III SO/Gl 2/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. A. o wymierzenie grzywny Zarządowi Koła Łowieckiego "A" w G. w przedmiocie informacji publicznej – wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. postanawia: 1. wymierzyć organowi grzywnę w wysokości [...] ([...]) zł; 2. zasądzić od organu na rzecz wnioskodawcy kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W piśmie z dnia [...] r. M. A., reprezentowany przez adwokata P. J., wniósł o wymierzenie grzywny Zarządowi Koła Łowieckiego "A" w G. (określanemu dalej w skrócie jako "organ") – na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", w związku z niezastosowaniem się do obowiązku prawnego, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Organ nie przekazał do tutejszego Sądu skargi. Strona wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny stwierdzono, że organ wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie przekazał skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie piętnastu dni od dnia jej otrzymania. Postepowanie w sprawie miało następujący przebieg: W dniu [...] r. wnioskodawca wystąpił do organu o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej organizacji i funkcjonowania Koła Łowieckiego. W ustawowym terminie wnioskodawca nie został poinformowany o kwestiach objętych wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W tym stanie rzeczy, wnioskodawca, reprezentowany przez radcę prawnego D. K. wniósł skargę na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej – pismo z dnia [...] r., data nadania w urzędzie pocztowym – [...] r. Skarga została wniesiona do tutejszego Sądu za pośrednictwem organu. Z informacji zawartych na stronie internetowej Poczty Polskiej – śledzenie przesyłek – wynika, że organowi doręczono przesyłkę zawierającą skargę na jego bezczynność w dniu [...] r. Skarga na bezczynność organu wpłynęła do tutejszego Sądu dopiero w dniu [...] r. (data nadania przesyłki zawierającą skargę i odpowiedź na skargę – [...] r.). W odpowiedzi na wniosek strony organ wniósł o zaniechanie wymierzenia grzywny, o której mowa w art. 55 P.p.s.a. W uzasadnieniu organ stwierdził, że sąd może wymierzyć grzywnę na wniosek skarżącego w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. – jest to uprawnienie, a nie obowiązek. Zaistniała sytuacja była nieumyślna i nie wynikała z opieszałości, a jedynie z braku wiedzy na temat trybu postępowania po otrzymaniu skargi na bezczynność. Tym bardziej, że organ nie zatrudnia radcy prawnego, który doradzałby w takich kwestiach. Dochowanie obowiązujących terminów byłoby możliwe, gdyby organ otrzymał pismo przewodnie z sądu z konkretnymi zaleceniami i terminami. Organ wniósł o uwzględnienie tego, że jego uchybienie związane z nieudzieleniem odpowiedzi na skargę na bezczynność organu nie ma charakteru rażącego naruszenie prawa i zostało i po uzyskaniu stosownej wiedzy zostało niezwłocznie sanowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten jest zobowiązany przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w zakreślonym przez ustawodawcę terminie 30 dni od jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2- 2c P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. W przypadku skarg dotyczących udostępnienia informacji publicznej termin ten, stosownie do art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1330) – dalej w skrócie "u.d.d.i.p.", wynosi 15 dni od dnia otrzymania skargi. Regulacja ta stanowi lex specialis w stosunku do ogólnego unormowania z art. 54 § 2 P.p.s.a. (przewidującego termin 30 dniowy), zakreślający inny, krótszy – 15 dniowy termin do wykonania obowiązku ciążącego na organie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że art. 55 § 1 P.p.s.a. umożliwia dyscyplinowanie organów administracji publicznej, które nie wykonują obowiązków, które ustawodawca nałożył na nie w art. 54 § 2 P.p.s.a., które dotyczą przekazania sądowi administracyjnemu w terminie trzydziestu dni skargi wraz z aktami i z odpowiedzią na skargę, przy czym początek terminu na przekazanie akt przez organ sądowi administracyjnemu wyznacza data rzeczywistego otrzymania skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że grzywna wymierzana w tym trybie ma nie tylko charakter dyscyplinujący, ale także charakter represyjny (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08, dostępną na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również podkreślić, że użyty w art. 55 § 1 P.p.s.a. zwrot "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", oznacza, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Wymierzenie grzywny ma zatem charakter fakultatywny, co wymaga w głównej mierze dokładnego zbadania okoliczności sprawy (zob. postanowienia NSA: z 15 października 2013 r., sygn. akt I OZ 891/13, z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II OZ 1477/16, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zauważyć w tym miejscu, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej organem może być każdy podmiot, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje publicznym majątkiem. W sprawie niniejszej Zarząd Koła Łowieckiego "A" w G. jest organem na gruncie ww. ustawy. Zatem zapytany o udzielenie informacji podmiot miał obowiązek przekazać skargę na swoją bezczynność Sądowi wraz ze swoją odpowiedzią i zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Nadesłana przez organ koperta, w której wnioskodawca wysłał swoją skargę na bezczynność organu, wskazuje na to, że przesyłka został nadana w dniu [...] r. w Filii Urzędu Pocztowego [...]. Jednocześnie przesyłka ta została doręczona organowi w dniu [...] r. Obie daty znajdują potwierdzenie na stronie Poczty Polskiej – śledzenie przesyłek. Co istotne, fakt doręczenia skargi organowi nie został w żadnym miejscu zakwestionowany przez organ. Powyższa skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej powinna więc zostać przekazana przez ten organ do Sądu najpóźniej w dniu [...] r., co jednak nie nastąpiło. Nie budzi wątpliwości, że skarga ta powinna zostać przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na zawartą w niej argumentację w wynikającym z obowiązujących przepisów piętnastodniowym terminie. Na organie ciążył obowiązek przekazania skargi do sądu. Niewykonanie tego obowiązku nie może być usprawiedliwiane skutecznie tym, że organ nie posiadał wiedzy w kwestii trybu postępowania po otrzymaniu skargi na swoją bezczynność, ani tym, że organ nie zatrudnia radcy prawnego. Trzeba bowiem z całą stanowczością podkreślić, że strona złożyła do organu pismo z dnia [...] r., określone jako skarga na bezczynność organu i zaadresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W nagłówku wyraźnie zaznaczono adresata – sąd administracyjny, podając jego pełny adres i zamieszczono jednocześnie sformułowanie "za pośrednictwem" i wskazano organ. W ocenie Sądu dane zamieszczone w nagłówku, w prawej górnej części pisma są wystarczającą informacją wskazującą, że skargę należy przekazać adresatowi, tj. Sądowi, ponieważ organ jest w tym przypadku "pośrednikiem" w trybie skargowym. Tak więc organ był zobligowany do dopełnienia czynności określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a., w terminie wskazanym w art. 21 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niewiedza organu mogłaby dotyczyć ewentualnie kompletacji i uporządkowania akt sprawy, a nawet odpowiedzi na skargę, trudno natomiast zaakceptować stopień niewiedzy, który usprawiedliwiłby nieprzekazanie skargi na bezczynność wyraźnie oznaczonemu adresatowi – tj. tutejszemu Sądowi. Należy także zwrócić uwagę, że w skardze, na samym jej wstępie powołano odpowiednie przepisy z jednej ustawy, wskazując jej publikator (miejsce opublikowania w Dzienniku Ustaw). Istniała więc możliwość odnalezienia stosownych przepisów, jak również zaznajomienia się na stronach internetowych ze odpowiednimi procedurami. Organ mógł także zwrócić się do profesjonalnego pełnomocnika o stosowną poradę prawną, bądź reprezentację. Skoro zatem wskazana powinność nie została spełniona, to okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie wniosku zgłoszonego przez stronę. Przekroczenie tego terminu wyniosło ponad cztery miesiące, natomiast zwłoki w przekazaniu skargi organ nie usprawiedliwił w sposób wskazujący na istnienie obiektywnych i realnych przeszkód uniemożliwiających terminowe spełnienie obowiązku określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a. Tym samym uznać należy, że zaniedbanie miało charakter poważny i uzasadniający zastosowanie instytucji grzywny. Należy podkreślić, że do wysokości grzywny określonej w art. 55 § 1 P.p.s.a. znajduje zastosowanie art. 154 § 3 P.p.s.a. ustalający jej górną granicę w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Natomiast dolna granica grzywny nie została określona. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy za adekwatną do stopnia przewinienia organu grzywnę uznano kwotę [...] złotych. Tytułem zwrotu kosztów postępowania zwrócono wnioskodawcy kwotę [...] zł, na którą składa się: wpis sądowy uiszczony od wniosku o wymierzenie organowi grzywny ([...] zł) oraz wynagrodzenie dla reprezentującego wnioskodawcę pełnomocnika procesowego z wyboru ([...] zł). Zwrot kwoty kosztów postępowania stronie uzasadnia art. 200 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. Kwota [...] zł, stanowiąca zwrot kosztów zastępstwa procesowego, ustalona została na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Przepis ten stanowi, że stawka minimalna za udział radcy prawnego (z wyboru) w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji "w innej sprawie" wynosi [...] zł. Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 64 § 3 oraz art. 154 § 6 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł, jak w sentencji postanowienia.