III SAB/Gl 182/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi S.S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z 11 kwietnia 2025 r. (data wpływu do organu za pośrednictwem ePUAP) S. S. (dalej: skarżący; strona; wnioskodawca) wystąpił na podstawie art. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022, poz. 902 ze zm.; dalej: u.d.i.p.) do Prezesa Sądu Okręgowego w K. (dalej również jako: organ I instancji; organ) o udostępnienie mu w ramach dostępu do informacji publicznej: "dwóch spraw wykroczeniowych rozpoznanych w II instancji pod sygnaturami [...] oraz [...], w tym w szczególności o udostępnienie wyroków z uzasadnieniami, protokołów rozpraw, apelacji oraz – jeśli są w posiadaniu sądu – wyroków Sądu Rejonowego w P. wraz z uzasadnieniami lub informacji o sygnaturach tych spraw". W odpowiedzi na wniosek z 11 kwietnia 2025 r., organ I instancji, pismem z 22 kwietnia 2025 r. udzielił wnioskodawcy informacji w zakresie sygnatur akt spraw opisanych we wniosku, które były prowadzone przed Sądem Okręgowym w K. i jednocześnie zawiadomił wnioskodawcę, że w zakresie "udostępnienia żądanych orzeczeń, protokołów rozpraw i wniesionej apelacji obwinionego lub jego obrońcy", wobec treści art. 1 ust. 2 u.d.i.p., wniosek, z uwagi na jego przedmiot nie podlega rozpoznaniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ I instancji wskazał dalej, że przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. z 27 listopada 2024 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 46 ze zm.; dalej: k.p.k.) w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w postępowaniu karnym. Przy czym, jak dalej argumentował organ I instancji, zastosowanie reguł k.p.k. w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach takiego postępowania, są przepisami szczególnymi w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania. Dodatkowo Prezes Sądu Okręgowego w K. poinformował stronę, że wniosek z 11 kwietnia 2025 r. został przekazany do rozpoznania w trybie art. 156 k.p.k. i o sposobie jego załatwienia zostanie odrębnie zawiadomiony (co nastąpiło pismem z 25 kwietnia 2025 r. znak: [...]). Następnie pismem przewodnim z 7 maja 2025 r. skarżący poinformował organ I instancji, że składa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach) skargę na bezczynność, która – cyt.: "dotyczy sprawy: [...] – udostępnienia informacji publicznej z wniosku z dnia dotyczącego informacji z akt sprawy [...] oraz [...]". Natomiast w skardze podniósł następujące zarzuty, a mianowicie: 1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej: MPPOIP) w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji; 2. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek; 3. art. 10 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym, gdyż tylko częściowym, zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnosił o: (1) stwierdzenie bezczynności Sądu Okręgowego w K. w sprawie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 11 kwietnia 2025 r.; (2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku poprzez udostępnienie żądanych dokumentów, które są w posiadaniu organu tj. wyroków Sądu Okręgowego w K. (II instancja) z uzasadnieniami w sprawach [...] oraz [...] oraz protokołów z rozpraw w przedmiotowych sprawach; (3) wymierzenie Prezesowi Sądu Okręgowego w K. grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 23 u.d.i.p.; (4) zasądzenie od organu na moją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący argumentował, że organ nie udostępnił żądanych dokumentów, nie wydał decyzji odmownej w zakresie udostępnienia wyroków z uzasadnieniami, nie odniósł się również do wezwania do ponownego rozpatrzenia sprawy z 23 kwietnia 2025r., a zatem – w ocenie strony – pozostaje bezczynny. Strona wskazała przy tym, że: "Sąd Okręgowy w K. powołał się na art. 156 k.p.k., jednak przepis ten dotyczy dostępu do akt sprawy, a nie udostępniania informacji publicznej zawartej w konkretnych dokumentach. Wniosek nie dotyczył wglądu do akt, lecz udostępnienia treści konkretnych dokumentów po anonimizacji danych osobowych". W odpowiedzi na skargę organ I instancji wnosił o jej oddalenie jako niezasadnej. W jej uzasadnieniu streścił stanowisko zaprezentowane w piśmie z 22 kwietnia 2025 r. Wskazał, że przepisy k.p.k. w sposób kompleksowy regulują dostęp do akt w postępowaniu karnym i są to przepisy szczególne, znajdujące zastosowanie do wszystkich, a nie tylko stron postępowania. W konsekwencji jeżeli wnioskodawca domaga się wydania dokumentów z akt sprawy karnej, to choćby miały one status informacji publicznej, zasady ich udostępniania regulują przepisy k.p.k. (w tym m.in. art. 156 k.p.k.). Stwierdził także, że omawiana regulacja mieści się w pojęciu "innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określających odmienne zasady dostępu do informacji publicznych. Wobec powyższego zawiadomił wnioskodawcę, że jego wniosek został przekazany do rozpoznania w trybie art. 156 k.p.k., a o sposobie jego rozpatrzenia wnioskodawca zostanie odrębnie powiadomiony, co też nastąpiło. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny tekst jedn. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie strony skarżącej, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu. Sprawy dot. informacji publicznej reguluje ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022, poz. 902 – zwana dalej: u.d.i.p.). U.d.i.p. w art. 1 ust. 1 ustawy stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.) lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura). Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, czy żądana informacja stanowi informację publiczną a także czy nie zachodzą przesłanki do odmowy ujawnienia informacji. Analizując kolejno przesłanki, których spełnienie wskazuje na konieczność rozpoznania wniosku strony w trybie u.d.i.p. wskazać należy, że adresatem wniosku był Prezes Sądu Okręgowego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. W ocenie Sądu organ należy do grupy podmiotów zobowiązanych do stosowania u.d.i.p., bowiem kieruje pracą sądu i reprezentuje go na zewnątrz, czyli spełnione jest kryterium podmiotowe. Na gruncie u.d.i.p., w przypadku skierowania pisemnego wniosku o udzielenie informacji publicznej, można wyróżnić, w zależności od okoliczności faktycznych i prawnych, następujące działania podmiotu, do którego wniosek taki został skierowany. Podmiot ten może: - udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia; organ dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (pisemnej odpowiedzi); - poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udostępnienia żądanej przez nią informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); - odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2, stosownie do treści art. 16 u.d.i.p., czego dokonuje w formie decyzji administracyjnej; - odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 u.d.i.p. Zobowiązany podmiot działań tych winien dokonać w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13 u.d.i.p.) (por. wyrok NSA z 21 lutego 2023 r., III OSK 7187/21, LEX nr 3505176, CBOSA). Tak więc w przypadku podjęcia przez organ jednego z wyżej wymienionych działań w terminie 14 dni od złożenia wniosku nie dochodzi do bezczynności organu. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego z 11 kwietnia 2025 r. pismem z 22 kwietnia 2025 r. Dodatkowo Prezes Sądu Okręgowego w K. poinformował stronę, że wniosek z 11 kwietnia 2025 r. został przekazany do rozpoznania w części w trybie art. 156 k.p.k. i o sposobie jego załatwienia zostanie odrębnie zawiadomiony, co w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nastąpiło pismem organu z 25 kwietnia 2025 r. znak: [...]. Zdaniem Sądu akta prowadzonych przez organ spraw, bez względu na ich rodzaj i charakter, mogą zawierać informację o jego działalności, a tym samym mogą – w określonej części – posiadać walor informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyroki NSA: z dnia 19 grudnia 2019 r. I OSK 357/19, z 13 października 2021 r., III OSK 3861/21, CBOSA). Nie oznacza to jednak, zdaniem Sądu, że walor informacji publicznej posiadają "całe akta sprawy". W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie. W dalszej konsekwencji daje to podstawę do stwierdzenia, że o ile prawo do informacji jest zasadą, to jednak wyjątki od niej powinny być ściśle interpretowane. Nie tylko bowiem sama ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera ograniczenia w jej stosowaniu, ale również nie uchybia w tym względzie przepisom innych ustaw odmiennie regulującym te kwestie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Jak wynika z wniosku skarżącego z 11 kwietnia 2025 r., skarżący wniósł o udostępnienie w istocie całych akt (karnych) sprawy egzemplifikując, że chodzi mu nie tylko o wyroki Sądu Okręgowego w K. z 2019 r. (uchylające orzeczenia SR w P.) wraz z uzasadnieniami, ale równocześnie także o doręczenie wszystkich protokołów rozpraw, bądź też apelacji obwinionego lub jego obrońcy. Powyższy żądanie koresponduje zresztą z oświadczeniem strony zawartym w jego piśmie przewodnim z 7 maja 2025 r., w którym kwalifikował ww. wniosek jako "dotyczący informacji z akt sprawy [...] oraz [...]". Podobne oświadczenie/żądanie skarżący sformułował również w treści skargi z 7 maja 2025 r. w którym powtórzył, że domaga się o udostępnienie mu w ramach dostępu do informacji publicznej – cyt.: "dwóch spraw wykroczeniowych rozpoznanych w II instancji pod sygnaturami [...] oraz [...], w tym w szczególności o udostępnienie wyroków z uzasadnieniami, protokołów rozpraw, apelacji oraz – jeśli są w posiadaniu sądu – wyroków Sądu Rejonowego w P. wraz z uzasadnieniami lub informacji o sygnaturach tych spraw" (podkreślenie własne Sądu). Chodzi zatem o dostęp do wybranych przez skarżącego akt spraw wykroczeniowych – jako całości. Zwrot "w szczególności" oznacza, że wyliczone w żądaniu skarżącego elementy (orzeczenia, protokoły, apelacje) są zatem przykładowe i nie stanowią pełnej listy; możliwe jest bowiem uwzględnienie innych, nie wymienionych wprost w żądaniu strony pozycji, które również podlegają danemu przepisowi. Określenie to wskazuje na elastyczność wniosku strony i pozwala na rozszerzenie zakresu jego zastosowania także na inne przypadki, które nie zostały wprost wymienione, ale mieszczą się w jej ogólnym celu lub charakterze. Oznacza to, że organ prawidłowo zinterpretował żądanie wniosku jako dostępu w trybie informacji publicznej do akt sprawy (tu: wykroczeniowej), a nie żądanie dostępu do ściśle określonego dokumentu. Trzeba bowiem odróżnić dostęp do pojedynczych dokumentów (np. wyroku i jego uzasadnienia), od dostępu do zbioru dokumentów, które natomiast mogą wyczerpywać rozumienie "akt sprawy" karnej, cywilnej, czy dyscyplinarnej. Jak stanowi art. 156 k.p.k., stronom, podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k., obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Analiza powyżej regulacji prawnej wskazuje na odmienność trybu dostępu do informacji regulowanego ustawą o dostępie do informacji publicznej i ustawą Kodeks postępowania karnego. Zdaniem Sądu, ustawy te nie pozostają ze sobą w kolizji, a regulują właściwy dla swojego przedmiotu tryb postępowania. Powyższa problematyka poddana została rozważaniom w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13. NSA w powyższej uchwale stwierdził, że przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. oraz art. 525 k.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Stąd powoływanie się na ustawę o dostępie do informacji publicznej nie implikuje konieczności jej stosowania, jeśli z całokształtu okoliczności wynika, że skarżący ma zapewniony dostęp do żądanych informacji w innym trybie i jeżeli jest to wniosek w indywidualnej sprawie. W takim przypadku skarga na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej jest niezasadna, ponieważ organ nie miał obowiązku załatwienia wniosku w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd przy tym zwraca uwagę, że organ nie zignorował wniosku strony, gdyż w części udzielił mu żądanej informacji publicznej (tj. co do sygnatur akt spraw wykroczeniowych), a w pozostałym zakresie powołał się właśnie na regulację z art. 156 k.p.k. równocześnie wskazując, że wniosek strony w tym zakresie zostanie rozpoznany w innym trybie. Dodać należy, że odpowiedź na żądanie strony z 11 kwietnia 2025 r. nastąpiło 22 kwietnia 2025 r. oraz 25 kwietnia 2025 r., a zatem z zachowaniem terminu objętego art. 13 ust. 1 u.d.i.p., czyli "bez zbędnej zwłoki". Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że przepisów u.d.i.p. nie stosuje się zatem wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisem takim jest m.in. art. 156 k.p.a. Art. 156 § 1 k.p.k. prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz możność sporządzania odpisów przyznaje stronom, obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Chociaż przepis nie stanowi tego expressis verbis, to należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Art. 156 § 5 i 5a k.p.k. odnoszą się do postępowania przygotowawczego. Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego – są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych przypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ustawodawca, co do którego zakładamy walor racjonalności, ilekroć przewiduje, że określony podmiot może, czy też powinien mieć dostęp do akt jakiegokolwiek postępowania – wyraźnie reguluje to w przepisach ustawy. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie zawierają takiego uregulowania (por. wyrok NSA z 18 lutego 2025 r., III OSK 2266/23, Legalis nr 3187002). Przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt, w tym także do poszczególnych dokumentów w nich zawartych – wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy z u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2023 r., III OSK 6466/21, Legalis nr 2918716; wyrok NSA z 14 listopada 2024 r., III OSK 1866/23, LEX nr 3851794 ). Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.