III SA/Gl 916/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gier losowych (odmowy uchylenia kary porządkowej) oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r, nr [...] wydanym z powołaniem się na art. 233 §1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej określanej skrótem O.p.) Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...] odmawiające uchylenia nałożonej na "A" spółkę z o.o. z siedzibą w G. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] kary porządkowej w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu ustalił, że Naczelnik Urzędu Celnego w K. postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia spółce z o.o. "A" z siedzibą w G. kary pieniężnej za urządzane gry na automacie o niskich wygranych poza kasynem gry z uwagi na ujawnienie, w trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego nieprawidłowego działania automatu umieszczonego w Barze "B" w T., a stanowiącego własność spółki. Równolegle prowadzone było postępowanie karno-skarbowego w związku z podejrzeniem o popełnienia przestępstwa karno-skarbowego z art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 186), w ramach którego, na polecenie Prokuratury Rejonowej w T. zatrzymano automaty [...] o nr. [...]. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z [...]r. uchylił postanowienie Prokuratora Rejonowego w T. z dnia [...] r. na mocy którego zatrzymano wskazane automaty. W konsekwencji [...] r. przedstawicielowi Spółki zwrócono automaty. Pismem z dnia [...] r. wezwano Spółkę do udzielenia informacji, gdzie znajdują się wskazane wyżej automaty, bowiem organ zamierzał poddać je badaniom kontrolnym przeprowadzonym przez jedną z jednostek, upoważnionych przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań poprzedzających rejestrację automatu lub urządzenia do gier. W wezwaniu zamieszczono także pouczeniem o skutkach niebastowania się do niego. W odpowiedzi na nie Spółka stwierdziła, że "nie posiada wiedzy, gdzie znajdują się rzeczone urządzenia". Biorąc pod uwagę fakt zwrotu przedmiotowych automatów organ I instancji pismem z dnia [...] r. ponownie wezwał Spółkę do udzielanie informacji o automatach, rozbudowując je o żądanie uszczegółowienia informacji o tym, co stało się ze zwróconymi automatami, czy zostały sprzedane, zniszczone, skradzione wydzierżawione itp. , o przedłożenie dokumentów potwierdzających takie fakty. W odpowiedzi Spółka ponownie oświadczyła, że nie wie gdzie są, co się z nimi stało, w jakim są stanie, nie dysponuje żadnymi dokumentami. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Celnego w K. postanowieniem z dnia [...] r. , działając na podstawie art. 216 oraz art. 262 § 1, § 5 i 5a O.p., nałożył na Spółkę karę porządkową w wysokości [...] zł. We wniosku z dnia [...] r. Spółka domagała się uchylenia nałożonej na nią kary, twierdząc, ze zachowała się zgodnie z treścią wezwania i udzieliła odpowiedzi adekwatnej do zadanego pytania. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K. odmówił uchylenia nałożonej na Spółkę kary. W zażaleniu Spółka domagała się uchylenia kary, podnosząc, , że udzieliła organowi odpowiedzi na wezwanie, a jeżeli nie była ona satysfakcjonująca, to należało ponowić wezwanie, dokładnie wskazując, jakich informacji domaga się pytający. W ocenie strony nie wyartykułowano wobec niej takich oczekiwań. Poza tym sporne automaty, o czym miał wiedzieć organ nie trafiły do magazynu strony w G. w dniu [...] r. W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia podniósł, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 262 O.p., którego zastosowanie było następstwem niezastosowania się przez Spółkę do wezwania wystosowanego do niej na podstawie art. 155 § 1 i 2 O.p. mógł mieć zastosowanie w prowadzonym przez organ pierwszej instancji postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Bowiem jest ono jednym z postępowań przewidzianych ustawą o grach hazardowych, a zatem od strony proceduralnej, w kwestiach nieuregulowanych odrębnie w ustawie o grach hazardowych, ma zastosowanie procedura przewidziana przepisami Ordynacji podatkowej. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w K. rozwiązanie przewidziane w art. 262 O.p. ma na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania administracyjnego. Zaznaczył przy tym, że kara porządkowa może być wymierzona tylko w określonych w przepisie przypadkach. Uporczywe odmawianie współpracy z organem w celu poddania automatu do gier badaniu sprawdzającemu przez biegłego – a ściślej przez placówkę uprawniona do wykonywania takich badań, mieści się w katalogu czynności objętych możliwością nałożenia kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy wykonania wezwania. Z przepisu art. 262 §1 pkt 2 O.p. wynika bowiem, że możliwość ukarania między innymi strony postępowania, karą porządkową została przewidziana za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Organ odwoławczy zauważył dalej, że Spółka nie złożyła zażalenia na postanowienie nakładające na nią karę porządkową, lecz złożyła wniosek o jej uchylenia. Składając taki wniosek nie powinna była kwestionować zasadności nałożenia kary, lecz wskazywać przyczyny, które obiektywnie uniemożliwiły jej wykonanie wezwania, usprawiedliwiałyby niewykonanie nałożonego na nią obowiązku. Tymczasem w zażaleniu Spółka, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji jakoby bezzasadnie odmówiła udzielenia odpowiedzi na skierowanie do niej wezwania, stwierdziła, ze wyraźnie ze udzieliła wszelkich dostępnych jej informacji i to w sytuacji, gdy organ wiedział, że sporne automaty -dokładnie opisane przez organ poprzez wskazanie modelu i numerów fabrycznych – w dnu [...] r. nie trafiły do magazynów strony w G.. Organ odwoławczy uznał, ze takie tłumaczenie nie usprawiedliwia Spółki, zwłaszcza, że po decyzji Sądu Rejonowego w T. uchylającego postanowieni o zabezpieczeniu spornych automatów, zostały one wydane umocowanemu przedstawicielowi Spółki. Stąd argument o braku jakiejkolwiek wiedzy na temat automatu uznał za niewiarygodny. Końcowo, Dyrektor Izby Celnej w P. zauważył, że niniejsze stanowisko znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, które zostało następnie przywołane. W skardze do sądu administracyjnego "A" sp. z o.o. z siedzibą w G. zarzucając naruszenie: - art. 159 § 1 pkt 3, art. 120, art. 121 § 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2, w związku z art. 235 i art. 239 oraz w związku z art.233 § 1 ust.2a O.p. poprzez zaniechanie zastosowania tych przepisów w sytuacji, gdy w wezwaniach z [...] i [...] r. nie wskazano, w jakim charakterze Naczelnik Urzędu Celnego w K. wystosował wezwanie do skarżącej, a tym samym wezwania te, jako obarczone ewidentnymi brakami formalnymi nie wywoływały skutków, i to niezależnie od udzielenia na nie przez skarżącą prawidłowych odpowiedzi, - art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 217 § 2 w związku z art. 235 i 239 O.p. poprzez niesprostanie wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia, ze wskazanie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, poprzez zaniechanie wyjaśnienia skutków związanych z faktem, ze we wspomnianych wezwaniach nie wskazano, w jakim charakterze Naczelnik Urzędu Celnego w K. wystosował wezwanie do skarżącej, - art. 120, art. 121 § 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2 oraz §§ 5 i 6 O.p. w związku z art. 235, art. 239 i art. 233 § 1 ust. 2a O.p. poprzez zaniechanie uchylenia nałożonej kary w sytuacji, gdy skarżąca udzieliła odpowiedzi na wezwania zgodnie z treścią postawionych jej pytań, domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu powyższej skargi, podobnie jak w zażaleniu, a wcześniej we wniosku o uchylenia nałożonej na nią kary przytoczyła treść wezwań z [...] i [...] r. oraz treść udzielonych odpowiedzi raz jeszcze raz akcentując, że udzieliła odpowiedzi zgodnie z treścią zadanych jej pytań i posiadaną wiedzą. Zaś organ I instancji o nic więcej jej nie zapytał. Zarzuciła dalej, ograniczając się do przywołania tez orzeczeń sądów administracyjnych, że organ I instancji nie dopełnił wymogów formalnych wezwań. Bliżej jednak nie sprecyzowała, jakich konkretnie elementów zabrakło w tych wezwaniach. W odpowiedzi na powyższą skargę, Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 262 O.p. mógł mieć zastosowanie w prowadzonym przez organy celne postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automacie do gier o niskich wygranych nie spełniającym ustawowych wymagań. Bowiem w myśl art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r, nr 201, poz. 1540 ze zm.) do postępowań określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie natomiast z art. 262. § 1 pkt 2 O.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub mogą zostać ukarani karą porządkową do [...] zł . Karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie - § 5 art. 262. Wreszcie organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może, na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1, i uchylić postanowienie nakładające karę - § 6 art. 262 O.p. Z powyższego wynika, że w postępowaniu w sprawie nałożenia kary porządkowej ustawodawca przewidział dwa odrębne środki "odwoławcze", tj. tryb zażaleniowy (art. 262 § 5 O.p.) oraz wniosek o uchylenie kary porządkowej (art. 262 § 6 O.p.). W pierwszym z nich rozpatruje się zarzuty przeciwko samemu nałożeniu kary. Natomiast składając wniosek o uchylenie kary porządkowej organ ocenia zasadność twierdzenia o zaistnieniu okoliczności usprawiedliwiających niestawiennictwo i niewykonanie nałożonego przez organ podatkowy obowiązku. W rozpatrywanej sprawie, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, skarżąca uruchomiła tryb wniosku o uchylenie kary porządkowej. W takim przypadku w postępowaniu wywołanym wnioskiem ocenie podlega wyłącznie to, czy niewykonanie obowiązków przez wezwanego można uznać za usprawiedliwione. Stąd, składając wniosek o uchylenie kary porządkowej na podstawie art. 262 § 6 O.p. - a nie zażalenie na postanowienie o nałożeniu tej kary - ukarany nie powinien kwestionować zasadności jej nałożenia i podnosić zarzutów przeciwko samemu nałożeniu kary, ale przedstawiać okoliczności usprawiedliwiające niewykonanie nałożonego przez organ podatkowy obowiązku (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2000 r. II FSK 1004/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaznaczyć także należy, że czynność związana z poddaniem automatu do gier - przez podmiot eksploatujący - badaniu sprawdzającemu, wynikająca z obowiązku nałożonego przez właściwego miejscowo naczelnika urzędu celnego na podstawie art. 23 "b" ust. 1 ustawy o grach hazardowych, mieści się w katalogu czynności objętych możliwością nałożenia kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy jej wykonania. Z przepisu art. 262 par. 1 pkt 2 O.p. wynika bowiem, że możliwość ukarania między innymi strony postępowania, karą porządkową została przewidziana za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Obowiązek poddania automatu do gier badaniu, nałożony na podstawie art. 23 "b" ust. 1 ustawy o grach hazardowych, jest właśnie inną czynnością dowodową, o jakiej mowa w art. 262 par. 1 pkt 2 O.p. Warunkiem jej przeprowadzenia jest jednak uprzednie uzyskanie informacji o tym czy automat istnieje, co się z nim dzieje, gdzie jest, zwłaszcza, jeżeli zapisy w aktach rejestracyjnych nie są już zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Badanie sprawdzające automatu, przeprowadzane przez uprawnioną do tego jednostkę badającą, wymaga współdziałania strony polegające na dostarczeniu przedmiotu badania do jednostki, odmowa wykonania powyższej czynności będzie równoznaczna z odmową strony "udziału w innej czynności", o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 O.p. Podobnie należy potraktować odmowę udzielenia informacji o miejscu złożenia automatu, jego stanie. Brak takich danych uniemożliwia przeprowadzenie wspomnianego badania. Pamiętać przy tym należy, że przepis art. 262 . 1 pkt 2 O.p. stanowi o dopuszczalności dyscyplinowania strony nałożeniem kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy dokonania czynności dowodowej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21.10.2011r. sygn. II FSK 775/10 (Lex Nr 964529) bezzasadna odmowa strony udziału w czynności dowodowej, to odmowa nieznajdująca potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Powyższe oznacza, jak z kolei wskazał WSA w Szczecinie w wyroku z 19.01.2012r. sygn. ISA/Sz 875/11 (Lex Nr 1109673), że przed nałożeniem sankcji na stronę za odmowę udziału w czynności dowodowej, istnieje obowiązek organu ustalenia, czy w konkretnym stanie faktycznym strona zobowiązana do dokonania czynności podjęła starania celem wyjaśnienia przyczyn niewykonania wezwania oraz czy wskazane przez nią przyczyny były obiektywnie uzasadnione. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżąca nie dołożyła należytych starań wyjaśnień w celu udzielenia wyczerpujących wyjaśnień. Ograniczyła się do lakonicznego stwierdzenia, że nie posiada wiedzy, co dzieje się z dwoma spornymi automatami. Zasadnie organy obu instancji zwróciły uwagę na to, że po uchyleniu przez Sąd Rejonowy w T. postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. z [...] r zatwierdzającego zatrzymanie rzeczy w postaci dwóch automatów [...] nr [...] i [...] umocowany przez prezesa zarządu skarżącej Spółki ( nadal pełniącego tę funkcję) przedstawiciel odebrał je [...] r. Nie jest przy tym istotne, czy te dwa automaty trafiły do magazynu skarżącej w G., czy też nie. Organy obu instancji miały podstawy do uznania, że skarżąca nadal jest posiadaczem tych automatów. Z kolei skarżąca powinna wiedzieć, co dzieje się ze składnikami jej majątku. Udzielnie lakonicznej odpowiedzi "nie posiadam wiedzy" w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wskazuje raczej na przewlekanie rozpoznania sprawy o nałożenie kary pieniężnej. Skarżąca nie wskazała, że podjęła jakiekolwiek działania, by ustalić, co jej przedstawiciel zrobił z odebranymi od organów celnych automatami. Wobec powyższego Sąd nie dostrzegł, aby organy rozpatrując wniosek strony o uchylenie kary porządkowej naruszyły art. 121 § 1 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p.. Dopuszczone zostały dowody mające znaczenie dla rozstrzygnięcia. Przedstawione przez skarżącą okoliczności ocenione zostały logicznie. Argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Za niezasadne należy uznać pozostałe zarzuty skargi dotyczące nałożenia kary, w szczególności te dotyczące bliżej nie sprecyzowanych braków formalnych wezwań. Zwłaszcza, na co już zwrócono uwagę skarżąca wybrała tryb uchylenia na jej wniosek, nałożonej kary, co skutkuje badaniem przesłanek usprawiedliwiających niewykonanie obowiązku, a nie zasadność jego nałożenia. Chociaż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nałożenie obowiązku było zasadne. Przed rozstrzygnięciem sprawy o nałożenie kary pieniężnej powinno być jednoznacznie wyjaśnione, czy gry na spornych automatach do gier o niskich wygranych spełniały ustawowe wymogi. Temu miało służyć badanie sprawdzające tych automatów. Zamiar przeprowadzenia takich badań został wyartykułowany przez organ i instancji w obu wezwaniach. Skarżąca jeśli nie zgadzała się z nałożoną na nią karą powinna była złożyć zażalenia na postanowienie ją nakładające. Tego jednak nie uczyniła. Z kolei organ odwoławczy, rozpatrując zażalenie na postanowienie organu I instancji odmawiające uchylenia nałożonej na skarżącą kary zasadnie skupił się na kwestiach związanych z usprawiedliwiona bądź nieusprawiedliwioną niemożliwością udzielenia prze skarżącą informacji o miejscu, gdzie znajdują się pooszukiwane automaty i co się z nimi dzieje, w sytuacji, gdy wykazano, że skarżącej te automaty wydano jeszcze w [...] r. Organ odwoławczy, wbrew zarzutom skargi, nie naruszył art. 233 § 1 pkt 2a O.o. poprzez jego niezastosowanie. Wobec powyższego skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalono.