III SAB/Gl 526/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi K.P. na bezczynność Ministra Przemysłu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 2) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku; 3) zasądza od Ministra Przemysłu na rzecz strony skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 29 maja 2024r. skarżący K. P. wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Ministra Przemysłu w załatwieniu jego wniosku z 19 marca 2024r. o udzielenie informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że ww. wnioskiem skarżący powołując się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej wniósł o udzielenie mu odpowiedzi na dwa pytania: 1. "Czy wobec osób, co do których został udowodniony fakt nabycia kwalifikacji do zasiadania w organach Spółek pozostających w zależności od Ministerstwa poprzez uzyskanie dyplomu MBA na uczelni C. rozpoczęto postępowania sprawdzające ich realne kwalifikacje do pełnienia obowiązków." 2. "Czy wszystkie osoby, które zasiadały w organach ww. Spółek dzięki kwalifikacjom nabytym w uczelni C.nadal pozostają w stosunku pracy?" Pismem z 19 kwietnia 2024 r., zatytułowanym jako "ponaglenie" skarżący ponownie zwrócił się do organu wzywając do udzielenia odpowiedzi na przytoczone powyżej pytania. 10 czerwca 2024 r., do organu wpłynęła skarga na bezczynność, w której skarżący powołując się na naruszenie przez organ art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej domagał się zobowiązania organu do załatwienia wniosku z 19 marca 2024 r. i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Pismami z 12 i 24 czerwca 2024 r. organ udzielił skarżącemu informacji publicznej w zakresie objętym wnioskiem, wskazując między innymi, iż zgodnie z posiadanymi informacjami, żaden z członków organów spółki prawa handlowego nadzorowanej przez organ nie został powołany w oparciu o kwalifikacje nabyte w C. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że zwłoka była niezależna od niego, gdyż członkowie Rady Nadzorczej jedynej spółki prawa handlowego nadzorowanej przez organ zostali powołani dopiero 20 maja 2024r. Wskazał też, że organ został powołany do życia dopiero 1 marca 2024r. i w dacie złożenia wniosku urząd go obsługujący był dopiero w fazie organizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – tekst jednolity, dalej: ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Na wstępie przypomnieć należy, że prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 902, dalej "udip"). Udip w art. 1 ust. 1 stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., sygn., akt II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura). Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, czy żądana informacja stanowi informację publiczną a także czy nie ma podstaw do odmowy ujawnienia informacji. Analizując kolejno przesłanki, których spełnienie wskazuje na konieczność rozpoznania wniosku strony w trybie udip wskazać należy, że adresatem wniosku był Minister Przemysłu. Zgodnie z art. 149 ust. 1 zd. 1. Konstytucji, ministrowie kierują określonymi działami administracji rządowej lub wypełniają zadania wyznaczone im przez Prezesa Rady Ministrów. Natomiast stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Skoro zatem wniosek skierowany był do podmiotu sprawującego funkcje kierownicze w administracji rządowej, to oznacza to, że jego adresatem był podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Nadto z wnioskiem wystąpiła osoba fizyczna, zatem z pewnością mieści się ona zarówno w ustawowym pojęciu "każdy", jak i Konstytucyjnym "obywatel". Wniosek obejmował udzielenie odpowiedzi na dwa pytania, odnoszące się do kwalifikacji osób zasiadających w organach spółek – jak to określił wnioskodawca – zależnych od Ministerstwa, a więc spółek z udziałem Skarbu Państwa. Natomiast w myśl art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d udip, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Z powyższego wynika, że zostały spełnione obie przesłanki konieczne do pozytywnego załatwienia wniosku: podmiotowa (adresat jest zobowiązany do udzielenia informacji), jak i przedmiotowa (żądanie dotyczy informacji publicznej). Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 udip, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Wniosek o udzielenie informacji wpłynął do organu 19 marca 2024r. Pomimo ponaglenia złożonego 19 kwietnia 2024r. organ udzielił odpowiedzi częściowej dopiero 12 czerwca 2024r., uzupełnionej 24 czerwca 2024r. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ nie udostępnił informacji publicznej w terminie zakreślonym w udip, wobec czego naruszył art. 13 ust. 1 i art. 10 ust. 1 udip, a zarzut skarżącego, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu jego wniosku okazał się uzasadniony. Zatem, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, Sąd stwierdził bezczynność organu. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, o czym orzekł w oparciu o art. 149 § 1a ppsa. W tej kwestii Sąd dał wiarę wyjaśnieniu organu, że przyczyną opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi był fakt, że organ będący adresatem wniosku powstał dopiero 1 marca 2024r. i w dacie złożenia wniosku był jeszcze w fazie organizacji. W ocenie Sądu wskazuje to, że stwierdzona bezczynność nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa. Każda bezczynność jest bowiem naruszeniem prawa, ale nie w każdej dochodzi do naruszenia rażącego czy istotnego. Skoro powołany przepis posługuje się pojęciem naruszenia rażącego to oznacza to, że musi ono mieć inny charakter, niż naruszenie "zwykłe", czyli musi się cechować szczególnym natężeniem owej cechy niezgodności z prawem, w tym np. świadomym lekceważeniem przez organ obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka bezczynność z rażącym naruszeniem prawa nie zaistniała, albowiem uwzględnienie wniosku skarżącego z późnieniem nie było wynikiem złej woli czy próbą uniknięcia udzielenia odpowiedzi, a wynikało jedynie z obiektywnych okoliczności związanych z organizacją organu i Sąd przyjął, że mogły one rzutować na terminowość podejmowanych działań. Jednocześnie Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego, albowiem odpowiedź została mu już udzielona i oczywiście bezprzedmiotowe byłoby zobowiązywanie do wykonania czynności, która została już dokonana. Końcowo w nawiązaniu do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę Sąd wyjaśnia, że istotnie, jeśli organ nie dysponuje daną informacją, nie ma obowiązku jej poszukiwać celem udzielenia odpowiedzi wnioskodawcy. W takim jednak przypadku, w terminie 14 dni wynikającym z art. 13 ust. 1 udip zobowiązany jest poinformować o tym składającego wniosek, czego jednak organ nie uczynił narażając się na zarzut bezczynności. Również fakt, że finalnie organ odpowiedzi udzielił, nie eliminuje zarzutu bezczynności. Nastąpiło to bowiem ok. dwa i pół miesiąca po terminie załatwienia sprawy i już po wniesieniu skargi. Natomiast – co już Sąd wyjaśnił na wstępie części zważeniowej uzasadnienia – bezczynność następuje w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, a nie tylko w sytuacji niezałatwienia jej w ogóle. W takim razie podniesiona argumentacja nie mogła obalić zarzutu bezczynności. Na zasądzone koszty składa się jedynie 100 zł wpisu od skargi, gdyż skarżący działał osobiście.