III SO/Gl 7/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczącego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że nie posiada żadnego majątku. Mieszkanie, w którym przebywa należy do jej rodziców. Sama pokrywa koszty jego utrzymania, to jest czynsz (ok. 530,00 zł), energię elektryczną (ok. 50,00 zł), gaz (ok. 30,00 zł), telefon (ok. 50,00 zł), internet (ok. 70,00 zł), ubezpieczenie mieszkania (ok. 220,00 zł – rocznie), podatek od nieruchomości wraz z użytkowaniem wieczystym gruntu (ok. 100,00 zł). Dodatkowo na wyżywienie, środki czystości, lekarstwa, odzież i obuwie przeznacza miesięcznie ok. 850,00 zł. Tymczasem jej wynagrodzenie za pracę wynosi 2.000,00 zł netto. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła zaświadczenie o zameldowaniu pod adresem ul. [...] w B. wraz ze swoim bratem, który według złożonego oświadczenia w nim nie przebywa. Jednocześnie nadesłała wydruk z księgi wieczystej wskazanego wyżej mieszkania o pow. [...]m2 należącego do jej rodziców, którzy jak ustalono z dokumentów tożsamości w nim nie zamieszkują, gdyż posiadają inny adres zameldowania. Ponadto wyjaśniła, że choć na dowodach opłat za mieszkanie, które przedłożyła, figurują jej rodzice, to ona ponosi wydatki z tym związane. Powyższe pokrywa z wypłacanego jej wynagrodzenia za pracę, które w okresie ostatnich trzech miesięcy wynosiło: 2.073,06 zł (lipiec), 2.230,97 zł (sierpień) i 2.297,72 zł (wrzesień – vide: wyciągi z rachunku bankowego). Ponieważ wobec jej osoby wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne (vide: zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia z dnia [...]r.) rozwiązała stosunek pracy za porozumieniem stron (vide: świadectwo pracy z dnia [...]r.). Z przedłożonych do akt dokumentów ustalono, że skarżąca została wykreślona z rejestru osób prowadzących działalność gospodarczą z dniem 29 grudnia 2015 r. (vide: wydruk z CEIDG). Według zeznania podatkowego za 2015 r. poza wynagrodzeniem za pracę, które wynosiło 38.161,27 zł innych źródeł utrzymania nie podała. Dodatkowo poinformowała, że wyrokiem SO w K. z dnia [...] r. jej małżeństwo z Ł. K. zostało rozwiązane. Dlatego korzystała z pomocy zaprzyjaźnionej osoby to jest R. P., na którego konto dokonywała przelewu wynagrodzenia z własnego konta. Według złożonych wyjaśnień czyniła to po to, aby opłacać rachunki gotówką (vide: treść pisma z dnia 21 października 2016 r.). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne należy do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie informacje odnoszące się do źródeł utrzymania wnioskodawcy nie zostały w sposób jednoznaczny podane. Wprawdzie z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych ustalono, że do 9 października 2016 r. A. N. zatrudniona była w Szkole Podstawowej nr [...] w B. Jej miesięczne wynagrodzenie za pracę wynosiło: 2.073,06 zł (lipiec), 2.230,97 zł (sierpień) i 2.297,72 zł (wrzesień). Jednakże na skutek porozumienia stron stosunek pracy u dotychczasowego pracodawcy został rozwiązany (vide: świadectwo pracy). W związku z tym, że nastąpiła zmiana okoliczności podanych w treści formularza, a aktualne źródła utrzymania nie zostały podane, albowiem w żaden sposób nie wskazano, czy nowy stosunek pracy został nawiązany, czy też skarżąca na chwilę obecną jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. A. N. jest bowiem osobą rozwiedzioną. Jak twierdzi sama zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. [...] w B. Pojawia się zatem pytanie z czego pochodzą środki na jej utrzymanie, jako że z czegoś musi żyć, a nadto z czego opłaca wydatki za eksploatację mieszkania czyli czynsz (544,13 zł), energię elektryczną (78,70 zł), gaz (42,40 zł) czy telefon (61,43 zł – vide: dokumenty nadesłane przy piśmie z dnia 21 października 2016 r.). Z oświadczenia rodziców nie wynika bowiem jakoby pomagali córce finansowo. Również brat skarżącej według złożonego oświadczenia nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, w którym jest zameldowany. W tej sytuacji przyjąć należało, że przedłożony przy piśmie z dnia 21 października 2016 r. materiał dowodowy jako niekompletny nie pozwalał na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Informacje dotyczące źródeł utrzymania wnioskodawcy, mają bowiem istotne znaczenie w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Nie sposób przy ich ocenie opierać się na nieaktualnych czy niekompletnych danych zwłaszcza, gdy strona tak jak w rozpoznawanej sprawie działa przy pomocy fachowego pełnomocnika. W jego gestii leży więc odpowiednie przygotowanie wniosków procesowych, i to nie tylko w aspekcie formalnym, ale również i merytorycznym oraz ich udokumentowanie tak by nie budziły wątpliwości. Tym bardziej, że w orzecznictwie za powszechny przyjmuje się pogląd, zgodnie z którym ciężar dowodu spoczywa na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Ponieważ to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, że odpowiednich dokumentów musi dostarczyć sama strona, zwłaszcza gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.