III SA/Gl 944/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 26 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego wyjaśnił, że nie posiada zdolności kredytowej, a wyegzekwowanie należnego podatku wynikającego z zaskarżonej decyzji doprowadzi do jego bankructwa, gdyż nie posiada żadnego majątku. Jedynym źródłem jego utrzymania jest bowiem wynagrodzenie za pracę na [...] etatu, które kształtuje się na poziomie [...] zł brutto, podczas gdy alimenty, które zobowiązany jest płacić wynoszą [...] zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy dołączono odpis umowy o pracę oraz roczne obliczenie podatku od dochodu uzyskanego przez podatnika w 2013 r. w postaci PIT-40. Dodatkowo przy pismach z 9 i 15 września 2014 r. przedłożono tytuły wykonawcze wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w 2012 r. i 2014 r. na łączną kwotę [...] zł oraz inne dokumenty źródłowe, z których ustalono, że skarżący jest w separacji z małżonką (vide: wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r.). Ponieważ prowadzoną działalność gospodarczą zlikwidował [...] r. jedynym źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę rzędu [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Tymczasem zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz młodszego syna w kwocie [...] zł. W chwili obecnej zamieszkuje przy ul. [...][...], gdzie zameldowany jest również jego starszy syn M. B. (vide: zaświadczenie o zameldowaniu), u którego jest zatrudniony. Natomiast nieruchomość znajdująca się przy ul. [...][...] w D. nie jest jego własnością (vide: odpis z księgi wieczystej). Należała ona do jego syna, na podstawie umowy darowizny, ale została sprzedana [...] r., na rzecz K. S. S. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej powołanej jako "p.p.s.a."), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem nadesłany przez skarżącego materiał dowodowy nie pozwolił na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Z jego treści ustalono bowiem, że S. B. utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę na [...] etatu, które wynosi [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Wprawdzie nie precyzuje czy środki te wypłacane są po potrąceniu należnych alimentów na rzecz młodszego syna, czy też nie. Jednakże z informacji podanych przez pełnomocnika w piśmie z 15 września 2014 r. wynika, że te przekazywane są w formie gotówkowej z podanej wyżej kwoty rzędu [...] zł. Rodzi się zatem pytanie z czego faktycznie wnioskodawca ponosi wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, bo przecież z czegoś musi żyć, nie mówiąc już o kosztach związanych z utrzymaniem domu przy ul. [...][...], które jak początkowo twierdził pokrywał sam, lecz później zmienił te wyjaśnienia wskazując, że te pokrywa Spółka. Bliżej jednak nie sprecyzował na jakich zasadach się to odbywa. A ponieważ z zaświadczenia o zameldowaniu ustalono, że pod wskazanym wyżej adresem zameldowany jest nie tylko skarżący ale i jego starszy syn M. B., który prowadzi tam działalność gospodarczą, tj. Spółkę "A" przyjąć należało, że wnioskodawca wbrew złożonemu oświadczeniu prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim synem, którego dochody i posiadany majątek nie zostały w żaden sposób podane. Wprawdzie z odpisu księgi wieczystej wynika, że poza nieruchomością przy ul. [...][...] był on jeszcze właścicielem, na podstawie umowy darowizny, nieruchomości przy ul. [...][...] w D., która została sprzedana [...] r., niemniej jednak powyższe dane nie mogły być uznane za wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. W judykaturze ugruntowany został bowiem pogląd, zgodnie z którym nie można przy badaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy ograniczać się jedynie do jego dochodów i składników posiadanego majątku. Należy również uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, albowiem pod pojęciem "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" rozumie się stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa. Porównanie takie jest konieczne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony skarżącej (vide: postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 442/12, LEX nr 1240669). Tym bardziej, że również przepisy prawa rodzinnego nakładają na członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego (vide: art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm. – dalej jako KRiO). Dlatego też możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej strony skarżącej. Należy bowiem oczekiwać, że niezbędnej pomocy i wsparcia wnioskodawca w pierwszej kolejności poszukiwać będzie właśnie u niej (vide: art. 130 w zw. z art. 614 § 3 i § 4 KRiO). Trudno bowiem wymagać, aby Skarb Państwa wspierał osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogliby im pomóc. Tym bardziej, że nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.