III SAB/Gl 490/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza bezczynność organu bez rażącego naruszenia prawa, 2) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem, 3) zasądza od Komendanta Powiatowego Policji w T. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 27 maja 2024r. skarżący – M. P. wniósł skargę na bezczynność Komendanta Komendy Powiatowej Policji w T. - dalej - organ w przedmiocie wniosku o udzielenie informacji publicznej. W piśmie tym skarżący wniósł o: - stwierdzenie że organ dopuścił się bezczynności , - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie nie później niż 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku -zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że pismem z 17 kwietnia 2024 r. przesłanym drogą elektroniczną do organu złożył wniosek o udzielenie informacji publicznej. Pytanie dotyczyło; 1. Wskazania czy, a jeśli tak to kiedy, (data) wpłynęło do KPP T. zawiadomienie Wójta Gminy O. o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 226 § 1 Kodeksu karnego przez Panią A. K. - kandydatkę na Wójta Gminy O. za informacją zamieszczoną na BIP pod linkiem [...] oraz na stronie internetowej urzędu [...]. Proszę o skan zawiadomienia z zastosowaniem procesu anonimizacji w zakresie danych osób prywatnych. 2. W przypadku odnotowania wpływu zawiadomienia jak w pkt 1 wskazania pod jakim oznaczeniem zarejestrowano sprawę, oraz na jakim etapie jest sprawa. Pismem z dnia 30 kwietnia 2024 r. organ poinformował, że nie jest możliwe udzielenie odpowiedzi na wniosek ze względu na ograniczenia wynikające przepisów kodeksu karnego przy czym w piśmie nie wskazano żadnego konkretnego przepisu prawa . W dniu 5 maja 2024 r. skarżący odniósł się do sposobu załatwienia sprawy informując, że nie występował o żadne akta sprawy - zbiór dokumentów - tylko poprosił o jeden określony dokument na co pismem z dnia 17 maja 2024 r. organ poinformował, że stanowisko w sprawie na zadane pytania pozostaje niezmienne. Podstawą prawną odmowy udostępnienia informacji jest art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W reakcji na powyższe pismem z dnia 23 maja 2024 r. organ stwierdził, że odpowiedź z dnia maja 2024 r. jest błędna. W żadnym zakresie nie odniósł się natomiast do pkt 2 mojego wniosku. Skarżący zaznaczył, iż jako że odmowa udostępnienia informacji następuje w formie decyzji pismem z dnia 21 maja 2024 r. wystosował wezwanie do wydania takowej jednak jej nie otrzymał. W konsekwencji zaistniałego stanu sprawy skarżący w skardze postawił organowi zarzuty naruszenia: 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej jako: "MPPOIP") w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek, 3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "UDIP") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu ł4 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 935) dalej powoływana jako ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Na wstępie przypomnieć należy, że prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 902), dalej udip, która w art. 1 ust. 1 stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Art. 2 ust. 1 udip określa kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji jako "każdego". Stosownie do powołanego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., sygn., akt II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura). Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną. W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwsze udip, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Nadto w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b) oraz c) udostępnieniu podlegają także stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organ władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu Kk oraz treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej. Natomiast po myśli art. 6 ust. 2 udip, dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu Kk w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Przenosząc powyższe regulacje na stan faktyczny przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że wniosek strony skierowany był do Komendanta Powiatowego Policji w T., który jest organem wykonujący zadania publiczne i jako taki jest zobowiązany do udostępnienia posiadanej informacji. Zresztą swego statusu jako podmiotu co do zasady zobowiązanego do udzielania informacji publicznej Komendant nie kwestionował podnosząc jedynie, że nie może udzielić odpowiedzi w sprawie z uwagi na ograniczenia z art. 5 udip i w oparciu o przepisy kodeksu postepowania karnego. Z powyższego zdaje się wynikać stanowisko organu, iż żądana informacja ma charakter informacji publicznej. W ocenie składu ten pogląd jest zasadny albowiem wniosek odnosi się do sprawy o charakterze publicznym w rozumieniu wyżej powołanych jednostek redakcyjnych art. 6 ust. 1 udip. Należy uznać, że dokument w postaci zawiadomienia Wójta Gminy O. o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 226 § 1 Kodeksu karnego przez A. K. - kandydatkę na Wójta Gminy O. za informacją zamieszczoną na BIP pod linkiem [...] oraz na stronie internetowej urzędu [...] stanowi taki wniosek. Pochodzi od organu organy władzy publicznej, a tym jest niewątpliwie organ samorządowy (zob. pkt 21 komentarza do art. 4 udip. [w:] A. Piskorz-Ryń (red.), M. Sakowska-Baryła (red.), Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, WKP 2023) po myśli art. 4 ust. 1 pkt 1 udip Właściwym zatem podmiotem do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 udip pozostaje odpowiedni organ władzy publicznej, w tym organ samorządu terytorialnego, a zatem w niniejszej sprawie właściwy organ Gminy O., którym jest Wójt Gminy O., jako organ wykonawczy tej gminy w zakresie informacji publicznej, która pozostawała w jego dyspozycji. W rozpoznawanej sprawie nie było też kwestionowane, iż zakres żądanej przez skarżącego informacji, odnosił się do działalności organu poprzez fakt ujawnienia informacji na stronie BIP Gminy O. W tej sytuacji, organ winien załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami udip. Przypomnieć zatem należy, że w myśl art. 13 ust. 1 udip. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 udip Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 udip, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 udip.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 udip., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 udip. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy jedynie wówczas, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 udip., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz, gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu. Mając powyższe na uwadze, należy zatem stwierdzić, że wniosek skarżącego z 17 kwietnia 2024 r. nie został rozpoznany zgodnie z procedurą określoną przepisami udip. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, w pkt I sentencji wyroku zobowiązał Komendanta Powiatowego Policji do rozpoznania wniosku skarżącego z 17 kwietnia 2024 r. w terminie 14 dni, którego bieg – stosownie do art. 286 § 2 p.p.s.a. – liczy się od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W sytuacji bowiem, gdy organ miał do czynienia z wnioskiem dotyczącym informacji publicznej winien był w sytuacji, gdy w jego ocenie zachodziły podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej postąpić w sposób określony art. 14 ust. 2udip czyli wydać decyzję administracyjna, w której winien w sposób jednoznaczny wskazać podstawy prawne swego działania i wyartykułować argumenty prawne podjętego działania w sprawie. Tych wymogów nie zachowano w sprawie albowiem ani pismo z dnia 30 kwietnia 2024r. ani pismo z dnia 17 maja 2024r nie zachowuje wymogów decyzji administracyjnej określonej w art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazane pisma nie zawierają także uzasadnienia prawnego co po myśli art. 107 § 3 kpa wymagane jest w zakresie wskazania wyjaśniena podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa . Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępny w CBOSA). W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnej interpretacji prawa, jednak nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p. Komendant Powiatowy Policji pozostawał w mylnym przekonaniu, że udzielona skarżącemu odpowiedź na wniosek jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.