III SAB/Gl 379/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P.P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje organ do rozpatrzenia wniosku w części udostępnienia odpisu prawomocnego wyroku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w części dotyczącej udostępnienia odpisu prawomocnego wyroku; 3) stwierdza, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 4) oddala skargę w pozostałym zakresie; 5) zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w K. na rzecz strony skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 29 sierpnia 2025r. P. P. (dalej: Skarżący) złożył na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. (dalej: Prezes Sądu). Z akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z 8 sierpnia 2025 r. Skarżący wniósł do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie treści dokumentów urzędowych postanowień Sądu Okręgowego w K. i Sądu Apelacyjnego w K. wydanych w 2025r. wraz z uzasadnieniem w przedmiocie odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 lutego 2017r. sygn. akt [...]. We wniosku Skarżący określił także formę udostępnienia powyższej informacji poprzez przesłanie na podany adres e-mail, a w przypadku braku środków technicznych przesłanie pocztą. Odpowiadając Prezes Sądu pismem z dnia 13 sierpnia 2025r. zawiadomił Skarżącego że w zakresie udostępnienia żądanych orzeczeń z uzasadnieniami, wobec treści art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej jego wniosek nie podlega rozpoznaniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Do jego realizacji zastosowanie mają m.in. art. 156 i 321 k.p.k. Reguły k.p.k. odnieść należy do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach takiego postępowania. Są one przepisami szczególnymi w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu do rozpoznania jego wniosku poprzez udostępnienie żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że termin załatwienia złożonego przez niego wniosku upłynął z końcem dnia 22 sierpnia 2025 r., a do dnia wniesienia skargi Prezes Sądu nie udostępnił żądanej informacji. Za takowe nie można uznać wysłania pisma zawiadamiającego Skarżącego o niemożności rozpoznania wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej w sytuacji, gdy zastosowanie powinny mieć właśnie przepisy tej ustawy powoduje, że organ pozostaje w bezczynności. Skarżący podkreślił przy tym, że przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi wyraźnie, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności "treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych. Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Żądane postanowienia sądowe wraz z uzasadnieniami są zatem informacją publiczną explicite wymienioną w ustawie. Wobec tego Skarżący nie zgadza się z twierdzeniem Prezesa Sądu, że art. 156 k.p.k. stanowi lex specialis w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Swoje stanowisko Skarżący poparł tezami orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Dodatkowo Skarżący podniósł, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy bezczynność jest oczywista, pozbawiona racjonalnych podstaw prawnych i nacechowana złą wolą. W niniejszej sprawie naruszenie prawa jest oczywiste. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. W postępowaniu przed sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie (wyrok WSA w Gliwicach z 21 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Gl 34/21). Nie ma wątpliwości, że kontrola sądowa - w trybie art. 149 p.p.s.a. -prowadzenia postępowania przez organ w następstwie skargi na bezczynność organu, a także - na przewlekłe prowadzenie takiego postępowania przez organ jest dokonywana na dzień wniesienia skargi, co potwierdzają uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 oraz z 7 marca 2022 r. o sygn. akt II OPS 1/21). W pierwszej kolejności Sąd przywołując stanowisko NSA uznał, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Konsekwencją powyższego stanowiska jest uznanie, że skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej może być wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia prawa (wyrok NSA z 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11; wyrok NSA z 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1048/11). Wobec powyższego skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd uznał za dopuszczalną. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ponadto, stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tego względu Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym - bez wyznaczania rozprawy. Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Prezesa Sądu w rozpoznaniu wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 8 sierpnia 2025r. W sprawie nie jest kwestionowane, że Prezes Sądy jako adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001r. (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Stosownie zaś do art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.) organem sądu okręgowego jest prezes tego sądu. Prezes sądu należy zatem do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z tego względu jest obowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu. W sprawie nie jest sporne, czy wnioskowana informacja jest informacją publiczną. Sporną natomiast kwestią jest to, w jakim trybie ta informacja ma zostać udostępniona. Według Skarżącego w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. i na jego podstawie żądane orzeczenia powinny być wydane. Inaczej uważa Prezes Sądu, wskazując na art. 156 § 1 k.p.k. jako regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W tak zarysowanym sporze w ocenie Sądu podzielić należy stanowisko Skarżącego. W ocenie Sądu wniosek Skarżącego pod względem przedmiotowym odpowiada swoim zakresem treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. Jak wynika z jego brzmienia udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Podkreślenia jednak wymaga, że wyrok, po jego ogłoszeniu, jako dokument urzędowy, może być udostępniany na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej z zachowaniem ograniczeń przewidzianych w art. 5 tej ustawy. Dotyczy to również wyroku Sądu wydanego w sprawie karnej, bez względu na formę jego upublicznienia, czy przez ogłoszenie, czy też wyłożenie w sekretariacie wydziału karnego zgodnie z art. 418a k.p.k. Wobec spełnienia obu wskazanych przesłanek udostępnienia informacji publicznej organ, do którego skierowano wniosek, powinien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Przy czym ustawa nie wskazuje jakie powody opóźnienia są dopuszczalne w świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy przez pryzmat ww. przesłanek pozwoliła stwierdzić, że Prezes Sądu dopuścił się bezczynności prowadzenia postępowania w spornym zakresie. Z akt sprawy wynika bowiem, że Skarżący w dniu 8 sierpnia 2025r., za pośrednictwem platformy ePUAP, skierował do Prezesa Sądu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie treści dokumentów urzędowych postanowień Sądu Okręgowego w K. i Sądu Apelacyjnego w K. wydanych w 2025r. wraz z uzasadnieniem w przedmiocie odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 lutego 2017r. sygn.. akt [...]. Do czasu wniesienia skargi tj. 29 sierpnia 2025r. Prezes Sądu poza przekazaniem Skarżącemu 13 sierpnia 2025r. zawiadomienia o zastosowaniu w sprawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. nie podjął żadnych działań zmierzających do załatwienia wniosku Skarżącego, nie skorzystał również z przysługującego mu uprawnienia w postaci możliwości przedłużenia terminu do udostępnienia informacji publicznej w myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Skoro więc wymieniony wniosek Skarżącego nie został załatwiony, Sąd zobowiązał Prezesa Sądu do rozpatrzenia wniosku w części udostępnienia odpisu prawomocnego wyroku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt. 1 sentencji wyroku). Z wymienionych powodów należało także stwierdzić, że Prezes Sądu jako podmiot zobowiązany pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego, ponieważ do dnia orzekania w niniejszej sprawie nie załatwił go we właściwej prawnej formie przewidzianej w u.d.i.p. Na tę ocenę nie ma wpływu okoliczność skierowania do Skarżącego zawiadomienia z 13 sierpnia 2025r. W tej sytuacji należało stwierdzić, że Prezes Sądu dopuścił się w niniejszej sprawie w bezczynności. (pkt 2 sentencji wyroku) Jednocześnie dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie, nie miało rażącego charakteru. Sąd miał bowiem na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania, rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające zaś samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy, ale musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). Zdaniem Sądu, bezczynność Prezesa Sądu nie wynikała z celowego jego działania, czy też lekceważącego podejścia do obowiązku udostępnienia informacji publicznej. Także sposób przedstawienia swojego stanowiska w sprawie, zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę wskazuje, że nie ma podstaw do przyjęcia, że po jego stronie zachodziła zła wola świadcząca o rażącym naruszeniu prawa. (pkt. 3 sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd zaznacza, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest wniosek Skarżącego z 8 sierpnia 2025r. w określonym nim zakresie przedmiotowym. Nie obejmował on żądania udostępnienia akt sprawy, które to zostało podniesione przez Skarżącego w skardze do tutejszego Sądu. Wobec tego skargę w tym zakresie należało oddalić (pkt. 4 sentencji wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzona kwota 100 zł stanowi zwrot wpisu od skargi w wysokości 100 zł. (pkt. 5 sentencji wyroku)