IV SA/Gl 1027/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego u J. R. ze względu na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na informację Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] o braku podstaw do przeprowadzenia kolejnego badania w kierunku zespołu wibracyjnego. Wskazał, że z uwagi na wcześniejsze (trzykrotne) badania J. R., zakończone orzeczeniami o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – zespół wibracyjny, oraz upływ 17 lat od ustania narażenia zawodowego postanowił umorzyć postępowanie w sprawie. W odwołaniu od powyższej decyzji J. R. podał, że nie zgadza się z jej treścią, gdyż nie był ponownie badany. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że organ I instancji po otrzymaniu w dniu 30 grudnia 2010 r. "zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej" u J. R. (niepodpisanego, bez daty wystawienia, bez danych podmiotu zgłaszającego) wszczął z urzędu i prowadził postępowanie chociaż posiadał wiedzę, iż w tożsamej sprawie została wydana decyzja przez PTIS w W. z dnia [...] nr [...], utrzymana w mocy decyzją ostateczną z dnia [...] przez PWIS w K. uprawomocnioną wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2000 r. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania. Organ I instancji nie zbadał bowiem, czy zachodzi tożsamość sprawy ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją z dnia [...] czy też strona w istocie złożyła wniosek o wznowienie postępowania zgodnie z przepisami k.p.a. Organ wskazał, że J. R. w oświadczeniu z dnia 1 kwietnia 2011 r. złożonym do protokołu stwierdził, iż zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej złożone w dniu 30.12.2011 r. w PSSE w W. było prośbą o wznowienie postępowania. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że załączone do akt niepodpisane "zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej", bez daty wystawienia i bez określenia podmiotu zgłaszającego oraz bez załączników w nim wymienionych nie może być traktowane jako dokument wywołujący określone skutki prawne. Podkreślił jednocześnie, że jeśli strona wyraźnie określi na piśmie, że występuje o wznowienie postępowania, to organ I instancji nie prowadzi postępowania, a wniosek przekazuje do organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. R. nie zgodził się z decyzją organu odwoławczego, jednakże nie przedstawił żadnych zarzutów. Do skargi dołączył m.in. kserokopie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, którego wpływ do organu odnotowano w dniu 30 grudnia 2011 r. oraz protokołu przesłuchania z dnia 1 kwietnia 2011r., w którym oświadczył, że wskazane zgłoszenie było prośbą o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażonej w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej jako P.p.s.a., Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając pod tym względem zaskarżoną decyzję, skargę należało oddalić jako bezzasadną. Przedmiot kontroli Sądu stanowiła decyzja kasacyjna organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w skrócie k.p.a. Organ orzekł w niej o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania z powodu dostrzeżonych uchybień proceduralnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjęto, że wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, a zatem nie może być ona podjęta w innych sytuacjach niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. i niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OSK 789/08 – Lex nr 597860, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 51/10 - Lex nr 668565). W konsekwencji badając legalność zaskarżonej decyzji należało przede wszystkim odnieść się do zasadności zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 k.p.a., który jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ wyższego stopnia. Stosownie do tego przepisu, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że uchybienia proceduralne dotyczące zaskarżonej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W., jakie dostrzegł organ odwoławczy, dawały podstawę do jej uchylenia. Słusznie bowiem zauważono, że organ pierwszej instancji wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego u J. R. jednakże bez zbadania, czy sprawa ta jest tożsama ze sprawą już prawomocnie zakończoną decyzją ostateczną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego u w/w., której legalność potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 2000 r. sygn. akt II SA/Ka 1981-1982/98 oddalając skargę J. R. na tę decyzję. Przyjdzie wskazać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych określona w art. 16 § 1 k.p.a.. Zasada ta wyraża się w tym, że decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone, zmienione bądź dopóki nie zostanie stwierdzona ich nieważność na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Naruszenie wskazanej zasady przez ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy pociąga za sobą sankcje nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Powyższe ma zastosowanie w przypadku zaistnienia tożsamość sprawy. Tożsamość ta istnieje, gdy jednocześnie spełnione są cztery przesłanki, tj.: w sprawie występują te same podmioty, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, obowiązuje ten sam stan prawny, niezmieniony jest stan faktyczny sprawy, a więc od wydania decyzji nie zaszły tego rodzaju okoliczności, które pozwoliłyby na ponowne rozpoznanie sprawy. Jeżeli natomiast organ uzna, iż wniosek strony dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną to rozpoznanie takiego wniosku, może nastąpić wyłącznie w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego bądź w przypadkach ściśle określonych w przepisach szczególnych. Trafnie więc wskazał organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji w ogóle nie badał aspektu tożsamości sprawy, ze sprawą zakończoną już decyzją ostateczną. Natomiast umarzając postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. powołał się brak rozpoznania choroby zawodowej oraz upływ 17 lat od ustania narażenia, a więc na brak przesłanek będących podstawą merytorycznego załatwienia sprawy. Tymczasem jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy odróżnić przypadki bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony (np. wyrok NSA z 6 maja 1988 r. sygn. akt IV SA 251/88, ONSA z 1989 Nr 1, poz. 8). Jednocześnie słusznie organ odwoławczy zauważył, iż organ pierwszej instancji prowadził postępowanie na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego u J. R., w którym nie został określony podmiot zgłaszający oraz zgłoszenie to nie zostało sygnowane podpisem tego podmiotu. Natomiast w protokole z dnia 1 czerwca 2011 r. znajduje się oświadczenie J. R., że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej było prośbą o wznowienie postępowania. Zatem tym samym prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że wyjaśnienia wymagało, czy strona żądała rozpoznania sprawy choroby zawodowej czy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]. W przypadku, gdy żądanie dotyczy stwierdzenia choroby zawodowej wówczas organ w pierwszej kolejności powinien zbadać czy zachodzi tożsamość sprawy, ze sprawą zakończoną wskazaną decyzją ostateczną i w zależności od tych ustaleń wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Natomiast w przypadku ustalenia, iż żądane dotyczy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] organ powinien przekazać sprawę organowi właściwemu do jego rozpoznania (art. 65 w zw. z art. 150 § 1 k.p.a). Należy jednocześnie zauważyć, że z akt nie wynika, aby strona została poinformowana o podstawach wznowienia postępowania. Tymczasem organy winny czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Dodatkowo przyjdzie już tylko zauważyć, że organ pierwszej instancji wszczął "z urzędu" postępowanie w sprawie choroby zawodowej, gdy tymczasem zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) postępowanie wszczyna się na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej (§ 4 ust. 1). Jest to więc postępowanie wszczynane na wniosek uprawnionego podmiotu wymienionego w § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia, a nie z urzędu. Natomiast każdy wniosek składany do organu winien być podpisany (art. 63 § 2 k.p.a.), zaś brak w tym zakresie wymaga uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W rezultacie przyjdzie ponownie podkreślić, że organ odwoławczy nie naruszył art. 138 § 2 k.p.a., gdyż okoliczności, których wyjaśnienie nakazał w decyzji kasacyjnej były niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie rzeczy zaskarżoną decyzję należy uznać za prawidłową. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.