego w dokumentacji konkursowej) uczestnicy projektu muszą być osobami pozostającymi bez zatrudnienia (z czego co najmniej 60% mają stanowić osoby bierne zawodowo), w wieku powyżej 18 roku życia, zamieszkującymi obszar miast OSI z Subregionu [...], a minimum 10% grupy docelowej stanowić będą osoby z niepełnosprawnościami. Wnioskodawczyni wskazała także, że zdaje sobie sprawę z faktu, że grupa docelowa jest zróżnicowana, dlatego wsparcie oferowane w projekcie jest zindywidualizowane i dostosowane do potrzeb konkretnych uczestników. Dalej nie zgodziła się z uwagą dotyczącą niewskazania "z których miast Subregionu [...] będą się rekrutowały osoby do projektu". Jednym z formalnych kryteriów rekrutacyjnych jest: "zamieszkiwanie w rozum. KC na obszarze realizacji proj. (por. pkt. B.3) (ośw.)", zatem na terenie miast OSI wskazanych w pkt. B.3 wniosku o dofinansowanie. Wnioskodawczyni daje możliwość uczestnictwa w projekcie wszystkim chętnym osobom (spełniającym kryteria formalne), zamieszkującym obszar realizacji projektu. Oceniający zasugerował, aby na etapie negocjacji wnioskodawczyni "uszczegółowiła opis grupy docelowej, zgodnie z wymaganiami, wskazanymi w instrukcji wypełniania wniosku". Postulat oceniającego jest dla niej niezrozumiały. Zgodnie z Instrukcją wypełnienia wniosku..: "Opisz grupę docelową w sposób pozwalający osobie oceniającej wniosek jednoznacznie stwierdzić, czy projekt jest skierowany do grupy kwalifikującej się do otrzymania wsparcia zgodnie z zapisami zawartymi w SZOOP oraz szczegółowymi kryteriami wyboru projektów. Osoby, które zostaną objęte wsparciem opisz z punktu widzenia istotnych dla zadań przewidzianych do realizacji w ramach projektu cech takich jak np. wiek, status zawodowy, wykształcenie, płeć, niepełnosprawność." Zdaniem wnioskodawczyni, projekt skierowany jest do grupy kwalifikującej się do objęcia wsparciem, a potencjalni uczestnicy zostali opisani z punktu widzenia cech (istotnych dla form pomocy przewidzianych w projekcie) tj. status zawodowy, płeć, wykształcenie czy niepełnosprawność. Uwagę oceniającego uznała zatem za zupełnie bezpodstawną. Podsumowując tą część uwag wnioskodawczyni stwierdziła, że w ramach przedmiotowego kryterium powinna otrzymać od każdego z oceniających po cztery punkty. Podkreśliła, że przedstawione przez nią argumenty dotyczące powyższego zakresu zostały w pełni zaakceptowane przez lOK na etapie negocjacji. Odnośnie kryterium 4: Czy zadania w projekcie zaplanowano i opisano w sposób poprawny, czy zadania logicznie korespondują z określoną sytuacją problemową oraz wpływają na osiągnięcie wskaźników i założonych celów, czy zakres zadań/działań realizowanych przez partnera/ów uzasadnia ich udział w projekcie, obaj oceniający przyznali w ramach niniejszego kryterium po jednym punkcie na trzy możliwe do uzyskania. Obaj bowiem stwierdzili, że zaplanowane zadania logicznie nie korespondują z określoną sytuacją grupy docelowej - przy czym oceniający nr 1 zakwestionował zwłaszcza wsparcie w postaci specjalistycznych poradnictw (uznając za niekwalifikowalne wszystkie związane z nimi wydatki). W ocenie wnioskodawczyni chciała pokazać wprost logiczne powiązanie poszczególnych rodzajów poradnictwa ze zdiagnozowaną sytuacją problemową grupy docelowej, którą stanowią w 100% osoby bez zatrudnienia (zatem borykające się z trudną sytuacją finansową), z czego min. 60 % to osoby bierne zawodowo tj. osoby w niewielkim stopniu zmotywowane do podjęcia pracy. Bezrobocie i bierność zawodowa są jedną z najczęstszych przyczyn wykluczenia społecznego. Badania własne i analiza źródeł zastanych pokazały, że potencjalni uczestnicy czują potrzebę spotkania z doradcą zawodowym, a utrwalona bierność jest jedną z głównych barier osób z grupy docelowej. Natomiast poradnictwo zawodowe jest formą wsparcia wspomagającą proces poszukiwania pracy, jeżeli istnieją ku temu oczywiste przesłanki, takie jak np. brak motywacji do poszukiwania pracy lub brak wiedzy na temat własnych kompetencji i zasobów, z którymi mamy do czynienia w przypadku osób społecznie marginalizowanych. Próba zrozumienia tych osób powinna opierać się na rozpoznaniu przyczyn, z powodu których osoby te (będące uczestnikami projektu) stały się wykluczone oraz analizy dotychczasowej ścieżki zatrudnienia tych osób. Jeżeli osoba wykluczona społecznie nie jest nastawiona na podjęcie zatrudnienia może oznaczać to, że przyczyną braku aktywności zawodowej jest jej zaburzona wizja. Mówiąc inaczej osoba ta widzi w podjęciu pracy więcej zagrożeń niż korzyści. I tutaj właśnie rozpoczyna się rola doradcy zawodowego, który będzie pomagał osobom wykluczonym społecznie i pozostającym bez pracy w zdobyciu wiedzy w zakresie własnych predyspozycji zawodowych, określeniu i przyjęciu odpowiednich postaw oraz zrozumieniu otoczenia, a także podejmowaniu decyzji o wyborze zawodu i uświadomieniu korzyści płynących z trwałego wejścia na rynek pracy. W kwestii poradnictwa psychologicznego wnioskodawczyni podkreśliła, że wiele osób bezrobotnych lub biernych zawodowo, dotkniętych problemem wykluczenia społecznego doświadcza tzw. syndromu wyuczonej bezradności. Skutkami zjawiska wyuczonej bezradności są najczęściej deficyty poznawcze, motywacyjne i emocjonalne. Osobom wykluczonym społecznie często towarzyszą psychospołeczne skutki braku pracy, tj. różnego typu zaburzenia psychiczne i lękowe. W związku z powyższym w realizację projektu powinien być zaangażowany psycholog, aby wzmacniać motywację i obniżone poczucie własnej wartości, występujące wśród większości uczestników. Spotkania psychologa z uczestnikami projektu mogą wesprzeć ich nie tylko w samym ukończeniu projektu, ale również pozwolić im w ogóle powrócić do zdrowia, którego stan uległ pogorszeniu w wyniku sytuacji, w jakiej się znaleźli. Co więcej badania własne i analiza źródeł zastanych potwierdziły, że potencjalni uczestnicy czują potrzebę spotkania z psychologiem, a utrwalona bierność jest jedną z głównych barier osób z grupy docelowej Powyższe pokazuje, że wsparcie psychologiczne wspierające proces aktywizacji uczestników projektu, jest bezsprzecznie potrzebną formą pomocy dla osób z grupy docelowej. Dalej wnioskodawczyni stwierdziła, że większość osób z grupy docelowej z powodu złej sytuacji ekonomicznej jest klientami pomocy społecznej. Uczestnicy projektów aktywnej integracji zmagają się z finansowymi skutkami wykluczenia społecznego dotyczącymi przede wszystkim niemożności samodzielnego utrzymania się i stopniowego uzależnienia się od wsparcia z zewnątrz. Część osób wykluczonych społecznie (zwłaszcza długotrwale), aby zdobyć środki do życia, dość szybko "uzależnia się" od systemu instytucjonalnej pomocy społecznej. Staranie się o uzyskanie różnorodnych świadczeń społecznych, a także ulg i zwolnień finansowych staje się dla tych osób pełnoetatową pracą. Brak zatrudnienia, a tym samym brak możliwości uzyskania dochodu skutkuje ograniczeniem własnych potrzeb, konsumpcji, a także zmianą dotychczasowych przyzwyczajeń. W dalszej kolejności zła sytuacja materialna nie pozwala zaspokajać aspiracji edukacyjnych zarówno własnych, jak i dzieci osób dotkniętych problemem braku zatrudnienia. Rodzi się poczucie winy dotyczące zaistniałej sytuacji, a także utraty autorytetu w rodzinie. U osób długotrwale pozbawionych pracy pojawiają się zachowania destrukcyjne, a nawet agresywne wobec innych członków rodziny, takie jak przemoc czy alkoholizm, będące wyrazem bezradności wobec narastających problemów. Badania własne i analiza źródeł zastanych pokazały, że niemal wszyscy potencjalni uczestnicy przyznają, iż obecna sytuacja (brak pracy, środków finansowych) była przyczyną kłótni/konfliktu z bliskimi osobami oraz powoduje u nich dyskomfort, stres, obniżony nastrój czy nawet depresję. Co więcej niska zamożność jest jedną z głównych barier osób z grupy docelowej. Powyższe potwierdzają także doświadczenia wnioskodawcy płynące z realizacji innych projektów aktywizacji społeczno - zawodowej. Wynika z nich, że osoby wykluczone społecznie borykają się z dużymi deficytami w zakresie wiedzy dotyczącej zarządzania własnymi finansami. Ponadto znaczna część z nich (nawet ok. 30%) zmaga się z problemami komorniczymi. Wszystkie przedstawione wyżej argumenty – zdaniem wnioskodawcy - pokazują wprost, że poradnictwo ekonomiczne, podczas którego doradca finansowy wyposaży uczestników projektu w wiedzę na temat ekonomii prowadzenia gospodarstwa domowego w trudnych warunkach, prawidłowego określania priorytetów wydatków w budżecie domowym, zasad planowania i kontrolowania wydatków oraz sposobów wpływania na poprawę sytuacji finansowej i efektywnego oszczędzania, a także metod radzenia sobie w trudnych sytuacjach finansowych jest wręcz niezbędnym wsparciem dla osób z grupy docelowej. Podsumowując, w ocenie wnioskodawczyni, wszystkie kwestionowane przez oceniających rodzaje poradnictwa korespondują logicznie z przedstawioną sytuacją grupy docelowej, a co więcej tworzą spójną całość, pozwalającą uczestnikom projektu uzyskać zatrudnienie, a w efekcie poprawić sytuację finansową i wyjść z ubóstwa. Przedstawione przez wnioskodawcę argumenty dotyczące powyższego zakresu zostały w pełni zaakcentowane przez lOK na etapie negocjacji. Poza powyższym, pierwszy oceniający zakwestionował także uzasadnienie realizacji Zadania 2, twierdząc, że "na poziomie projektu powinny zostać przytoczone wnioski z charakterystyki konkretnej grupy osób, którą wnioskodawca powinien znać. Tymczasem wnioskodawczyni przytoczyła po raz kolejny ogólne wnioski dla całego kraju dotyczące osób wykluczonych". Wnioskodawczyni podkreśliła, iż wnioski płynące z charakterystyki grupy docelowej, zostały ujęte w adekwatnej do tego części wniosku, tj. B.11. "Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu w odniesieniu do grupy docelowej." Nadto kwestionowane przez oceniającego uzasadnienie Zadania 2, pochodzące z ogólnokrajowej publikacji (z przesadnym stwierdzeniem, że powołano się na takowe "po raz kolejny" - w treści wniosku zaledwie trzykrotnie przytoczono źródła krajowe) jest źródłem dostarczającym danych jakościowych, pozwalających dokładniej zrozumieć analizowane zjawisko, niezależnie od miejsca jego występowania i zostało przytoczone w celu dodatkowego potwierdzenia zasadności realizacji wsparcia. Z kolei drugi oceniający stwierdził, iż "Opis zadań powinien odnosić się do uprzednio skonkretyzowanych problemów grupy docelowej. Mówiąc inaczej, należy najpierw szczegółowo określić grupę docelową, wskazać jej problemy, na podstawie własnych badań i doświadczeń, a następnie dobrać do nich rozwiązania, opisując je w ramach zadań w projekcie." Zdaniem wnioskodawczyni dokładnie to uczyniła w projekcie - najpierw definiując grupę docelową, następnie analizując jej sytuację w oparciu o dostępne dane, potem przeprowadzając badanie własne, a w oparciu o płynące z niego wnioski w połączeniu z wiedzą wynikającą z własnych doświadczeń, zdiagnozował problemy, potrzeby i bariery potencjalnych uczestników i na tej podstawie zaplanował odpowiednie wsparcie. Wreszcie w żadnej części wniosku nie wskazano, że wsparcie będzie kierowane wyłącznie do mieszkańców B. i S.. Miasta te zostały przywoływane jako obszary, w których sytuacja w omawianych aspektach (np. liczbie osób korzystających z pomocy społecznej) jest najtrudniejsza. Biorąc pod uwagę przedstawione wyjaśnienia, wnioskodawca uważa, że niniejsze kryterium powinno zostać ocenione przez obu oceniających na trzy punkty. Dalej wnioskodawczyni nie zgodziła się z ocena kryterium, czy opisano zakres merytoryczny zadań uwzględniający: rodzaj i charakter wsparcia, liczbę osób jakie otrzymają wsparcie? Oceniający zakwestionowali brak w treści wniosku deklaracji, zgodnie z którą efektywność zatrudnieniowa będzie liczona od wszystkich uczestników, którzy otrzymają wsparcie zawodowe. Zdaniem wnioskodawczyni zawarcie takiej informacji nie jest konieczne, ponieważ wynika ona z treści wniosku. Jak słusznie zauważył jeden z oceniających, instrumentami zawodowymi zostanie objęte 100% grupy docelowej, z kolei w opisie zadań zamieszczono następującą informację, że realizacja zad. 1-6 umożliwi osiągnięcie założonych poziomów wskaźników efektywności społecznej i zatrudnieniowej. W tym, w odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami; - minimalny poziom efektywności społecznej: 34% (min. odsetek UP z niepełnosprawnościami, którzy po zakończeniu udziału w proj. dokonali postępu w procesie aktywizacji społ.- zatrudnieniowej i zmniejszyli dystans do zatrudnienia lub podjęli dalszą aktywizację; pomiar w okresie do 3 m-cy od zakończenia przez UP udziału w projekcie, na podstawie: ankiet UP lub dokum. poświadczających postęp w procesie aktywizacji społ.-zawodowej albo podjęcie dalszej aktywizacji tj. m.in.: zaśw. o podjęciu nauki/certyfikaty ukończonych kursów i szkoleń/umowa o wolontariacie/zaśw. od lekarza/opinia psychologa, terapeuty, pracownika socjalnego); - minimalny poziom efektywności zatrudnieniowej: 12%, (min. odsetek UP z niepełnosprawnościami, którzy po zakończeniu udziału w proj. podjęli zatrudnienie/rozpoczęli działalność gosp./zaczęli poszukiwać pracy/podjęli dalszą aktywizację zawód.; pomiar w okresie 3 m-cy od zakończenia przez UP udziału w projekcie, na podstawie: umowy o pracę/zaświadcz. o zatrudnieniu/wypisu z CElDG/KRS/dowodu opłacania składek ZUS/oświadcz. o poszukiwaniu pracy lub zaświadcz. z PUP (dot. biernych zawod. w momencie przystąpienia do proj.)/dokum. potwierdzającego podjęcie dalszej aktywizacji zawod.) W odniesieniu do pozostałych osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym: -min. poziom efektywności społecznej: 34% (sposób pomiaru i źródła danych jw.), -min. poziom efektywności zatrudnieniowej: 25% (sposób pomiaru i źródła danych jw.)." Żaden z zapisów zamieszczonych w treści wniosku nie sugeruje, aby efektywność miała nie zostać mierzona w odniesieniu do jakiejkolwiek grupy uczestników. Postulowana przez oceniających deklaracja, miałaby sens jedynie w przypadku, gdyby wsparciem o charakterze zawodowym nie byli obejmowani wszyscy uczestnicy. Oceniający zasugerowali także, że przy opisie zadań dotyczących form wsparcia takich jak szkolenia czy staże powinna zostać dodana deklaracja, zgodnie z którą instrumenty te, będą zgodne z Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020. Wnioskodawczyni przytoczyła zapisy wniosku, zgodnie z którymi projekt zakłada realizację staży zg. z Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EPS w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020". Choć w przypadku szkoleń, taka deklaracja literalnie nie została zawarta, to wszystkie zapisy świadczą o ich zgodności z ww. Wytycznymi. Pierwszy z oceniających zakwestionował także podział wsparcia na edycje, twierdząc, iż jest on niezrozumiały. Wnioskodawczyni w tym zakresie wyjaśniła, że jest to rozwiązanie, które stosuje niemalże we wszystkich realizowanych projektach (podział na 2 lub 3 tury) i nigdy nie wzbudziło to żadnych wątpliwości oceniających. Rozłożenie projektu w czasie jest bezpieczniejszym sposobem realizacji, zwiększającym chociażby prawdopodobieństwo skutecznej rekrutacji (zwłaszcza w przypadku, gdy na tym samym obszarze projekty realizuje jednocześnie kilka podmiotów) czy pozyskania miejsc stażowych dla uczestników projektu. To ostatnie, zwłaszcza w obecnej sytuacji związanej z pandemią koronawirusa może być utrudnione, gdyż znaczna część pracodawców zmaga się z licznymi problemami wynikającymi z przestojów w wielu branżach i koniecznością zwolnień, skutkującymi zachowawczością w podejmowaniu ryzyka i zwiększaniu zatrudnienia. Mogłoby być zatem trudno pozyskać w tym samym momencie miejsca stażowe dla wszystkich uczestników projektu objętych tą formą wsparcia - rozłożenie wsparcia w czasie jest zatem znacznie mniej ryzykownym rozwiązaniem. W konkluzji stwierdziła, że zaprezentowane przez nią wyjaśnienia potwierdzają, że zakres merytoryczny zadań we wniosku o dofinansowanie jest prawidłowy, zatem przedmiotowe kryterium powinno zostać ocenione przez obu oceniających maksymalnie. Wnioskodawczyni nie zgodziła się także z oceną kryterium 6. - Czy budżet projektu został sporządzony w sposób prawidłowy i zgodny z zasadami kwalifikowalności wydatków?, 1) Czy we wniosku zidentyfikowano wydatki w całości lub w części niekwalifikowalne, w tym: wydatki zbędne, wydatki wchodzące do katalogu kosztów pośrednich, które zostały wykazane w ramach kosztów bezpośrednich, wydatki wskazane, jako niemożliwe do ponoszenia w wytycznych oraz Regulaminie konkursu, wydatki zawyżone w stosunku do stawek wskazanych w Taryfikatorze oraz cen rynkowych. Pierwszy oceniający w ramach przedmiotowego kryterium odjął dwa punkty, natomiast drugi ocenił je maksymalnie. Jak już wspomniano wcześniej oceniający nr 1 uznał za niekwalifikowalne następujące wydatki: • WYD009 Wynagrodzenie doradcy zawodowego - spotkania z UP w ramach indywidualnego poradnictwa zawodowego (nota księgowa) - 2 edycje x 60 UP x 6 godzin X [...] zł [wkład własny w kwocie [...] zł] • WYD010 Wynagrodzenie psychologa - spotkania z UP w ramach indywidualnego psychologicznego (nota księgowa) - 2 edycje x 60 UP x 4 godziny x [...] zł, • WYD011 Wynagrodzenie doradców finansowych - spotkania z UP w ramach indywidualnego poradnictwa ekonomicznego (umowa zlecenie, brutto i narzuty) - 2 edycje x 60 UP x 4 godziny x [...] zł • WYD012 Wynajem sal - indywidualne poradnictwo zawodowe, psychologiczne i ekonomiczne - 2 edycje x 60 UP x 14 godzin x [...] zł • WYD013 Pula środków na zwrot kosztów dojazdu - indywidualne poradnictwo zawodowe, psychologiczne i ekonomiczne - 2 edycje x 30 UP x 6 dni x średnio [...] zł • WYD014 Pula środków na zwrot kosztów opieki nad dzieckiem/os. zależną dla [...] UP - indywidualne poradnictwo zawodowe, psychologiczne i ekonomiczne - 2 edycje x 6 UP X 14 godzin x [...] zł. Oceniający stwierdził, że zakres ww. wsparcia nie koresponduje logicznie z przedstawioną sytuacją problemową grupy docelowej, a tym samym powiązane ze wsparciem wydatki tj. wynajem sal, pula środków na zwrot kosztów dojazdu i opieki nad dzieckiem / osobą zależną są bezpodstawne. Wnioskodawca podtrzymał w tym zakresie szczegółowe wyjaśnienia, jakie zawarł we wcześniejszej części przedmiotowego protestu (4. Czy zadania w projekcie zaplanowano i opisano w sposób poprawny) i poprosił o wzięcie ich pod uwagę także w niniejszym punkcie. Jednocześnie zaznaczył, że na etapie procesu negocjacji argumentacja dotycząca zasadności ww. wydatków została w pełni zaakcentowana przez lOK a wydatki przywrócono. Zdaniem wnioskodawczyni, niezrozumiała jest uwaga oceniającego dotycząca WYD014, zgodnie z którą koszty opieki są kwalifikowalne tylko, gdy wiążą się z instrumentami zawodowymi. Oceniający nie wskazał, co leży u podstaw takiego twierdzenia, a dokumentacja konkursowa nie ogranicza w żadnym miejscu powyższej kwestii. Wnioskodawczyni uważa, że powyższe kryterium powinno zostać ocenione maksymalnie. Oceniając drugie z kryteriów - czy we wniosku zidentyfikowano inne błędy w konstrukcji budżetu, w tym: • niewłaściwy poziom wkładu własnego • przekroczenie kategorii limitowanych; • nieodpowiednia wysokość limitu kosztów pośrednich; • wydatki przedstawione w sposób uniemożliwiający obiektywną ocenę wartości jednostkowych (tzw. "zestawy", "komplety"); • brak uzasadnienia wydatków w ramach kategorii limitowanych; • brak wskazania formy zaangażowania i szacunkowego wymiaru czasu pracy personelu projektu niezbędnego do realizacji zadań merytorycznych (etat/liczba godzin); • uchybienia dotyczące oznaczania pomocy de minimis/pomocy publicznej oraz środków trwałych i cross-financingu - obaj oceniający przyznali po jednym punkcie, na trzy możliwe do uzyskania. Pierwszy oceniający stwierdził, że WYD001 tj. wynagrodzenie psychologa, powinien zostać oznaczony jako wkład własny rzeczowy. Wnioskodawca z tą uwagą również się nie zgodził. W myśl podrozdziału 6.10 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020: "Wkład niepieniężny polega na wniesieniu (wykorzystaniu na rzecz projektu) nieruchomości, urządzeń, materiałów (surowców), wartości niematerialnych i prawnych, ekspertyz lub nieodpłatnej pracy wykonywanej przez wolontariuszy na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie". Wkład własny niepieniężny należy odróżnić od wkładu własnego pieniężnego, który stanowi opłacenie przez beneficjenta ze środków własnych wydatków kwalifikowalnych w projekcie, np.: w postaci zapłaty za wynagrodzenie personelu projektu, za wynajem sali, etc. W przypadku przedmiotowego projektu mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją. Zgodnie z zapisami w treści wniosku: "W ramach konkursu "poziom wkładu własnego to 5% wartości wydatków kwalifikowanych". Wartość proj. to [...] zł, z których 5% to [...] zł. Wkład własny zostanie wniesiony w ramach kosztów bezpośrednich w postaci sfinansowania z własnych środków pieniężnych wnioskodawcy realizacji pozycji: WYD001 (wkład własny w pełnej kwocie) i WYD009 (wkład własny w kwocie [...] zł). " Zgodnie z powyższym, wkład własny w niniejszym projekcie jest wkładem pieniężnym (co zresztą zostało potwierdzone przez lOK na etapie negocjacji). Kolejna uwaga oceniającego dotycząca jednostki miary w wydatku 022 była dla wnioskodawcy niezrozumiała. Oceniający zasugerował zmianę jednostki na osobę, natomiast w tożsamym wydatku w kolejnym zadaniu (WYD030) na sztukę (brak spójności w ocenie). Pomijając powyższe - WYD008, WYD014, WYD017 i WYD034 również dotyczą zwrotu kosztów opieki nad dzieckiem / osobą zależną, z tym, że w ich przypadku zastosowano stawkę godzinową, zatem jako jednostkę miary przyjęto godzinę (co nie wzbudziło żadnych wątpliwości oceniającego). Analogicznie wnioskodawczyni postąpiła określając jednostkę miary dla kwestionowanych wydatków, tj. WYD022 i WYD030 - stosując stawkę miesięczną, jako jednostkę przyjął miesiąc. Podejście to jest jak najbardziej prawidłowe. Niezrozumiała dla wnioskodawczyni była również sugestia dotycząca zmiany jednostek miary w WYD023 (stypendia stażowe), WYD024 (składki ZUS od stypendiów stażowych), WYD027 (refundacja dodatków dla opiekunów stażystów) oraz WYD029 (pula środków na zwrot kosztów dojazdu w ramach staży) - wnioskodawca pierwszy raz spotkał się z podejściem stosowania w ramach powyższych wydatków jednostki miary takiej jak "sztuka". Stawka stypendium stażowego i związanych z nim ww. wydatków jest stawką miesięczną, zatem jednostka miary "miesiąc" jest według wnioskodawcy najbardziej adekwatna. Jeśli chodzi o uwagę związaną z kalkulacją kosztu stypendium stażowego zgodnie z sekcją 3.5.2 Wytycznych w obszarze rynku pracy, wnioskodawca podkreślił, iż w budżecie zastosował obowiązującą na dzień składania wniosku stawkę - aktualizacja ww. Wytycznych, które obowiązują od 16 kwietnia br. i zmieniona w nich stawka stypendium stażowego, nie może stanowić przesłanki do odjęcia punktów przy ocenie wniosku. Przedstawione wyjaśnienia pokazują, że zarzuty pierwszego oceniającego w powyższym zakresie są bezpodstawne, a przedmiotowe kryterium powinno zostać ocenione maksymalnie. Oceniający nr 2 zakwestionował z kolei WYD001, tj. wynagrodzenie doradców finansowych — spotkania z UP w ramach indywidualnego poradnictwa ekonomicznego (umowa zlecenie, brutto i narzuty) — 2 edycje x 60 UP x 4 godziny x [...] zł, twierdząc że nie wiadomo na jakiej podstawie wnioskodawca oszacował stawkę godzinową pracy ww. specjalisty. Przedstawione uzasadnienie "Założona stawka wynika z analizy tego typu wsparcia w W[...] i jest adekwatna do wymiaru godzinowego" jest zdaniem oceniającego niewystarczające. Odnosząc się do tej uwagi wnioskodawczyni wyjaśniła, iż przy szacowaniu przedmiotowej stawki, brał pod uwagę ceny za realizację wsparcia w zakresie doradztwa ekonomicznego (w tym podatkowego, kredytowego etc.) obowiązujące na obszarze województwa [...]. Stawki za ten rodzaj usług kształtują się na poziomie od [...] do [...] zł za godzinę. Przykładowo godzina doradztwa jednorazowego w "B" z C. to koszt [...] zł, a doradztwa podatkowego w ramach podpisanej umowy o świadczenie usługi doradztwa podatkowego to [...] zł. Zwróciła uwagę na fakt, że przyjęta przez nią stawka dla doradcy finansowego, tj. [...] zł / godzinę jest niewygórowana w stosunku do wynagrodzenia różnego rodzaju specjalistów, przedstawionego w Załączniku 7 do Regulaminu, gdzie przykładowo stawka coacha wynosi [...] zł / godzinę, doradcy prawnego [...] zł / godzinę, psychologa [...] zł/godzinę, a doradcy zawodowego [...] zł / godzinę. Dla przyjętej stawki nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że doradca finansowy musi spełniać odpowiednie wymagania związane z posiadanymi kwalifikacjami i doświadczeniem. Nadto została ona utrzymana na etapie negocjacji. Drugi oceniający wniósł również zastrzeżenia do WYD015, tj. pula środków na pakiet usług podstawowych do wykorzystania zgodnie z potrzebami UP (fizjoterapeuta, logopeda, dietetyk, fryzjer, kosmetyczka), kwestionując przedstawione przez wnioskodawcę uzasadnienie, zgodnie z którym ww. usługi są niezbędne w życiu codziennym. Wnioskodawczyni stwierdziła, iż przywołany przez oceniającego fragment uzasadnienia przedmiotowego kosztu, jest jedynie wycinkiem wyczerpującej argumentacji. Faktycznie podstawowe usługi przewidziane dla uczestników są niezbędne w codziennym życiu, jednak wnioskodawczyni wykazała również szereg odniesień do tego, że ich realizacja przyczyni się do wzrostu zdolności uczestników projektu do podjęcia zatrudnienia. O przyczynieniu się przedmiotowego wsparcia do realizacji celu projektu, świadczy także obszerne wyjaśnienie przedstawione w opisie zadań: "Wsparcie to bezpośrednio przełoży się na wzrost samooceny i ogólnej pewności siebie UP na różnych płaszczyznach funkcjonowania - interpersonalnej, społecznej i zawodowej –te z kolei stanowić będą nieocenione źródło motywacji do zmian, stając się istotną, jeśli nie jedną z kluczowych, determinantą skuteczności całego procesu integracji społeczno - zawodowej uczestników projektu. W obecnych czasach, w których wygląd fizyczny ma ogromne znaczenie, zarówno dla postrzegania ludzi przez siebie samych, jak i w kontekście oceny danej osoby przez otoczenie (w tym przez osoby bliskie, ale również np. pracodawców), ten rodzaj wsparcia stanowi odpowiedź na realne potrzeby grupy docelowej." Oceniający stwierdził również, że planowane usługi "muszą wynikać z przeprowadzonej diagnozy i znajdować odzwierciedlenie w opisie sytuacji problemowej" - powyższe ma miejsce w przedmiotowym wniosku i zostało to wprost wskazane w jego treści. Przeprowadzone badania własne pokazały bowiem, że znaczna część potencjalnych uczestników wstydzi się chodzić na rozmowy kwalifikacyjne z powodu "defektów" estetycznych / zaniedbanego wyglądu / widocznej w ubiorze biedy. Co więcej, powyższe potwierdzają także doświadczenia wnioskodawczyni, co również wskazano we wniosku. Nadto wątpliwości oceniającego wzbudził zapis: "Zaplanowaną stawkę ([...] zł/UP) należy traktować jako średnią pulę na UP. Jeżeli któryś z UP nie będzie wykazywał zapotrzebowania na ten rodzaj wsparcia, część lub całość "jego puli może zostać przeznaczona dla innych wykazujących realne zapotrzebowanie", który jest jego zdaniem nieprecyzyjny, gdyż nie wiadomo kto będzie decydował o braku zapotrzebowania danego uczestnika na konkretny rodzaj usługi. Wnioskodawczyni zauważyła, iż formy wsparcia zaplanowane indywidualnie do realizacji i odpowiadające na potrzeby poszczególnych uczestników zostaną określone podczas spotkań w celu opracowania Indywidualnych Ścieżek Reintegracji. O zapotrzebowaniu uczestnika na konkretne działanie wchodzące w skład pakietu usług podstawowych (jak i o wszystkich innych formach pomocy zaplanowanych w projekcie), będzie zatem decydował specjalista opracowujący IŚR (wspólnie z danym uczestnikiem projektu), który to dokona analizy sytuacji problemowej, zasobów, potencjału, predyspozycji, potrzeb i oczekiwań poszczególnych osób objętych wsparciem. Zapis, który budzi wątpliwości oceniającego, jest wyrazem indywidualizacji i dążenia do jak największej efektywności wsparcia. Jak podkreślali oceniający, grupa docelowa jest zróżnicowana, a wnioskodawca powinien dążyć do "wsparcia szytego na miarę", co umożliwia kwestionowany zapis, zapewniający elastyczność zaplanowanych działań, w zależności od potrzeb każdego uczestnika projektu. Nie ma tutaj żadnych podstaw do zarzucania nierównego traktowania uczestników - jeśli każdy z nich będzie potrzebował wsparcia w postaci przedmiotowych usług, to wnioskodawca takie wsparcie zapewni. Część lub całość "puli" może zostać przekazana uczestnikowi wymagającemu większego zakresu pomocy, tylko w sytuacji, kiedy jakiś uczestnik nie będzie wykazywał zapotrzebowania na powyższe wsparcie. Pismem z [...] r. nr [...] Zarząd Województwa [...] działający jako instytucja zarządzająca RPO W[...] poinformowała skarżącą, że uchwałą nr [...]z [...]r. nie uwzględniła protestu dotyczącego oceny wniosku nr [...] złożonego w ramach konkursu nr [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że wnioskodawczyni w proteście odnosi się do uwag oceniających dotyczących kwestii, które podlegały negocjacjom. Nadto na etapie negocjacji nie ocenia się zapisów wniosku o dofinansowanie, a jedynie uzyskuje się informacje i wyjaśnienia od wnioskodawcy oraz dokonuje korekty projektu w oparciu o uwagi dotyczące spełnienia danego kryterium. Co za tym idzie - w ramach negocjacji nie przyznaje się dodatkowych punktów za poprawienie zapisów wniosku zgodnie ze wskazaniem oceniającego. Natomiast spełnienie kryterium negocjacyjnego (zerojedynkowego), weryfikowane po zakończeniu procesu negocjacji, warunkuje otrzymanie dofinansowania, ale nie oznacza możliwości przyznania dodatkowych punktów za kryteria merytoryczne punktowe. W wyniku negocjacji przyznana pierwotnie punktacja nie ulega zmianie Wnioskodawca przystępując do negocjacji oraz składając stosowne wyjaśnienia i dokonując odpowiednich zmian we wniosku o dofinansowanie, przyjmuje stanowisko lOK i zgadza się z uwagami oceniających we wskazanym przez nich zakresie. Dlatego też kwestie skorygowane na etapie negocjacji nie podlegają rozpatrzeniu w trakcie procedury odwoławczej. Wszystkie kwestie poruszone w proteście były przedmiotem negocjacji i tym samym nie podlegają rozpatrzeniu w trakcie procedury odwoławczej, a przyznana pierwotnie punktacja nie może ulec zmianie. Stwierdził więc, że w wyniku weryfikacji oceny merytorycznej projektu przedmiotowego kryterium uznał prawidłowość przeprowadzonej oceny, a wniesiony protest ocenił jako bezzasadny. Na to rozstrzygnięcie skarżąca wywiodła skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 299/21 stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa [...], Zaznaczył, że skarżąca wniosła protest a organ przesłał jej zaskarżone pismo, w którym go nie uwzględnił. Jednak – w ocenie Sądu – było to w istocie działanie pozorne, mające jedynie formalnie wykazać, że procedura odwoławcza została przeprowadzona. Przekonanie to Sąd oparł na treści zaskarżonego pisma, w którym organ wprost stwierdził, że skoro "wszystkie podniesione w proteście kwestie były przedmiotem negocjacji, to tym samym nie podlegają rozpatrzeniu (pogrubienie Sądu) w trakcie procedury odwoławczej (...)." Z powyższego jasno i wprost wynika, że zarzuty strony nie podlegały analizie w toku czynności zainicjowanych protestem, a zatem, że uzasadniony jest zarzut skargi, że na skutek działania organu strona została pozbawiona prawa do protestu, co spowodowało naruszenie art. 53 ust. 1 ustawy. Po wtóre zauważył, że rolą Sądu administracyjnego jest jedynie kontrola działań organu, zatem nie może sam poszukiwać dla nich uzasadnienia w szeroko rozumianych aktach określających zasady programu. Natomiast w podstawie prawnej zaskarżonego aktu znalazł się art. 53 ust. 1 i art. 58 ust. 1 ustawy, stanowiące odpowiednio, że wnioskodawcy, w przypadku negatywnej oceny jego projektu wybieranego w trybie konkursowym, przysługuje prawo wniesienia protestu oraz że właściwa instytucja, informuje wnioskodawcę na piśmie o wyniku rozpatrzenia jego protestu. Działaniem takim organ naruszył także art. 56 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym instytucja, o której mowa w art. 39 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia otrzymania protestu weryfikuje wyniki dokonanej przez siebie oceny projektu w zakresie kryteriów i zarzutów, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 4 i 5, i: 1) dokonuje zmiany podjętego rozstrzygnięcia, co skutkuje odpowiednio skierowaniem projektu do właściwego etapu oceny, albo dokonuje aktualizacji listy, o której mowa w art. 46 ust. 3, informując o tym wnioskodawcę, albo, 2) kieruje protest wraz z otrzymaną od wnioskodawcy dokumentacją do właściwej instytucji, o której mowa w art. 55, załączając do niego stanowisko dotyczące braku podstaw do zmiany podjętego rozstrzygnięcia, oraz informuje wnioskodawcę na piśmie o przekazaniu protestu. Użyte w cyt. przepisie sformułowania również są kategoryczne "weryfikuje, dokonuje zmiany", co oznacza, że są to obligatoryjne czynności organu następujące po wniesieniu protestu. Także tutaj brak zastrzeżeń o jakichkolwiek odrębnościach w przypadku, gdy w toku procedury oceny wniosku miały miejsce negocjacje. W ocenie Sądu kierując wniosek do negocjacji organ zastawił na stronę swoistą pułapkę, gdyż gdyby tego etapu oceny nie było, organ odwoławczy zmuszony byłby do dokonania rzeczywistego rozpatrzenia podniesionych w proteście zarzutów, nie odwołując się do negocjacji, które to rzekomo wykluczają, przy czym stanowiska tego nie poparł żadnym przepisem prawa ani obowiązującego w konkursie regulaminu. Należy także zauważyć, że strona w toku negocjacji podniosła te same zarzuty w odniesieniu do tych samych kryteriów, które stały się następnie przedmiotem protestu, co zresztą przyznał sam organ w odpowiedzi na skargę stwierdzając, że "w złożonym proteście zostały ujęte takie same zapisy, które wnioskodawca przedstawił w formularzu negocjacyjnym i które podlegały weryfikacji przez IOK podczas negocjacji". Sam fakt przystąpienia przez skarżącą do negocjacji nie może wbrew jasno wyrażanemu przez nią stanowisku świadczyć o tym, że zgodziła się z poglądami oceniających. Wreszcie podnieść należy, że skarżąca nie kwestionuje wyników negocjacji, lecz oceny dokonane przez oceniających. Innymi słowy, strona nie domaga się przyznania jej dodatkowych punktów w wyniku negocjacji, lecz skierowania wniosku do powtórnej oceny na skutek wniesionego protestu, gdyż twierdzi, że sporządzone oceny były wadliwe. W każdym przypadku formułuje co do nich konkretne zarzuty, do których jednak organ się nie ustosunkował. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że Sądy nie są kompetentne, aby badać oceny dokonane przez członków komisji oceniającej, gdyż to oni posiadają wiedzę, umiejętności, doświadczenie lub wymagane uprawnienia w dziedzinie objętej programem operacyjnym, w ramach której jest dokonywany wybór projektu. Tym niemniej ocena ekspertów musi być wyczerpująca, zrozumiała i logiczna. Natomiast w przedmiotowej sprawie eksperci zakwestionowali np., że grupa docelowa została opisana w sposób nieprecyzyjny. Odnośnie tego Sąd zauważył, że skarżąca wskazała, iż grupę docelową stanowi [...] osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym (w tym [...] kobiet i [...] mężczyzn), w wieku od 18 r.ż., zamieszkujących w rozumieniu Kodeksu Cywilnego w Województwie [...] na obszarze Subregionu [...] w miastach wchodzących w skład OSI, pozostających bez zatrudnienia - wyłącznie osoby BZ - z czego co najmniej 60% mają stanowić osoby bierne zawodowo, w tym ([...] kobiety i [...] mężczyzn) lub bezrobotne, spośród których min. [...] ([...] kobiet i [...] mężczyzn) stanowić będą osoby niepełnosprawne. Natomiast instrukcja wypełnienia wniosku nakazuje: "Opisz grupę docelową w sposób pozwalający osobie oceniającej wniosek jednoznacznie stwierdzić, czy projekt jest skierowany do grupy kwalifikującej się do otrzymania wsparcia zgodnie z zapisami zawartymi w SZOOP oraz szczegółowymi kryteriami wyboru projektów. Osoby, które zostaną objęte wsparciem opisz z punktu widzenia istotnych dla zadań przewidzianych do realizacji w ramach projektu cech takich jak np. wiek, status zawodowy, wykształcenie, płeć, niepełnosprawność". Jeśli zdaniem oceniających wniosek nie zawiera odniesienia się do ww. kryteriów, to powinni szczegółowo umotywować swą ocenę: dlaczego podział grupy na kobiety i mężczyzn albo osoby niepełnosprawne i nie posiadające tej cechy uważają za niedostateczne. Analogiczne uwagi można byłoby sformułować odnośnie pozostałych kwestionowanych przez stronę kryteriów. Powyższe wywody nie miały na celu wykazania, że ocena ekspertów została przeprowadzona nieprawidłowo, gdyż Instytucja Zarządzająca w tym względzie faktycznie się nie wypowiedziała, zatem nie sformułowała stanowiska, które mogłoby podlegać kontroli sądowej. Z tego względu nie należy ich traktować jako wskazań obowiązujących organ w powtórnym rozpatrzeniu sprawy, gdyż byłoby to zalecenie przedwczesne. Celem powyższej analizy było jedynie wykazanie, że zarzuty strony są rzeczywiste, merytoryczne i znajdują oparcie w zapisach rządzących programem np. instrukcji wypełniania wniosku, a mimo to nie zostały rozpatrzone. Wydaje się oczywistością założenie, że celem każdego konkursu jest wyłonienie zwycięzcy czyli kogoś, kto w najwyższym stopniu spełnia kryterium relewantne w danym konkursie. Zatem całe postępowanie winno być nakierowane na wybór tego wnioskodawcy, który przedstawi najlepszy projekt. Wniosek nie jest celem samym w sobie, tylko środkiem, który służy realizacji celu konkursu, czyli wyłonieniu najlepszego projektu. Natomiast przyjęcie założenia organu prowadziłoby do wniosku, że dofinansowanie może otrzymać projekt gorszy tylko dlatego, że oceniający subiektywnie uznali, że nie wymaga wyjaśnień. Pozbawionym dofinansowania może być zaś projekt lepszy tylko dlatego, że został uznany – być może nawet błędnie - za wymagający wyjaśnień i mimo, że wyjaśnienia potwierdziły tę wyższość, nie uzyskać dofinansowania. Zdaniem Sądu narusza to zasadę efektywności i nakaz uzyskiwania z danych środków możliwie najlepszych rezultatów i dopiero to może skutkować nierównym traktowaniem uczestników konkursu. W konsekwencji przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd nakazał IZ uwzględnienie, że zgodnie z ustawą wdrożeniową wnioskodawcy od niekorzystnej dla niego oceny przysługuje protest. Nie może on ograniczać się do bezrefleksyjnej akceptacji kwestionowanej oceny, ale winien prowadzić do wszechstronnego rozważenia podniesionych zarzutów i wyjaśnienia własnego stanowiska organu, ewentualnie także – w przypadku uznania protestu za uzasadniony - przekazania sprawy do ponownej oceny. Zaskarżoną uchwałą IZ poinformowała skarżącą o nieuwzględnieniu jej protestu. Biorąc pod uwagę całość dokumentacji w ramach procedury odwoławczej, stan prawny, faktyczny oraz argumentację wnioskodawczyni stwierdziła, że zgodnie z zapisami Regulaminu konkursu w ramach kryterium weryfikowane będzie: a) Czy scharakteryzowano grupę docelową i w sposób poprawny opisano jej sytuację problemową? b) Czy rekrutacja uczestników do projektu została zaplanowana w sposób adekwatny do grupy docelowej? Kryterium zostało zweryfikowane na podstawie punktu 8.11. wniosku o dofinansowanie - Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu. Liczba punktów możliwych do uzyskania wynosi 5'.Aby kryterium zostało uznane za spełnione należy uzyskać minimum 3 pkt. Zgodnie z zapisami instrukcji wypełniania wniosku opis sytuacji grupy docelowej powinien m. in. świadczyć o znajomości grupy docelowej projektu i możliwości efektywnego wsparcia tej grupy poprzez zadania zaplanowane do realizacji w ramach projektu. Powinien wskazywać te problemy, do rozwiązania, złagodzenia których przyczyni się realizacja projektu. Precyzyjne wskazanie problemów stanowi jeden z kluczowych czynników powodzenia projektu oraz jest punktem wyjścia do formułowania celu projektu, który ma być pozytywnym obrazem sytuacji problemowej i pożądanym stanem do osiągnięcia w przyszłości. Należy uzasadnić potrzebę realizacji projektu, w tym adekwatność założeń projektu do problemów, które ma rozwiązał albo złagodzić, jego realizacja. Sytuacja problemowa, do której odnosi się projekt powinna być opisana szczegółowo oraz odnosić się do istotnych z punktu widzenia realizacji projektu specyficznych cech grupy docelowej jak i założonego obszaru realizacji projektu. Konfrontując zapisy Instrukcji z zapisami wniosku (wyżej już przytoczonymi) pod kątem oceny prawidłowości opisania grupy docelowej (część B.1.1 wniosku) IZ, w szczególności ujęcia danych dotyczących całego województwa podkreśliła, że lnstrukcja wypełniania wniosku wyraźnie wskazuje, aby opis grupy docelowej dotyczył stricte obszaru realizacji projektu. W przedmiotowym projekcie obszar realizacji został zawężony do obszaru miast wchodzących w skład obszar Strategicznej Interwencji Subregionu [...]. Tym samym, dokonując takiego zawężenia, Wnioskodawczyni była zobowiązany do przedstawienia sytuacji grupy docelowej właśnie na tym konkretnym obszarze. Kwestia ta odnosi się również do przypadku prezentowania we wniosku o dofinansowanie danych obrazujących strukturę potencjalnych uczestników projektu. Tym samym obowiązkiem wnioskodawczyni było zawarcie w opisie takich danych, które w jednoznaczny sposób odnosiłyby się stricte do obszaru realizacji projektu. IZ zaakcentowała, że kryteria konkursu celowo wskazywały na możliwość realizacji wsparcia tylko w konkretnym subregionie, a konkurs nie dopuszczał możliwości realizacji działań skierowanych dla całego województwa. Zawężenie terytorialne kryterium miało na celu zagwarantowanie dobrania zaplanowanych form wsparcia do rzeczywistych potrzeb uczestników, które różnią się w zależności od subregionu. Stąd też diagnoza grupy docelowej powinna również wskazywać dane wyłącznie z obszaru, z którego będą pochodzili uczestnicy i to z uwzględnieniem różnic wynikających ze stopnia urbanizacji wskazanego przez wnioskodawczynię obszaru. Subregion [...] jest jedynym z subregionów Województwa [...] , który obejmuje obszary o bardzo zróżnicowanym przekroju społecznym, także pod względem aktywności na rynku pracy. Z tego też powodu informacje nt. sytuacji społeczno-zawodowej społeczeństwa, obejmujące cały jego obszar nie są jednorodne, a tym samym nie można przyjąć, że co do zasady są one adekwatne dla wybranych przez wnioskodawczynię miast/obszarów. Tymczasem wnioskodawczyni przywołując we wniosku dane dotyczące całego województwa nie zawarła żadnego wyjaśnienia, z uwagi na jakie okoliczności nie zaprezentował w opisie grupy docelowej innych źródeł informacji, niż tylko tych, opisujących sytuację w województwie. Dlatego uwaga oceniającego w omówionym zakresie była zasadna. Pozostając przy obszarze realizacji projektu IZ zauważyła, ze w opisie sytuacji grupy docelowej wnioskodawczyni powołała się na dane z dwóch konkretnych miast, tj. B. i S.. Zgodnie z zapisami ujętymi w punkcie B.3 wniosku o dofinansowanie obszar realizacji projektu obejmuje aż [...] miast wchodzących w skład OSI.' Tym samym nieadekwatne jest również powoływanie się w opisie na dane, które dotyczą tylko części terenu, z którego rekrutowani będą uczestnicy projektu. Zaprezentowane we wniosku dane z dwóch miast nie obrazują bowiem całokształtu problematyki w odniesieniu do wszystkich uczestników. Ponadto, jak słusznie zauważył oceniający skupienie się na danych z konkretnych miast może sugerować, ze wsparcie będzie kierowane do uczestników z tych konkretnych obszarów. Gdyby wnioskodawczyni zawęziła terytorialnie wsparcie do obszaru jednej gminy to byłby w stanie precyzyjniej określić sytuację problemową w danej społeczności poza standardowym katalogiem szkoleń pasujących dla każdego lub prawie każdego uczestnika tj. autoprezentacja, asertywność, komunikacja interpersonalna itp. l zaproponować coś skrojonego pod specyficzne problemy grupy. Tym samym uwaga oceniającego okazała się zasadna. Odnośnie informacji, których zdaniem oceniających brakuje w opisie grupy docelowej IZ zaznaczyła, że we z zapisów wniosku o dofinansowanie widać, że wnioskodawczyni wskazała jedynie ogólne cechy grupy docelowej, w tym m.in.: status na rynku pracy, korzystanie z pomocy społecznej, niepełnosprawność czy ubóstwo. W sprawie nie wiadomo jednakże, czy te cechy (w szczególności korzystanie z pomocy) dotyczą wszystkich uczestników. Również status na rynku pracy uczestników projektu określony został w odniesieniu do osób biernych zawodowo i bezrobotnych, (przy czym nie wiadomo, czy dot. również osób długotrwale bezrobotnych), brak jest natomiast informacji nt. osób poszukujących pracy. We wniosku nie ma tez danych ilościowych nt. osób biernych zawodowo, które miałby objąć projekt, co jest istotne w przypadku planowania wsparcia pod kątem realizacji wskaźników rezultatu. Z kolei podane dane nt. procentowego udziału osób np. bezrobotnych nie precyzują, czy będą to osoby zamieszkujące województwo [...] czy rzeczywiście tylko subregion [...]. Zaprezentowane dane w tym zakresie mają ogólno-wojewódzki charakter i nie zostały w żaden sposób odniesione do struktury zaplanowanej grupy docelowej. W tym miejscu warto podkreślić, że grupę docelową/ostatecznych odbiorców wsparcia w ramach Poddziałania 9.1.5 w projektach ukierunkowanych na wsparcie indywidualne osób i grup zagrożonych ubóstwem oraz wykluczeniem, tj. realizujących cel szczegółowy ,,Wzrost zdolności do zatrudnienia osób wykluczonych i zagrożonych wykluczeniem społecznym'' stanowią osoby zagrożone ubóstwem i wykluczeniem społecznym, otoczenie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, w zakresie niezbędnym do wsparcia osób wykluczonych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym w ramach programu. Sam fakt bezrobocia nie oznacza natomiast, ze osoba z automatu jest wykluczona społecznie. Można tu przytoczyć chociażby przykład młodzieży kończącej szkołę bądź studia i dopiero wkraczającej na rynek pracy lub inne osoby zarejestrowane W PUP tylko dla celów ubezpieczenia zdrowotnego. Również w odniesieniu do kwestii wieku, którą podniósł Wnioskodawca W proteście, IZ zgodziła się z oceniającym, że ten aspekt ma znaczenie przy planowaniu odpowiedniego rodzaju wsparcia. O wiele trudniej jest bowiem wejść na rynek pracy osobie w wieku np. 50 lat niż osobie młodszej, poniżej 30 życia, która szybciej się uczy, jest bardziej elastyczna. Wskazane przez wnioskodawczynię problemy tj. bezrobocie, niski poziom wykształcenia, niski poziom zamożności to problemy, które znajdą zastosowanie w przypadku każdej gminy. Nie ma nic, co by lepiej charakteryzowało te osoby jak, np. wskazanie przyczyny znalezienia się w takiej sytuacji (brak zakładów pracy w danej miejscowości, pozostawanie kobiety w domu, emigracja zarobkowa członków rodziny, samodzielnie wychowywanie dziecka). Tak samo jeśli chodzi o zagrożenie ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Wskazano tylko kilka razy w tekście to sformułowanie, ale nie skonkretyzowano, z jakich przesłanek te osoby są uznawane za zagrożone wykluczeniem społecznym. Należy pamiętać, że w projektach z lX osi nie chodzi tylko i wyłącznie o samą aktywizację zawodową ale także, a może przede wszystkim o to aby wyciągnąć tych ludzi z marginesu społecznego. Sam fakt bezrobocia nie kwalifikuje kogoś do wzięcia udziału w projekcie. Musi być jeszcze jakaś inna przesłanka, która utrudnia bezrobotnemu zbliżenie się do rynku pracy, np. alkoholizm lub inne uzależnienie, bezdomność, niepełnosprawność. W świetle powyższego oceniający nr 1 mógł stwierdzić, że tak ogólnie sporządzony opis sytuacji grupy docelowej nie wskazuje, że planowane w ramach projektu wsparcie będzie dostosowane indywidualnie do każdego z potencjalnych uczestników projektu. Wnioskodawczyni nie wskazała konkretnych potrzeb poszczególnych grup biorących udział w projekcie, a z zapisów wniosku dodatkowo wynika, że dla każdego z uczestników przewidziane są takie same rodzaje wsparcia. Odnosząc się do kwestii przeprowadzonego przez wnioskodawczynie własnego badania w formie wywiadu pogłębionego na grupie [...] osób ([...] K/[...] M) IŻ zauważyła, że oceniający nr 1 w swoim uzasadnieniu odniósł liczbę respondentów do obszaru, na którym planowana jest realizacja projektu, a nie do liczby osób wchodzących w skład grupy docelowej, do czego odniosła się wnioskodawczyni w proteście. IZ zauważyła, że w polu B.3 wniosku wskazano [...] lokalizacje, na które składają się prawie wszystkie miasta [...] i okoliczne gminy. To obszar zamieszkały przez ponad 2 miliony ludzi, a tym samym oceniający mógł mieć zastrzeżenia co do reprezentatywności wskazanej grupy [...] osób. Tym samym wnioskodawczyni powinna precyzyjniej wskazać, z jakich konkretnie terenów pochodziły osoby badane, jaka grupę społeczna reprezentowały, jak kształtowała się struktura osób objętych wywiadem (wiek, wykształcenie, status na rynku pracy). Ogólne stwierdzenia zastosowane w opisie nie pozwalają tym samym na uznanie, że przeprowadzone badanie spełniało wymogi i stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie sytuacji problemowej potencjalnych uczestników projektu. Planowany obszar realizacji projektu obejmuje zróżnicowane tereny. Poza K., G. i innymi dużymi miastami, w tym Subregionie występują także obszary wiejskie, które odznaczać się będą innymi problemami, specyfiką. A nawet podobne wielkością miejscowości mogą być różne jeśli chodzi o sytuację gospodarczą i problemy' zjawiska społeczne. Nakładają się tu różne problemy. Niektóre z nich będą wspólne niezależnie czy uczestnik zamieszkuje miasto czy wieś, ale wiele będzie wynikało z konkretnych, bardziej indywidualnych czy terytorialnych względów. W nawiązaniu natomiast do argumentacji mówiącej o realizacji przez wnioskodawczynię innych projektów na określonym terenie IŻ stwierdziła, że ocena merytoryczna dokonywana jest na podstawie zapisów ujętych we wniosku o dofinansowanie, a nie danych zawartych w innych źródłach. Jednocześnie należy pamiętać, że zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku ogólnikowy, niespójny lub niejednoznaczny sposób opisu projektu uniemożliwia pozytywną ocenę wniosku o dofinansowanie. Nadto wyjaśnienia wniesione na etapie negocjacji nie były znane osobom oceniającym przedmiotowy wniosek, a tym samym nie były brane pod uwagę przy przyznawaniu punktów. Na etapie negocjacji nie ocenia się zapisów wniosku o dofinansowanie, a jedynie uzyskuje się informacje i wyjaśnienia od Wnioskodawcy oraz dokonuje korekty projektu w oparciu o uwagi dotyczące spełnienia danego kryterium. Co za tym idzie - w ramach negocjacji nie przyznaje się dodatkowych punktów za poprawienie zapisów wniosku zgodnie ze wskazaniem oceniającego. Natomiast spełnienie kryterium negocjacyjnego (zerojedynkowego), weryfikowane po zakończeniu procesu negocjacji, warunkuje otrzymanie dofinansowania, ale nie oznacza możliwości przyznania dodatkowych punktów za kryteria merytoryczne punktowe. Tym samym należy pamiętać, że w wyniku negocjacji przyznana pierwotnie punktacja nie ulega zmianie. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że ocena spornego kryterium została przeprowadzona w całości poprawnie przez obu oceniających. ll. Kryterium ogólne merytoryczne (punktowe): Czy zadania w projekcie zaplanowano i opisano w sposób poprawny? Biorąc w tym zakresie pod uwagę całość dokumentacji w ramach procedury odwoławczej, stan prawny, faktyczny oraz argumentację wnioskodawczyni zawartą w proteście IZ podkreśliła, że zgodnie z zapisami Regulaminu konkursu w ramach przedmiotowego kryterium weryfikowane będzie a) Czy zadania logicznie korespondują z określoną sytuacją problemową oraz wpływają na osiągnięcie wskaźników i założonych celów? Czy zakres zadań i działań realizowanych przez partnera/ów uzasadnia ich udział w projekcie (w przypadku projektów partnerskich)? b) Czy opisano zakres merytoryczny zadań uwzględniający: rodzaj i charakter wsparcia, liczbę osób jakie otrzymają wsparcie? c) Czy określone terminy rozpoczęcia i zakończenia zadań gwarantują efektywną realizację projektu oraz czy wskazano podmiot realizujący działania w ramach zadania, w tym zaangażowaną kadrę? Kryterium zostanie zweryfikowane na podstawie punktu C.1 wniosku o dofinansowanie- ZADANIA. Maksymalna liczba punktów możliwych do uzyskania w ramach kryterium wynosi 8, z kolei minimalna liczba punktów koniecznych do uznania kryterium za spełnione wynosi 5. Odnosząc się do kwestii: czy zadania logicznie korespondują z określoną sytuacją problemową oraz wpływają na osiągniecie wskaźników i założonych celów? czy zakres zadań/działań realizowanych przez odnosząc się do kwestii badania efektywności zatrudnieniowej IZ zauważyła, że wnioskodawczyni zaplanowała wsparcie w postaci instrumentów zawodowych dla wszystkich uczestników projektu. Tymczasem w opisie zadań wskazała dużo niższe poziomy wskaźników efektywności, co nie współgra z pozostałą treścią wniosku. Na co zwrócili uwagę obaj oceniający i co potwierdziła wnioskodawczyni w proteście, w którym stwierdziła, że faktycznie we wniosku przedstawiono minimalne wskaźniki. Z kolei odnosząc się do kwestii deklaracji o zgodności staży i szkoleń zawodowych z Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków EFS w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 IZ stwierdziła, że żaden z oceniających nie podniósł, że formy wsparcia takie jak staże czy szkolenia zawodowe nie spełniają wymogów zawartych we wskazanych Wytycznych. Zakwestionowana przez wnioskodawczynię uwaga jest sugestią oceniającego, aby we wniosku doprecyzować zapisy, poprzez dodanie wskazanej informacji. Oceniając zapis dotyczący edycyjności udzielanego wsparcia IŻ podkreśliła, że w opisie zadań wnioskodawczyni jedynie wskazała, iż przewiduje wsparcie udzielane w 2 edycjach, natomiast nie zawarła żadnego uzasadnienia dla zasadności i potrzeby takiej organizacji form wsparcia. Tym samym oceniający nr 1 słusznie zauważył jego brak i co za tym idzie miał prawo wskazać, że dana kwestia wymaga doprecyzowania na etapie negocjacji. Wobec powyższego uznała, że ocena przedmiotowego kryterium została przeprowadzona w całości poprawnie przez obu oceniających. Ill. Kryterium ogólne merytoryczne (punktowe): Czy budżet projektu został sporządzony w sposób prawidłowy i zgodny z zasadami i kwalifikowalności wydatków? Zgodnie z zapisami Regulaminu konkursu w ramach przedmiotowego kryterium weryfikowane jest: ,,czy wszystkie wydatki wskazane w budżecie projektu spełniają warunki określone w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków'', w tym: a) czy we wniosku zidentyfikowano wydatki w całości lub w części niekwalifikowalne, w tym wydatki zbędne, wydatki wchodzące do katalogu kosztów pośrednich, które zostały wykazane w ramach kosztów bezpośrednich, wydatki wskazane, jako niemożliwe do ponoszenia w wytycznych oraz Regulaminie konkursu, wydatki zawyżone w stosunku do stawek wskazanych w Taryfikatorze oraz cen rynkowych, b) czy we wniosku zidentyfikowano inne błędy w konstrukcji budżetu, w tym niewłaściwy poziom wkładu własnego, przekroczenie kategorii limitowanych, nieodpowiednia wysokość limitu kosztów pośrednich, wydatki przedstawione w sposób uniemożliwiający obiektywną ocenę wartości jednostkowych (tzw.,,zestawy", "komplety"); brak uzasadnienia wydatków w ramach kategorii limitowanych, brak wskazania formy zaangażowania i szacunkowego wymiaru czasu pracy personelu projektu niezbędnego do realizacji zadań merytorycznych (etat /liczba godzin), uchybienia dotyczące oznaczania pomocy de minimis/pomocy publicznej oraz środków trwałych i cross-financingu. Kryterium weryfikowane jest na podstawie punktu C.2. wniosku o dofinansowanie – ZAKRES FlNANSOWY. Kryterium to może zostać uznane za spełnione w przypadku, gdy min. 75% kosztów bezpośrednich zostało uznane za kwalifikowalne. Możliwa do przyznania punktacja wynosi 10 pkt., natomiast minimum punktowe dla tego kryterium zostało określone na poziomie 7 pkt. Oceniając, czy we wniosku zidentyfikowano wydatki w całości lub w części niekwalifikowalne, w tym wydatki zbędne, wydatki wchodzące do katalogu kosztów pośrednich, które zostały wykazane w ramach kosztów bezpośrednich, wydatki wskazane jako niemożliwe do ponoszenia, wydatki zawyżone w stosunku do stawek wskazanych w Taryfikatorze oraz cen rynkowych. Zgodnie z zapisami lnstrukcji wypełniania wniosku szczegółowy budżet projektu jest podstawą do oceny kwalifikowalności i racjonalności kosztów i powinien bezpośrednio wynikać z opisanych wcześniej zadań i ich etapów. W szczegółowym budżecie projektu ujmowane są jedynie wydatki kwalifikowalne spełniające warunki określone w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, niezbędne do realizacji projektu. W rozpatrywanym przypadku opis grupy docelowej został sporządzony w sposób nieprawidłowy, tj. ze względu na wskazane braki nie można stwierdzić, że wszystkie działania przewidziane w projekcie, są odpowiedzią na zdiagnozowane problemy i potrzeby. Tym samym nie można uznać, że wydatki związane z planowanymi działaniami są kwalifikowalne. W związku z tym oceniający nr 1 w sposób prawidłowy dokonał oceny w ramach przedmiotowego kryterium. IZ podkreśliła, że o ile sam przedmiot poszczególnych wydatków co do zasady może stanowić odpowiedź na ogólnie zdiagnozowane problemy potencjalnych uczestników projektu, o tyle w kontekście braku możliwości oceny prawidłowości doboru grupy docelowej projektu we wskazanym w karcie oceny oraz w rozpatrzeniu protestu zakresie, weryfikacja prawidłowości kosztów oraz ocena racjonalności wydatków jest niemożliwa. Wobec tego uwagi oceniającego nr 1 są poprawne i wystarczające dla uznania niespełnienia kryterium. W związku z uwagą dotyczącą kosztu WYD014 IZ wyjaśniła, że zgodnie z zapisami Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 (Podrozdział 3.5 Warunki i procedury udzielania poszczególnych form wsparcia przez podmioty inne niż PUP-y) koszty opieki nad dzieckiem lub dziećmi do lat 7 oraz osobami potrzebującymi wsparcia w codziennym funkcjonowaniu mogą zostać przyznane osobom uczestniczącym w szkoleniach lub odbywającym staż zawodowy. Tym samym oceniający słusznie powiązał ten typ wydatku z instrumentami zawodowymi. Odnosząc się do pozostałych kwestii związanych z zaplanowanymi w budżecie wydatkami, w szczególności uwagi oceniającego nr 1 dotyczącej wkładu własnego IZ stwierdziła, że z uzasadnienia oceniającego nie wynika, by koszt psychologa został zakwestionowany jako wkład własny niepieniężny. Oceniający nie odniósł się w żaden sposób do tej kwestii, a jedynie zwrócił uwagę, ze pod kątem konstrukcji budżetu wydatek ten powinien zostać oznaczony jako wkład rzeczowy, tj. ze powinien zostać oznaczony jako wydatek podlegający limitom. Tym bardziej, że formularz wniosku o dofinansowanie nie przewiduje rozróżnienia na wkład rzeczowy czy niepieniężny. Dalej, biorąc pod uwagę stanowisko oceniającego dotyczące jednostek miary (koszt WYD022 i WYD030) IZ zaakcentowała, że wydatki z tytułu zwrotu kosztów opieki nad dzieckiem bądź tez osobą zależną należą do tych kosztów, które są ponoszone w projekcie w związku z uczestnictwem w nim konkretnej osoby i jej konkretnych potrzeb. Tym samym mają one indywidualny charakter, natomiast nie są one ponoszone w ujęciu czasowym. Co za tym idzie bardziej zasadne jest użycie jednostki miary (osoba, sztuka), która odzwierciedla jednostkowy charakter kosztu, a tym samym obrazuje, jaka jest przewidziana stawka na pojedynczego uczestnika projektu. Analogicznie sytuacja wygląda w przypadku kosztów związanych ze stypendiami stażowymi. W związku zarzutem wnioskodawczyni dotyczącym korekty kalkulacji kosztu IZ wskazała, że oceniający nr 1 wniósł uwagę na podstawie obowiązujących Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem Środków EFS w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020. Jednocześnie zauważyła, że samo wniesienie propozycji zmiany zapisów wniosku o dofinansowanie na etapie negocjacji nie jest jednoznaczne z obniżeniem punktacji. Z uzasadnienia oceniającego nr 1 wynika, że w przedmiotowym przypadku odjęcie punktu w ramach podkryterium nie było spowodowane nieaktualną stawką stypendium stażowego, ale wpłynęły na to także inne błędy w konstrukcji budżetu, na które zwrócił uwagę oceniający. Odnosząc się do zakwestionowania przez oceniającego nr 2 wydatku M/YD011 Wynagrodzenie doradców finansowych wnioskodawczyni sporządziła opis w sposób bardzo ogólny. Nie podała konkretnych danych, z których wynikałaby zasadność przyjęcia wskazanej stawki godzinowej. IZ podkreśliła także, że zgodnie z zapisami ujętymi w Taryfikatorze jeśli koszt nie został ujęty w katalogu istnieje możliwość odniesienia się do ceny podobnej kategorii kosztowej. Ponadto obowiązkiem wnioskodawczyni było zawarcie w opisie uzasadnienia argumentów, które uzasadniałyby koszty wynagrodzenia z uwzględnieniem specyfiki projektu, stopnia jego złożoności projektu, wielkości grupy docelowej, miejsce realizacji itp. Tym samym uwagę oceniającego nr 2 w tym zakresie IZ uznała za zasadną. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącej zaskarżył w całości powyższe rozstrzygnięcie protestu Zarzucił mu: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest niewłaściwe zastosowanie att.37 ust. 1 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności {finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020, poprzez naruszenie zasady przejrzystości i rzetelności, przejawiające się w: a) niesłusznym odmówieniu zwiększenia liczby punktów w rumach kryterium nr 3, pomimo iż grupa docelowa została scharakteryzowana przez skarżącą w sposób wyczerpujący, a jej sytuacja problemowa została opisana w sposób poprawny, wobec czego wniosek w tym zakresie został sporządzony w pełnej zgodności z dokumentacją konkursową, co z kolei nakazywało uznać, iż liczba punktów przyznanych w ramach tego kryterium przez oceniających była bezpodstawnie zaniżona, b) nieuprawnionym sformułowaniu w uzasadnieniu rozstrzygnięcia protestu nowych, niezasadnych zarzutów w ramach kryterium 3 , które nie były uprzednio wskazywane w uzasadnieniu ocen eksperckich, co uniemożliwiło skarżącej ich zakwestionowanie na etapie protestu, c) niesłusznym odmówieniu zwiększenia liczby punktów w ramach kryterium nr 4, pomimo iż określone we wniosku zadania logicznie korespondowały z określoną sytuacją problemową oraz wpływały na osiągnięcie wskaźników i założonych celów, a także zakres merytoryczny zadań we wniosku o dofinansowanie, uwzględniający rodzaj i charakter wsparcia a także liczbę osób jakie otrzymają wsparcie, był prawidłowy i należycie opisany, wobec czego wniosek w tym zakresie został sporządzony w pełnej zgodności z dokumentacją konkursową. Co z kolei nakazywało przyjąć, iż liczba punktów przyznanych w ramach tego kryterium przez oceniających była bezpodstawnie zaniżona, d) niesłusznym odmówieniu zwiększenia liczby punktów w tamach kryterium nr 6, pomimo, iż budżet projektu został sporządzony w sposób prawidłowy i zgodny z zasadami kwalifikowalności wydatków, co z kolei nakazywało przyjąć, iż liczba punktów przyznanych w ramach tego kryterium przez oceniających była bezpodstawnie zaniżona, 2. naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest niewłaściwe zastosowanie art. 57 ustawy wdrożeniowej poprzez nieuwzględnienie protestu w sytuacji, gdy ocena projektu została dokonana przez ekspertów wadliwie, w sposób naruszający zasady przejrzystości i rzetelności wyboru. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istoty wpływ na wynik oceny i w konsekwencji o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Zarządowi Województwa [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania sadowego. Uzasadniając zarzuty stwierdził, ze w uzasadnionej ocenie skarżącej, w okolicznościach niniejszej sprawy, argumentacja oceniających projekt ekspertów, dalece wykroczyła poza granice logicznego rozumowania, nie sprostała zasadom doświadczenia życiowego jak również pozostaje w sprzeczności z generalnymi standardami prawa zaś jej związek z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, został w znaczącym stopniu zachwiany. Mimo to IZ nie zdecydowała się na podwyższenie kwestionowanej punktacji. Odnosząc się do ocen poszczególnych kryteriów skarżąca w istocie powieliła argumentację przytoczoną już w wyżej opisanym proteście. Rozwijając zarzut wykroczenia przez IZ poza granice ocen dokonanych przez ekspertów podkreśliła, że dopiero w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia pokusiła się o stwierdzenie, iż ,,o wiele trudniej' jest bowiem wejść na rynek pracy osobie w wieku np. 50 lat niż osobie młodszej, poniżej 30 roku życia, która szybciej się uczy, jest bardziej elastyczna. Ma to przełożenie na zastosowanie odpowiednich form wsparcia, które muszą być zindywidualizowane, dostosowane do potrzeb danego uczestnika, uwzgledniające jego sytuację. Wskazane przez wnioskodawczynię problemy, tj. bezrobocie, niski poziom wykształcenia, nisko poziom zamożności to problemy, które znajdą zastosowanie w przypadku każdej gminy (...) . Niezależnie od merytorycznej bezzasadności powołanych wyżej zarzutów IZ, jako niepodnoszone przez oceniających, nie powinny w ogóle znaleźć się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia protestu. W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu protestu. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. W przepisie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej określanej skrótem P.p.s.a), określony został przez ustawodawcę katalog spraw, w których działalność administracji publicznej poddana została kontroli sądowej, przy czym na zasadzie art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Takim przepisem szczególnym jest art. 61 ust. 1 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 818, dalej zwanej ustawą wdrożeniową). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wspominana ustawa obok sposobu wyboru projektów do dofinansowania oraz procedury odwoławczej w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego, reguluje również postępowanie sądowoadministracyjne i to pod wieloma względami odmiennie od trybu określonego w P.p.s.a., która znajduje odpowiednie zastosowanie jedynie w zakresie nieuregulowanym przez ustawę wdrożeniową, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 P.p.s.a. (art. 64 ustawy wdrożeniowej). Wprowadza także pewne modyfikacje w stosunku do rozwiązań przewidzianych w P.p.s.a. poprzez skrócenie terminu do wniesienia skargi, wprowadzenie terminu do jej rozpoznania, czy też wprowadzenie trybu bezpośredniego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Powyższe rozwiązania, zgodnie z intencją ustawodawcy, zmierzały do uzyskania efektu szybkości postępowania, idącego dalej niż to umożliwia realizacja przepisów P.p.s.a. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. W wyniku rozpatrzenia skargi, sąd może stosownie do art. 61 ust. 8 ustawy wdrożeniowej: uwzględnić skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1a); orzec, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1b); oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia (pkt 2); umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe (pkt 3). Z powyższego wynika, że kontroli sądów administracyjnych poddana jest ocena projektów, zgłaszanych przez wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie w ramach systemu realizacji regionalnych programów operacyjnych, dokonywana przez właściwą instytucję zarządzającą programami operacyjnymi w realizacji takich programów, po wyczerpaniu środków odwoławczych. W niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej poddane zostało rozstrzygnięcie zawarte w informacji Instytucji Zarządzającej - Zarządu Wojewódzkiego [...] o nieuwzględnieniu protestu skarżącego od pozytywnego wyniku oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu lecz nie satysfakcjonującego skarżącego, który zakwestionował punktację dwóch kryteriów, a w konsekwencji finalną ocenę wniosku. . Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. W wymienionym przepisie określono ogólne zasady dotyczące wszystkich trybów wyłaniania projektów do dofinansowania. Wymienione w tym przepisie zasady przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczą każdego etapu konkursu - począwszy do momentu przygotowywania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego. Zasady te dotyczą także uzasadnienia stanowiska czy to na etapie oceny formalnej czy merytorycznej projektu jak też na etapie oceny słuszności zarzutów protestu. Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej. Podkreślić także należy, że wynikająca z art. 37 ustawy wdrożeniowej zasada przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości traktowania wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania ma charakter normatywny i stanowi gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej, znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów wymieniona w art. 37 ust. 1 przywołanej ustawy ma ponadto charakter instrumentalny w relacji do zasady równości, realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest natomiast z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 3435/16 i z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 339/17). Zauważyć także należy, że ustawa wdrożeniowa nie zawiera definicji zasady rzetelności. Została ona jednak sformułowana w "Wytycznych w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014-2020", w Rozdziale 4 pkt 1 lit. a, dotyczącym ogólnych warunków wyboru projektów. Stosownie do Wytycznych, właściwa instytucja podczas procesu wyboru projektów zobowiązana jest do przestrzegania zasady rzetelności, rozumianej jako obowiązek zgodnej z ustanowionymi regułami oceny każdego projektu. Podstawową metodą realizacji tej zasady rzetelności jest ocenianie projektów na podstawie danych zawartych, opisanych we wnioskach aplikacyjnych. To bowiem gwarantuje także równe traktowanie wszystkich uczestników konkursu. Wreszcie, w myśl art. 57 ustawy wdrożeniowej właściwa instytucja rozpatruje protest, weryfikując prawidłowość oceny projektu w zakresie kryteriów i zarzutów, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 4 i 5. Zgodnie z ostatnio wymienionymi przepisami protest zawiera wskazanie kryteriów wyboru projektów, z których oceną wnioskodawca się nie zgadza, wraz z uzasadnieniem oraz wskazanie zarzutów o charakterze proceduralnym w zakresie przeprowadzonej oceny, jeżeli zdaniem wnioskodawcy naruszenia takie miały miejsce, wraz z uzasadnieniem. Konsekwencja takiego formalistycznego podejścia do protestu i jego granic jest to, że sąd badając kwestię zgodności z prawem dokonanej oceny projekt jest związany oceną nie zakwestionowana przez wnioskodawcę w proteście. Odnosząc się do zarzutów skargi, będących w istocie powieleniem zarzutów podniesionych przez skarżącego w proteście zasadnym jest podkreślenie, że w sprawach, przedmiotem których jest ocena projektu, dokonywana w oparciu o przepisy ustawy wdrożeniowej, poza powszechnie obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego wzorzec kontroli stanowią również postanowienia systemu realizacji programu operacyjnego w rozumieniu art. 6 § 1 i 2 ustawy wdrożeniowej. Z uwagi na fakt, że w świetle ostatniego z powołanych przepisów katalog dokumentów mogących wejść w skład systemu realizacji jest otwarty, na system ten składają się różnego rodzaju dokumenty, w tym Regulamin Konkursu, określający - w myśl art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej - kryteria wyboru projektu (por. np. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2017 r., II GSK 1517/17). Należy bowiem mieć na uwadze, że wnioskodawca - przystępując do naboru wniosków o dofinansowanie - zna jego zasady naboru i wyraża akceptację dla tych warunków, a chcąc uzyskać wsparcie ze środków unijnych, godzi się postępować ściśle według tych zasad. De facto postanowienia zawarte w szeroko pojmowanych dokumentach systemu realizacji projektu mogą więc stanowić podstawę praw i obowiązków wnioskodawców (por. Komentarz do ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, pod red. R. Poździka; Wyd. sejmowe, 2016; komentarz do art. 6 teza 4-5 i powołane tam orzecznictwo). Załącznikami do Regulaminu konkursu, do którego aplikował skarżący była instrukcja wypełniania wniosku oraz wzór umowy o dofinansowanie projektu w ramach tego konkretnego konkursu, wraz z załącznikami. Są to dokumenty wiążące tak wnioskodawcę, jak i IZ oraz sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Należy także w tym miejscu zaznaczyć, że sprawa jest powtórnie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą sąd oraz organ którego akt był przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Z wyroku WSA wynika, że zgodnie z ustawą wdrożeniową wnioskodawcy od niekorzystnej dla niego oceny przysługuje protest. Nie może on ograniczać się do bezrefleksyjnej akceptacji kwestionowanej oceny, ale winien prowadzić do wszechstronnego rozważenia podniesionych zarzutów i wyjaśnienia własnego stanowiska organu, ewentualnie także – w przypadku uznania protestu za uzasadniony - przekazania sprawy do ponownej oceny. Także przystąpienie do negocjacji nie zwalnia IZ z obowiązku wszechstronnego rozważenia protestu. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę IZ wywiązała się z zaleceń wynikających z wyroku z 8 kwietnia 2021 r. Protest został prawidłowo rozpatrzony. W zaskarżonym rozstrzygnięciu nie tylko przytoczono kwestionowane przez skarżąca oceny, ale także stosowne zapisy Regulaminu, Wytycznych, Instrukcji wypełniania wniosku. Na kanwie tych przepisów oraz stosowanych zapisów wniosku aplikacyjnego i treści kwestionowanych ocen omówiła wszystkie zarzuty protestu. Błędne jest przy tym stanowisko skarżącej, że IZ powinna była podwyższyć przyznaną jej punktację we wszystkich zakwestionowanych w proteście kryteriach. Wypada zauważyć, że skarżąca w skardze zarzuca, że organ nierzetelnie i nieprzejrzyście dokonał rozpoznania protestu, w szczególności nie odniósł się w sposób wszechstronny do podniesionych zarzutów, nie dokonał samodzielnej oceny projektu, nie zbadał m.in. prawidłowości przebiegu oceny projektu przez ekspertów w zakresie przedstawionych w skardze zarzutów odnośnie konkretnych kryteriów merytorycznych. Wprost stwierdza, że doszło do naruszenia w postępowaniu przed organem zasad ujętych przez ustawodawcę w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, a mianowicie reguł przejrzystości, rzetelności, bezstronności oraz równości w zakresie dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zatem, w świetle podniesionych w skardze zarzutów należy w tym miejscu przywołać i podzielić zapatrywania NSA przedstawione w orzecznictwie dotyczącym zasad, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, stosowanych na każdym etapie postępowania odnoszącego się do przyznania dofinansowania do projektu. Wskazać w szczególności należy, że reguły zawarte w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej znajdują zastosowanie do procedury oceny wniosku o dofinansowanie przez ekspertów oraz wyznaczają granicę kontroli oceny merytorycznej dokonanej przez członków KOP i przez sąd administracyjny. NSA wskazuje, że sąd administracyjny uprawniony jest do kontroli sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania zasad tej oceny wynikających z prawa unijnego takich jak równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność. Podobnie sądowa ocena opinii eksperta polega na badaniu, czy jest ona spójna, wyczerpująca, logiczna i czy odpowiada na zasadnicze pytania. Treść merytoryczna oceny nie mieści się w granicach kontroli sądu administracyjnego, bowiem to oceniający jest ekspertem w danej dziedzinie (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GSK 1955/18, LEX nr 2531913). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że argumentacja ekspertów powinna być spójna, wyczerpująca, odpowiadająca generalnym standardom prawa i doświadczenia życiowego, a także pozostająca w związku z ustalonymi kryteriami (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 345/19, LEX nr 2677186). Stanowisko oceniających musi charakteryzować się brakiem błędów logicznych oraz spójnością, a przyznana punktacja musi być zawsze uzupełniona o szczegółowe wyjaśnienie zasad oceny, wskazanie przyczyn spełnienia bądź braku spełnienia kryteriów oceny, a także o jasne i logiczne uzasadnienie stanowiska członka KOP (por. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 555/20, LEX nr 3085132). Zatem system kontroli sądowej nie wyłącza całkowicie spod tej kontroli oceny spełnienia kryteriów wyboru projektu, a tym samym i działań ekspertów oraz dokonanych przez nich ocen. Trafnie przyjmuje się np., że jeżeli ocena dokonana przez ekspertów byłaby na tyle niejasna, iż nie mogłaby zostać poddana ocenie Sądu, to świadczyłoby to tylko o tym, że narusza ona prawo, bowiem ocena projektu powinna być tak sformułowana, aby w powiazaniu z kryteriami oceny i treścią projektu była zrozumiała (por. np. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013 r. II GSK 2109/13). Nie powinno też ulegać kwestii, że w ramach kontroli legalności oceny spełnienia kryteriów wyboru projektu mieści się badanie czy oceny dokonano zgodnie z prawidłowo odczytaną treścią (wymogami) kryteriów" (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I GSK 2803/18). "Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się nie do weryfikacji merytorycznej wniosku, a do zbadania czy przeprowadzona procedura konkursowa oraz dokonana w jej trakcie ocena projektu nie naruszają powyższych reguł. Zmierza w szczególności do oceny czy argumentacja oceniającego oraz Instytucji Zarządzającej nie jest dowolna, czy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca, odpowiadająca generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny punktacji" (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 102/20, LEX nr 3017925). Podkreślić należy, że ocena projektu z uwzględnieniem ustalonych w konkursie kryteriów wyboru projektu do dofinansowania musi być przejrzysta i rzetelna co oznacza, że musi być czytelna logiczna i zrozumiała dla wnioskującego o dofinansowanie, jak i sądu, który będzie kontrolował zaskarżoną informację. Czytelna logiczna i zrozumiała musi być w konsekwencji ocena spełnienia lub niespełnienia danego kryterium. Strona musi mieć jasność co do przyznanej punktacji. Brak przypisania wagi poszczególnym uchybieniom stwierdzonym przez oceniających skutkuje tym, iż ocena taka przestaje być przejrzysta, narusza zatem zasadę przejrzystości i rzetelności, budzi wątpliwości co do reguł bezstronności i równości dokonywanej oceny. W ocenie Sądu kwestionowane przez skarżącą oceny ekspertów, w szczególności ocena kryterium prawidłowości opisania grupy docelowej została przeprowadzona w sposób pozwalający na ustalenie, dlaczego oceniający przyznali skarżącej taka, a nie inna punktację. Co w ich ocenie powodowało obniżenie tej punktacji. Godzi się podkreślić w tym miejscu, podzielając zapatrywanie IZ, że Instrukcja wypełniania wniosku jednoznacznie wskazuje, aby nie przedstawiać diagnozy ogólnej sytuacji problemowej. Pojedynczy projekt dotyczy bowiem określonej grupy docelowej, która ma ściśle określone problemy, potrzeby i oczekiwania. Zatem opis powinien świadczyć o znajomości grupy docelowej projektu i możliwości efektywnego wsparcia tej grupy poprzez zadania zaplanowane do realizacji w ramach projektu. Powinien wskazywać te problemy, do rozwiązania, albo chociażby złagodzenia których przyczyni się realizacja projektu. Co do zasady oceniający uznali, że skarżąca opisała grupę docelową, w przeciwnym razie nie przyznali by jej żadnych punktów. Jednak w tym opisie dopatrzyli się braków, które w ich ocenie uzasadniały obniżenie punktacji. Przedstawiona przez nich i przytoczona także w uzasadnieniu zaskarżonego, już wyżej opisanego, rozstrzygnięcia argumentacja jest klarowna i w ocenie sadu spójna. Podnoszone przez skarżącą w skardze zastrzeżenia do ocen ekspertów, podzielonych przez IZ, stanowią w istocie polemikę, która jednak nie pozwala na stwierdzenie, że oceny ekspertów zostały dokonane z naruszeniem zasad wskazanych w art. 37 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Podobnie należy ocenić kwestię danych dotyczących całego województwa. Instrukcja wypełniania wniosku wyraźnie wskazuje, aby opis grupy docelowej dotyczył stricte obszaru realizacji projektu. W projekcie obszar realizacji został zawężony do miast wchodzących w skład Obszaru Strategicznej Interwencji Subregionu [...]. Tym samym, dokonując takiego zawężenia, skarżąca powinna była przedstawić sytuację grupy docelowej właśnie na tym konkretnym obszarze. Uwaga ta dotyczy także prezentowania we wniosku o dofinansowanie danych obrazujących strukturę potencjalnych uczestników projektu. Zatem powinna była zawrzeć w opisie takich danych, które w jednoznaczny sposób odnosiłyby się stricte do obszaru realizacji projektu. Trafnie także oceniający, a w ślad za nimi i IZ zauważyli, że przeprowadzone przez skarżącą badanie także nie pozwalało na stwierdzenie, jakiego obszaru to badanie dotyczyło. Należy tutaj podkreślić, że kryteria konkursu celowo wskazywały na możliwość realizacji wsparcia tylko w konkretnym subregionie, a konkurs nie dopuszczał możliwości realizacji działań skierowanych dla całego województwa. Z kolei skarżąca we wniosku nie zawarła informacji o innych źródłach mogących obrazować sytuację potencjalnych uczestników projektu z Subregionu [...] lub potwierdzający, że dane dotyczące województwa są miarodajne także dla Subregionu. Podparła się natomiast informacjami dotyczącymi dwóch dużych miast na prawach powiatu. Tymczasem projekt swym zasięgiem miał objąć [...] miasta, w tym także małe. Trudno uznać zatem takie informacje za w pełni miarodajne. Odnośnie poprawności opisu zaplanowanych zadań (kryterium 4) zarzuty skarżącej także są polemiką z ocenami ekspertów i przedstawioną przez nich argumentacją, uznana przez IZ za prawidłową. Deficyt w opisie grupy docelowej, w ocenie ekspertów wpłynął na niedostatki opisu zadań. Zgodnie z wytycznymi konkursowymi ujętymi m.in. w Instrukcji wypełniania wniosku, zadania powinny być logicznie powiązane między sobą oraz z innymi elementami wniosku oraz wykonalne (możliwe do zrealizowania) w ramach zasobów, które będą dostępne w trakcie realizacji projektu. Realizacja zadań musi odpowiadać na opisane problemy grup docelowvch i prowadzić do osiągnięcia założonego celu. W konsekwencji trudno stwierdzić czy zadania zaplanowane i poprawnie ujęte w projekcie (ich konstrukcja jest regulaminowa) i zaproponowane w nich formy wsparcia są adekwatne dla potencjalnych uczestników tego projektu, a dokładniej, czy spełnią ich oczekiwania, czy okażą się wystarczające. Co do poprawności opisania wskaźników efektywności sama skarżąca przyznała w proteście, że są one na minimalnym poziomie. Zarówno eksperci, jaki i IZ wskazali, które ze wskaźników i dlaczego powinny były być ujęte w inny sposób. Oceny te są spójne i logiczne. Skarżąca nie przedstawiła kontrargumentów, które by te oceny podważyły. Zgodzić się także należy ze stwierdzeniem, że skarżąca we wniosku nie uzasadniła podzielenia projektu na dwie edycje. Odnośnie zaplanowania w budżecie wydatków Sąd podziela ocenę zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w proteście a dokonaną przez IZ w zaskarżonym rozstrzygnięciu oraz przytoczoną w tej ocenie argumentację. Znajduje ona oparcie w zapisach Instrukcji. Sąd w ocenach ekspertów nie dopatrzył się błędów, niespójności, które by podważały wynikające z nich wnioski. Podkreślić także należy, że doprecyzowanie pewnych zapisów wniosku na etapie negocjacji, co trafnie wskazała IZ nie wpływa na zmianę punktacji. Pamiętać bowiem należy, że projekt oceniany jest wyłącznie na podstawie zapisów wniosku i ewentualnie załączonych do wniosku dokumentów. Negocjacje mogą prowadzić do doprecyzowania zapisów wniosku, ale nie mogą wpływać na jego zasadnicza treść i punktację. W przeciwnym razie doszłoby do naruszania zasad określonych w art. 37 ust. 2 ustawy wdrożeniowej i nierównego traktowania uczestników konkursu. Nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut wykroczenia przez IZ zarzut wykroczenia, przy rozstrzyganiu zarzutu protestu poza zapisy ocen ekspertów. Po pierwsze IZ uwagi na temat większej mobliności ludzi młodszych i większych trudności w podjęciu pracy przez osoby powyżej 50 roku życia nie przypisała któremukolwiek ekspertowi. Poza tym uzasadniając trafność ocen posłużyła się dodatkowym argumentem, który jednak nie miał wpływu na uznanie oceny ekspertów za zasadną. Jak wynika z informacji zawartej w odpowiedzi na skargę, na moment rozstrzygnięcia konkursu (tj. [...] r,) na działaniu 9.1 IZ RPO W[...]- zakontraktowała środkami pochodzącymi z UE [...] umów na łączną wartość [...] PLN (wykaz umów stanowi załącznik). Na skutek powstałych oszczędności na projektach już zrealizowanych kwota ta zmniejszyła się i ostatecznie wynosiła [...] PLN. Po zabezpieczeniu środków na realizacje wyżej wymienionych umów wolnych środków europejskich pozostałych do zakontraktowania na całym działaniu 9.1 było [...] PLN. Dodatkowo, po rozstrzygnięciu konkursu Instytucja Organizująca Konkurs (dalej IOK) Uchwałą Zarządu Województwa nr [...] z dnia [...] r. zwiększyła kwotę środków UE przeznaczoną na dofinansowanie projektów w konkursie do kwoty [...] PLN. IOK dysponowała na moment rozstrzygnięcia konkursu wolnymi środkami w ramach działaniu 9.1 (w tym na poddziałanie 9.1.5 Programy aktywnej integracji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym — konkurs), które pozwoliły na dofinansowanie dodatkowych 16 projektów (w tym 4 projektów z subregionu [...]). Kwotę w wysokości [...] PLN zabezpieczono natomiast na procedurę odwoławczą. Biorąc pod uwagę fakt, iż w wyniku zwiększenia kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach konkursu [...] w Subregionie [...]wybrano dodatkowo 4 projekty zgodnie z ich kolejnością na liście rankingowej, projekt złożony przez skarżącą, nie mógł uzyskać rekomendacji do dofinansowania, gdyż znajdował się dopiero na [...] miejscu listy rezerwowej. Na dzień sporządzenia Informacji, o której mowa w poprzednim akapicie tj. [...] roku, umowy o dofinansowanie realizacji pozytywnie ocenione i rekomendowane do dofinansowania projektów w ramach konkursu nr [...] nie były zawarte. Niemniej jednak w świetle przestawionych faktów niezakwalifikowanie wniosku skarżącej do dofinansowania nie naruszyło prawa. Wobec powyższego skargą, jako niezasadną, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono.