IV SA/Gl 1054/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta C. orzekł o utracie przez A.W. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że strona osiągnęła wiek emerytalny. W takim przypadku zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy następuje utrata statusu osoby bezrobotnej. Od tej decyzji A.W. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i umożliwienie mu dalszej pracy celem nabycia uprawnień do emerytury z ZUS, których obecnie nie posiada z uwagi na niewystarczający staż pracy. W rozpoznaniu tego odwołania Wojewoda [...] wydał "decyzję" Nr [...] z dnia [...]. W "decyzji" wskazał na podstawę prawną swoich działań oraz zamieścił uzasadnienie. "Decyzja" ta nie zawiera jednak rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący A.W. domagał się uchylenia obu zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, przyznania mu statusu bezrobotnego i minimalnego zasiłku pieniężnego. W uzasadnieniu opisał swoją bardzo trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej "decyzji". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Wskazane zestawienie stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto godzi się podkreślić, że rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Stąd też podstawowym obowiązkiem podmiotu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie należy ocenić jako rażące. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji. Przy tym należy podkreślić, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia eliminującego decyzję z obrotu prawnego. Przy czym chodzi tu o prawo powszechnie obowiązujące, a zatem - w świetle art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - o Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Jako minimum elementów koniecznych dla zakwalifikowania pisma jako decyzji uznaje się cztery składniki: - oznaczenie organu administracji wydającego akt, - wskazanie adresata aktu, - rozstrzygnięcie o istocie sprawy - oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji Pominięcie któregokolwiek z tym elementów, w tym – co na gruncie niniejszej sprawy wymaga podkreślenia – rozstrzygnięcia, powoduje, że określonego pisma nie można zakwalifikować jako decyzji. Rozstrzygnięcie, zwane także osnową lub sentencją decyzji, powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie, aby było zrozumiałe dla stron bez uzasadnienia, które nie zawsze musi być składnikiem decyzji. Tym samym rozstrzygnięcie nie może pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji. Brak rozstrzygnięcia ma zatem miejsce wówczas, gdy w treści pisma nie da się wyróżnić sentencji, która winna w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, wskazywać stanowisko, jakie zajął w sprawie organ (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 1987 r., SA/Gd 1045/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 94, z dnia 30 czerwca 21998 r., sygn akt I SA/Łd 1478/96, CBOSA; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Op 109/12, CBOSA) Zaskarżonego w niniejszej sprawie pisma - "decyzji" Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] - nie można uznać za decyzję administracyjną właśnie między innymi z uwagi na brak obligatoryjnego elementu w postaci rozstrzygnięcia. Wprawdzie informuje ono skarżącego w uzasadnieniu, o podtrzymaniu stanowiska wyrażonego w decyzji organu I instancji – ale mając na uwadze powyższe rozważania – nie można tego uznać za prawidłowo oznaczone rozstrzygnięcie, brak w nim niezbędnych merytorycznych treści. Innymi słowy treść wspomnianej "decyzji" Wojewody pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa (art. 107 § 1 k.p.a.) i charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Takie zaś, rażące naruszenie prawa musiało skutkować wydaniem rozstrzygnięcia eliminującego tą decyzję z obrotu prawnego. Stąd też mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Stwierdziwszy zatem z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., nieważność zaskarżonego orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny pozostał zwolniony od obowiązku ustosunkowania się do zarzutów merytorycznych skargi.