IV SA/Gl 1054/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi U.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. [...] Decyzją z dnia [...]r. NR: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania U.K. – dalej strona, skarżący, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. nr [...] wydaną w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze i kolejne dziecko. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 06 sierpnia 2018r. strona zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę M.K. i syna M.K. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent Miasta K. przyznał stronie świadczenie wychowawcze na M.K. w kwocie 500, 00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. oraz odmówił świadczenia wychowawczego wnioskowanego na M.K. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że strona spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 4 i 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zatem świadczenie przyznano na M.K. w kwocie 500, 00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. Zdaniem organu wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia wychowawczego na M.K., gdyż jest on pierwszym dzieckiem w rodzinie, a dochód w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę 800, 00 zł. Wyjaśnił przy tym, że obliczając dochód wziął pod uwagę dochód M.K. opodatkowany podatkiem na zasadach ogólnych wynoszący 31 684, 50 zł, co stanowi 3 347, 77 zł na miesiąc i 836, 95 zł na osobę w rodzinie. W odwołaniu strona podniosła, że błędnie został obliczony dochód męża, gdyż mąż od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. pracował w firmie A sp. z o.o. w pełnym wymiarze czasu pracy, gdzie uzyskiwał wynagrodzenie w wysokości 2 500, 00 zł netto miesięcznie, zaś z dniem 1 października 2017 r. mąż przeszedł w tego pracodawcy na 1/2 etatu z wynagrodzeniem wynoszącym 1 300, 00 zł netto miesięcznie. Jednocześnie od 1 października 2017 r. mąż został zatrudniony w firmie B w wymiarze ½ etatu z wynagrodzeniem za pracę wysokości 1 250, 00 zł. W jej ocenie nieprawidłowo przyjęto iż dochód męża wynosi 3 347, 77 zł, gdyż łączna kwota wynagrodzeń męża to kwota 2 550,00 zł miesięcznie, a zatem dochód ten nie przekracza kwoty kryterium ustawowego, które wynosi 800, 00 zł. Kolegium, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wskazało że: jak wynika z dokumentów zebranych w aktach sprawy w roku bazowym - 2017 r. mąż strony pracował w firmie A sp. z o. z o. z siedzibą w K. ( do dnia 30 września 2017 r. na cały etat, a od dnia 1 października 2017 r. na ½ etatu ), gdzie jego dochód - zgodnie z PIT- 11- wyniósł 37 137, 42 zł, co po odjęciu podatku, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne stanowi 28 855, 29 zł tj. 2 404, 61 zł na miesiąc. W dniu 1 października 2017 r. mąż strony podjął dodatkowo zatrudnienie w firmie B z siedzibą w K. gdzie za czwarty kwartał roku bazowego osiągnął dochód w wysokości 3 666, 76 co po odjęciu podatku i składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne stanowi 2 829, 21 zł, tj. 943, 07 zł na miesiąc. W sumie zatem w 2017 r. miesięczny dochód rodziny strony wyniósł 3 347, 68 zł (2 404, 61 zł + 943, 07 zł), co stanowi 836, 92 zł na osobę w rodzinie i przekracza kryterium ustawowe stanowiące 800,00 zł . W konsekwencji w ocenie Kolegium organ pierwszej instancji słusznie odmówił stronie K. przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – M. i przyznając przedmiotowe świadczenie na drugie dziecko M.K. na cały okres świadczeniowy w kwocie 500, 00 zł miesięcznie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona organowi odwoławczemu zarzuciła: naruszenie art. 8 ustawy o pomocy społecznej , naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie , art.7 k.p.a., art .77 k.p.a.. Postawiła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu że w 2017r. podczas gdy w 2017r miesięczny dochód rodziny wyniósł 2550 zł co stanowi 637,50 zł na osobę. W jej ocenie doszło do naruszenia przepisu art.7 ustęp 1 w związku z art.2 punkt 19 podpunkt c ustawy z dnia 11 lutego 2016r o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U.2017r. poz.1851 ze zm.) polegający na braku jego zastosowania wobec utraty przez męża od dnia 01.10.201 r. 1/2 etatu zatrudnienia w pracy A Spółka z o.o. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż przyjęcie obliczeń dochodu przez organy z uwzględnieniem dochodu uzyskanego w 2017r. w kwocie 28.855,29 zł z tytułu uzyskanego dochodu w Firmie A i w kwocie 2829,21 zł z tytułu uzyskanego dochodu w Firmie B i ustalenie, że miesięczny dochód wyniósł 3347,68 zł a na członka rodziny 836,92 zł i przekracza kwotę ustawową 800 zł na członka rodziny co skutkowało odmowa przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M. na cały okres świadczeniowy jest nieprawidłowe. Jest to bowiem dochód wirtualny oderwany od rzeczywistych okoliczności sprawy, gdyż zatrudnienie męża w Firmie A w okresie od 01.01.2017r do 30.09.2017r było w rozmiarze pełnego etatu a od 01.10.2017r do 31.12.2017r w rozmiarze czasu 1/2 etatu co znalazło bezpośrednie odzwierciedlenie w otrzymywanych zarobkach, gdyż zarobki te wynosiły w okresie od 01.01 do 30.września 2017r. 2500zł netto, a od 01.10 2017r do 31.12.2017 r wynosiły 1300zł netto. W tym czasie od 01.10.2017r. wskutek podjęcia dodatkowego zatrudnienia w firmie B uzyskano wynagrodzenie w kwocie 1250 zł netto. Zatem realnie w przeciągu całego roku 2017 dochód rodziny wynosił 2550 zł netto co stanowi 637,50 zł netto na osobę i nie przekracza kwoty ustawowej 800 zł na osobę. Podkreśliła, iż organ wydając decyzje nie wziął pod uwagę faktycznego i realnego obniżenia wynagrodzenia męża związanego z obniżeniem wymiaru czasu pracy od 01.10.2017r w Firmie A przy jednoczesnym uwzględnieniu, otrzymywania przez męża takiego samego wynagrodzenia. Wskazała na wyrok NSA z 19.01.2018r., sygn. akt I OSK 1278/17 gdzie stwierdzono, że "przepisy określające przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do świadczenia wychowawczego powinny być wykładane w sposób pozwalający realizować ustawowy cel świadczenia tj. częściowe zaspokajanie potrzeb finansowych związanych z wychowaniem i opieką dziecka, a zatem zaspokajanie tych potrzeb w zakresie adekwatnym do aktualnej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o tego rodzaju świadczenie. Aktualna sytuacja finansowa determinowana jest nie tylko nawiązaniem lub rozwiązaniem stosunku pracy bądź podjęciem lub zakończeniem zatrudnienia w inny sposób ,lecz również wszelkimi zmianami związanymi z zatrudnieniem lub inna pracą zarobkową określonej osoby wpływającymi na zmniejszenie jej dochodów" Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wskazało, iż stoi na stanowisku, że skoro mąż strony przez cały rok pracował u tego samego pracodawcy tj. A sp. z o.o. z siedzibą w K., to nie można mówić o utracie zatrudnienia w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 19 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z tego powodu, że przez 3/4 roku pracował na pełnym etacie, a w ostatnim kwartale na ½ etatu; mąż skarżącej nie utracił bowiem źródła zatrudnienia, jakim była praca w tej firmie. Natomiast podjęcie dodatkowego zatrudnienia w firmie B z siedzibą w K. spowodowało uzyskanie dodatkowego dochodu w rozumieniu w rozumieniu przepisu art.2 pkt 20 lit. c tej ustawy zatem zarzut naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 w związku z art. 2 pkt19 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Kolegium uznało za bezzasadny. Kolegium wyjaśniło, że opierając wyliczenie dochodu męża na podstawie PIT- 11 wystawionego przez firmę A sp. z o.o. z siedzibą w K., uwzględniło faktyczne i realne obniżenie wynagrodzenia za pracę jakie nastąpiło w związku ze zmianą zatrudnienia z całego etatu na1/2 etatu, bowiem w dokumencie tym uwzględniony jest dochód faktyczne osiągnięty u danego pracodawcy, zatem dochód uwzględniający zmianę warunków zatrudnienia i wysokości wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej – Ppsa ( t.j. Dz.U.2018 poz.1302) . Materialnoprawną podstawą odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie M.K. był art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka)jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Stosownie do definicji zawartych w art. 2 ustawy dochód oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (pkt 1), dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a (pkt 2), a dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (pkt 4). Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) pod pojęciem dochodu należy rozumieć, po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, Sposób ustalania dochodu rodziny określa art. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. (ust. 2) W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.(ust. 3). W art. 2 pkt 19 ww. ustawy ustawodawca zawarł katalog sytuacji, których zaistnienie uznał za utratę dochodu, wskazując m. in., że jest to utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lit. c). Zgodnie zaś z art. 48 ust. 1 cyt. ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (ust. 2). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego na pierwsze dziecko M. Niespornym w sprawie jest iż w roku bazowym - 2017 r. mąż strony pracował w firmie A sp. z o. z o. z siedzibą w K. do dnia 30 września 2017 r. na cały etat, a od dnia 1 października 2017 r. na ½ etatu . Dochód w tym okresie kształtował się w ten sposób iż w okresie od 1 stycznia 2017r. do 30. września 2017r. gdzie mąż skarżącej był zatrudniony w A sp. z o. z o. z siedzibą w K. na cały etat wynosił 3493,21 zł brutto; netto 2500 zł i od dnia 01 października 2017r. do dnia 31 grudnia 2017r. gdzie zatrudnienie w tym podmiocie uległo zmniejszeniu do ½ etatu i dochód brutto wynosił 1658,91 zł (vide zaświadczenie o zarobkach k -1 akt adm.) pomniejszenia o należny podatek dochodowy – 90 zł, składka na ubezpieczenie społeczne 242,69 zł i na ubezpieczenie zdrowotne 137,47 zł . W dniu 1 października 2017 r. mąż strony podjął dodatkowo zatrudnienie na ½ etatu w firmie B z siedzibą w K. gdzie od dnia 01 października 2017 r do dnia 31 grudnia 2017r. uzyskiwał dochód brutto w kwocie 1653,82 zł (vide zaświadczenie o zarobkach k -2 akt adm.) pomniejszenia o należny podatek dochodowy – 90 zł, składka na ubezpieczenie społeczne 242,69 zł i na ubezpieczenie zdrowotne 137,47 zł . W odwołaniu jak również w skardze strona konsekwentnie podnosiła, że organy dokonując analizy sytuacji finansowej jej rodziny nie uwzględniły utraty dochodu męża wynikającego z faktu zmniejszenia etatu i wynagrodzenia za pracę od 1 października 2017r w firmie A sp. z o. z o. z siedzibą w K. gdzie z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia o zarobkach z dnia 05.09.2018r. wynika, że wynagrodzenie męża u tego samego pracodawcy poczynając od 1 pażdziernika 2018 r. uległo obniżeniu. Istota sporu sprowadzała się zatem do tego, czy organy orzekające w sprawie obowiązane były uwzględnić obniżenie wynagrodzenia , co wiązało się z wykładnią pojęcia utraconego dochodu. Jak już wskazano wyżej definicja pojęcia "utrata dochodu" została zawarta w art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy. Zdaniem Kolegium skoro mąż skarżącej przez cały rok pracował u tego samego pracodawcy tj. A sp. z o. z o. z siedzibą w K., to nie można mówić o utracie zatrudnienia w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z tego powodu, że przez 3/4 roku pracował na pełnym etacie, a w ostatnim kwartale na pół etatu; mąż skarżącej nie utracił bowiem źródła zatrudnienia, jakim była praca w tej firmie. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą, nie sposób zaakceptować stanowiska Kolegium interpretującego pojęcie utraty dochodu spowodowanej utratą zatrudnienia, którym posługuje się art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy, w taki sposób, iż sprowadza się ono jedynie do sytuacji, gdy ta utrata związana jest z całkowitym zaprzestaniem świadczenia pracy, a w konsekwencji do braku podstaw do uwzględnienia jako dochodu utraconego obniżenia wynagrodzenia, które nastąpiło z dniem 1 października 2018r w ramach tego samego stosunku pracy. Zdaniem Sądu, pojęcie utrata zatrudnienia obejmuje również utratę zatrudnienia lepiej płatnego na rzecz gorzej wynagradzanego, nawet jeżeli do tego dochodzi w drodze aneksu do umowy o pracę w zakresie zmiany wymiaru czasu pracy do ½ etatu. Takie rozumienie dochodu utraconego przyjmowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do świadczenia wychowawczego przyznawanego na podstawie ww. ustawy (por. wyrok NSA I OSK 1376/17 z dnia 13 grudnia 2017r.). W wyroku tym stwierdzono, iż częściowa utrata dochodu, która powoduje obniżenie łącznego dochodu w rodzinie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia "500+", daje podstawę do uwzględnienia takiego wniosku, o ile spełnione zostaną pozostałe ustawowe przesłanki. Wykładni art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy nie można ograniczać wyłącznie do sytuacji, w której stosunek pracy ustał. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zawężenia kręgu potencjalnych beneficjentów przewidzianego w tej ustawie świadczenia, co niewątpliwie byłoby nie tylko sprzeczne z intencją ustawodawcy wyrażoną w powołanym art. 4 ust. 1 ustawy lecz również z zagwarantowaną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości. Ten pogląd skład orzekający w całości podziela . W konsekwencji powyższego należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji . Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy.