III SO/Gl 2/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym opłaty sądowe, w części każdej z tych opłat, przekraczającej kwotę [...] ([...]) zł. Skarżąca wnioskiem z dnia [...] r. wystosowanym na urzędowym formularzu PPF zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Wyjaśniła, że zarobki jej i męża netto wynoszą [...] zł. Posiada ona na utrzymaniu syna w wieku [...] lat. Dodała, że mąż jest rencistą, w związku z czym ponosi koszty wykupu leków. Zwróciła również uwagę, że sama jej przewlekle chora. Jako źródło dochodów wskazała umowę o pracę przynoszącej jej dochód miesięczny brutto w wysokości [...] zł, oraz rentę do której uprawniony jest mąż w wysokości [...] zł. Jeżeli chodzi o stan majątkowy, to skarżąca wykazała, że posiada [...] metrowe mieszkanie. Do wniosku zostało dołączone w szczególności: - zaświadczenie o zarobkach z dnia [...] r. - przekaz pocztowy renty z [...] r. - rachunek za gaz, - rachunek za usługi telekomunikacyjne za [...] r. - potwierdzenie zapłaty za czynsz za [...] r., - zawiadomienie o wysokości kredytu w Bank "A" z dnia [...] r., - zeznanie PIT skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu w [...] r., - pismo z Bank "A" z dnia [...] r. informujące o blokadzie rachunku bankowego z uwagi na zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego. Powyższe dokumenty zostały przesłane w związku z wezwaniem Sądu z dnia [...] r. o uzupełnienie danych zawartych w złożonym przez skarżącą wniosku o przyznaniem prawa pomocy z dnia [...] r. (data wpływu). Wezwanie zostało odebrane przez skarżącą dnia [...] r., o czym świadczy pokwitowanie odbioru znajdujące się w aktach sprawy. Termin na uzupełnienie braków upływał zatem dnia [...] r. ([...]). Przesyłka zawierająca ww. wniosek wraz z załącznikami została nadana dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zdaniem Sądu wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270, powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Prawo pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 §1 P.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984 r., sygn. akt II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie daje w ocenie Sadu podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Skarżąca po pierwsze pracuje, a ponadto pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z otrzymującym rentę mężem, który zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 23.04.1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (DZ.U. z 1964r. nr 16 poz. 93 z p. zm.) zobowiązany jest do pomocy małżonkowi (w tym i finansowej). Łączny miesięczny dochód małżonków wynosi [...] zł. Z tych względów zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Sytuacja majątkowa rodziny nie wskazuje bowiem na stan niedostatku czy ubóstwa jej członków. Z drugiej jednak strony w ocenie zdolności płatniczych strony skarżącej należy wziąć pod uwagę, iż posiada ona na utrzymaniu syna i jest obciążona spłatą kredytu w wysokości [...] zł. W związku z powyższym częściowe zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych będzie rozstrzygnięciem odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych rodziny. W związku z tym, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.