I OSK 1278/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1096/16 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1096/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje. Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2015 r.), na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm., dalej ukp) w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 [ze zm.], dalej prd), Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent) skierował J.M. (dalej skarżący bądź strona) na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje wymienionego, posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A, B w terminie 30 dni od odebrania decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z przytoczonymi przepisami, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty – w tym przypadku Prezydenta Miasta [...] – na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 prd. Po rozpoznaniu odwołania J.M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium), decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] października 2015 r.), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 [ze zm.], dalej kpa), art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U z 2015 r., poz. 155 [ze zm.], dalej ukp) w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 marca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z "2014 r. poz. 600" [winno być "2012, poz. 1137"] ze zm.) utrzymało w mocy decyzję z [...] września 2015 r. J.M. wniósł skargę na decyzję z [...] października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1445/15 (dalej wyrok II SA/Sz 1445/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję z [...] października 2015 r. Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że strona przekroczyła w ciągu roku liczbę 24 punktów karnych. Fakt przekroczenia limitu 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego przez J.M., zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości. Skarżący we wskazanym wyżej okresie naruszył wielokrotnie przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 25 punktów karnych. W tej sytuacji została spełniona przesłanka wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, a zatem stanowisko organów obu instancji w tym zakresie Sąd uznał za prawidłowe. Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję, uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd, polegający na wyznaczeniu przez organ terminu na poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji, pod rygorem wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Wskazany przepis nie zawiera podstawy do określenia kierowcy terminu do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Jest w nim mowa wyłącznie o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji. Przepis ów nie przyznaje organom uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba obowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi. Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2016 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchyliło zaskarżoną decyzję z [...] września 2015 r. w części dotyczącej wskazania terminu do poddania się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje; w pozostałej części decyzję utrzymało w mocy. Kolegium wskazało, że organ administracji, którego działanie było zaskarżone, związany jest wyrokiem, tj. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 ppsa). Kierując się wskazaniami zawartymi w wyroku II SA/Sz 1445/15, Kolegium uznało, że skoro art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd nie zawiera podstawy do określenia kierowcy terminu złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, jak też nie przyznaje organom uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba obowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi, zatem niezbędne jest uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia wspomnianego terminu. Kolegium za nieuzasadnione uznało zarzuty podnoszone przez skarżącego w pozostałym zakresie, dlatego w tej części odwołanie oddaliło. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł J.M.. Zaskarżając decyzję z [...] lipca 2016 r. w części dotyczącej punktu 2 rozstrzygnięcia, zarzucił decyzji naruszenie: 1. art. 7 kpa w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym przez określenie w treści rozstrzygnięcia terminu do poddania się "kwalifikacji" pod rygorem cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, mimo że przepis ten nie uprawnia organu do wskazywania takiego terminu; 2. błąd w ustaleniach faktycznych, że strona przekroczyła w ciągu roku liczbę 24 punktów karnych; 3. art. 107 § 1 i 3 kpa przez ogólnikowe uzasadnienie decyzji bez szczegółowego opisania podstawy faktycznej i prawnej decyzji, i wadliwe pouczenie strony w zakresie skutków niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji; 4. § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy prawa ruchu drogowego (dalej rozporządzenie) przez uznanie, że przepis ten ma w sprawie zastosowanie, podczas gdy został on wydany z naruszeniem delegacji ustawowej określonej w art. 130 ust. 4 prd; 5. art. 130 ust. 2 prd przez nieuwzględnienie faktu, że strona uczestniczyła w egzaminie powodującym zmniejszenie punktów karnych. Skarżący wniósł o: uchylenie decyzji w zaskarżonej części i umorzenie postępowania; ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem skarżącego, § 8 ust. 6 rozporządzenia, zgodnie z którym odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 – został wydany z naruszeniem delegacji ustawowej określonej w art. 130 ust. 4 prd. Art. 130 ust. 3 prd, wprowadzający możliwość uczestniczenia przez kierowcę wpisanego do ewidencji (na własny koszt) w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego przewiduje tylko jedno ograniczenie – dotyczące kierowców w okresie roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Wyłącznie to ograniczenie może zatem wpływać na odliczanie punktów z uwagi na odbycie szkolenia. Zdaniem strony, treść § 8 ust. 6 rozporządzenia reguluje sferę praw i wolności obywatelskich, a więc materię, która na podstawie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zastrzeżona jest do regulacji wyłącznie w ustawie. Przepis ten jest więc niezgodny z art. 130 ust. 4 pkt 4 prd przez to, że reguluje materię zastrzeżoną dla ustawy i wykracza poza granice upoważnienia ustawowego. W rozpoznawanej indywidualnej sprawie przepis ten, zdaniem skarżącego, nie może mieć zastosowania. Skarżący podniósł, że dnia 4 września 2013 r. odbył szkolenie na podstawie art. 130 ust. 3 prd, wobec czego winno nastąpić wykreślenie punktów z ewidencji kierowców. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem II SA/Sz 1096/16 na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Dla rozpoznania niniejszej sprawy wiążąca jest ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w wyroku II SA/Sz 1445/15. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 ppsa). Oznacza to, że organ administracji publicznej, oraz sąd administracyjny rozpoznając sprawę ponownie nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem Sądu, a obowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu poglądowi. Bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych, co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także - po wzruszeniu wyroku w przewidzianym do tego trybie. Zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem stanowiska Sądu zawartego w uzasadnieniu wyroku II SA/Sz 1445/15. Do chwili obecnej nie zmienił się ani stan faktyczny sprawy, ani nie uległy zmianie przepisy prawa mające zastosowanie na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Kolegium zastosowało się do wytycznych Sądu i uwzględniło przedstawione w nim rozważania. Organ słusznie przyjął, że fakt przekroczenia przez skarżącego limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie budzi wątpliwości. Podstawą wydania decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje był wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o sprawdzenie kwalifikacji J.M. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień. Wniosek ten został uzasadniony tym, że wymieniony w okresie od 10 września 2012 r. do 3 lipca 2013 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 25 punktów karnych. We wniosku szczegółowo opisano wykroczenia i przypisaną im liczbę punktów. Obowiązkiem Prezydenta było wydanie decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 prd. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, że przesłanką skierowania kierowcy na sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdu jest przekroczenie 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego na podstawie art. 130 ust. 1 prd. Decyzja wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd ma charakter decyzji związanej, nie zależy od uznania organu, lecz jej wydanie jest obowiązkiem organu. Skarżący w skardze zarzucił organom administracji wydanie rozstrzygnięć w oparciu o niekonstytucyjne rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Podniesione zarzuty, w ocenie Sądu I instancji, są nieuzasadnione. Podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z 16.6.2016 r. I OSK 2515/14, Sąd I instancji wskazał, że z § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Oznacza to w istocie, że z uprawnienia określonego w tym przepisie mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 prd, za naruszenia zasad ruchu drogowego otrzymali mniej niż 24 punkty. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiona powyżej wykładnia przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym prowadzi do wniosku, że rozporządzenie nie jest sprzeczne z delegacją ustawową i unormowaniami wspomnianej ustawy. W tej kwestii można mówić o ugruntowanym orzecznictwie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na sposób redakcji delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia wykonawczego, która odpowiada wymogom określonym w art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Konstytucja wymaga m.in., by w upoważnieniu ustawowym określić "wytyczne dotyczące treści" przepisów wykonawczych. Takie wytyczne zawiera art. 130 ust. 4 prd - przepisy wykonawcze mają służyć dyscyplinowaniu i wdrażaniu kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganiu wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. W tym kontekście, konstytucyjność § 6 ust. 1 pkt 4 i § 8 ust. 6 rozporządzenia oceniał NSA, który w swoim orzecznictwie wielokrotnie formułował tezę, że przepis wykonawczy (chodzi o § 8) odpowiada nie tylko unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 130 ust. 3 prd ustawy, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 (wyrok NSA z 13.6.2013 r. I OSK 15/12, Lex 1328347; podobnie w wyrokach z: 16.12.2010 r. I OSK 275/10; 22.11.2013 r. I OSK 1373/12; 13.6.2013 r. I OSK 63/12; 24.10.2012 r. I OSK 1552/11, cbosa). Odczytanie przepisów ustawy w sposób postulowany w skardze i nadanie im takiej treści, że kierowca w drodze odbycia szkolenia mógłby zmniejszyć liczbę punktów po przekroczeniu limitu 24, niweczyłoby możliwość skierowania kierowcy na badanie psychologiczne, a zatem osiągnięcia celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy. W okolicznościach niniejszej sprawy, nie ulega wątpliwości, że w dniu 4 września 2013 r., tj. w dniu odbycia przez skarżącego szkolenia, suma otrzymanych przez niego punktów za naruszenia (w okresie od 10 września 2012 r. do 3 lipca 2013 r.) przepisów ruchu drogowego, przekroczyła 24, a zatem odbyte szkolenie nie mogło wywołać skutku, o którym mowa w art. 130 ust. 3 prd. Powodem, dla którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem II SA/Sz 1445/15 uchylił decyzję z [...] października 2015 r. (utrzymującą w mocy decyzję z [...] września 2015 r. o skierowaniu skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje) było naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd, polegające na wyznaczeniu przez organ terminu na poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji, pod rygorem wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Wskazany przepis nie zawiera podstawy do określenia kierowcy terminu do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Jest w nim mowa wyłącznie o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji. Przepis ten nie przyznaje organom uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba obowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi. Dopuszczalność zamieszczenia wspomnianego terminu nie wynika też z innych norm Prawa o ruchu drogowym, w tym jego art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a. Stosując się do wskazań Sądu zawartych w wyroku II SA/Sz 1445/15, Kolegium uchyliło decyzję z [...] września 2015 r. w opisanej wyżej części. Skarga z 28 lipca 2016 r. na decyzję z [...] lipca 2016 r. została złożona jedynie w zakresie dotyczącym pkt 2 rozstrzygnięcia - jedynie w części utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję. W tej sytuacji za całkowicie niezrozumiały należy uznać zarzut naruszenia art. 7 kpa w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd ustawy "poprzez określenie w treści rozstrzygnięcia terminu do poddania się "kwalifikacji" pod rygorem cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami". Kolegium zasadnie stwierdziło, że decyzja l instancji została wydana z naruszeniem przepisów, które uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji wyłącznie w zakresie określenia terminu złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, natomiast w pozostałym zakresie decyzję tę uznało za prawidłową. Skargę kasacyjną wywiódł J.M., reprezentowany przez pełnomocnika r. pr. S.P., zaskarżając wyrok II SA/Sz 1096/16 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: 1. art. 1 i 3 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy prawa ruchu drogowego i nieuwzględnienie skargi, podczas gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie, że przepis ten został wydany z naruszeniem delegacji ustawowej określonej w art. 130 ust. 4 ustawy; 2. art. 1 i 3 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym i nieuwzględnienie skargi, podczas gdy obowiązkiem sądu było stwierdzenie, że strona uczestniczyła w egzaminie powodującym zmniejszenie punktów karnych. Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie; zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania (art. 183 § 2 ppsa). Zarzut naruszenia art. 1 i 3 § 2 ustawy [z dnia 25 lipca 2002 r.] Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, zm. 2261] oraz art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy prawa ruchu drogowego [Dz. U. poz. 488], okazał się niezasadny. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że art. 1 pusa, który sąd mógłby naruszyć odmawiając rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę zastosował przy jej kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem. Okoliczność, że strona nie zgadza się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu (wyrok NSA z 4.3.2015 r. II GSK 109/14, Lex 1751054). Autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wskazuje, w czym upatruje naruszenia art. 3 § 2 pusa. W doktrynie wskazuje się, że zgodnie z art. 3 § 2 pusa, NSA sprawuje nadzór orzeczniczy nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych... Zakres przedmiotowy nadzoru orzeczniczego NSA został ograniczony do działalności wojewódzkich sądów administracyjnych "w zakresie orzekania"... Pojęcie "orzekania" użyte w art. 3 § 2 pusa jest tożsame z pojęciem "rozpatrzenia sprawy" (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i "sprawowania wymiaru sprawiedliwości" (art. 175 Konstytucji). Odnosi się do wszystkich działań wojewódzkich sądów administracyjnych, które łączą się z wymierzaniem sprawiedliwości. Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania w trybie określonym ustawami. Przede wszystkim w trybie określonym w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w ustawach szczególnych. Środki nadzoru judykacyjnego służą nie tylko prawidłowemu rozstrzyganiu spraw sądowoadministracyjnych, ale przede wszystkim ujednolicaniu orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Nadzór orzeczniczy NSA nabiera zatem obiektywnego charakteru, orientując się na zapewnieniu prawidłowości sądowego procesu stosowania i wykładni prawa. Jest to zadanie złożone, wymagające rozwiązań pozwalających na harmonijne pogodzenie ze sobą, z jednej strony, respektowania niezależności sądów i niezawisłości sędziów, a z drugiej strony nakazu przeciwdziałania wydawaniu rozbieżnych orzeczeń, opartych na odmiennych ustaleniach interpretacyjnych, dotyczących tych samych przepisów (L. Garlicki, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. IV, Wydawnictwo Sejmowe 2005, s. 4-5 do art. 183; W. Sanetra, Rola i obowiązki polskiego Sądu Najwyższego w regulowaniu i administrowaniu władzą sądowniczą, Prz. Sąd. 2004/3/s. 6-12; M. Masternak-Kubiak w: T. Kuczyński, M. Masternak-Kubiak, Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Komentarz, Wolters Kluwer 2009, uw. 3 do art. 3). Sąd I instancji nie mógł zaskarżonym wyrokiem naruszyć art. 3 § 2 pusa, bowiem adresatem tego przepisu jest Naczelny Sąd Administracyjny. Skarżący błędnie przyjmuje, że § 8 ust. 6 rozporządzenia wydany został z naruszeniem delegacji ustawowej określonej w art. 130 ust. 4 prd. Odniesienie się do powyższego zarzutu wymaga przywołania norm konstytucyjnych, regulujących podstawy systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471; z 2009 r. nr 114, poz. 946, dalej Konstytucja RP) w art. 7 stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej (art. 83 Konstytucji RP). Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP). Rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP). Na tle art. 92 Konstytucji utrwalił się pogląd, że zawsze zakres materii pozostawionych do unormowania w rozporządzeniu musi być węższy niż zakres ogólnie dozwolony na tle art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok TK z 10.4.2001 r. U 7/00, OTK 2001/3/56 s. 380, akceptowany przez L. Garlickiego – op. cit., t. IV, s. 13 uw. 11 do art. 22). Wymóg ustawowego określenia ograniczeń zawiera w sobie nakaz dochowania odpowiedniej jakości unormowania ustawowego - zwłaszcza z punktu widzenia zasady określoności. Zarówno na tle klauzuli demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), jak i art. 31 ust. 3, wykluczone jest ustanawianie przepisów pozbawionych dostatecznego stopnia precyzji (L. Garlicki - op. cit. s. 14 do art. 22). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i w doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że upoważnienie do wydania aktu wykonawczego winno być szczegółowe, w celu wykonania ustawy; winno zawierać szczegółowe wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego (art. 92 ust. 1 Konstytucji; orzeczenie TK z: 19.X.1988 r. Uw 4/88, OTK 1988 s. 79; 23.X.1995 r. K 4/95, OTK 1995/2/s.100; 22.9.1997 r. K 25/97, OTK 1997/3-4/s.304; 25.5.1998 r. U 19/97, OTK 1998/4/s. 262-263; wyrok z: 24.3.1998 r. K 40/97 r., OTK 1998/2/s.72; 26.X.1999 r. K 12/99 OTK 1999/6/120 s. 682-685 i przywołane piśmiennictwo; K. Działocha w: red. L. Garlicki, Konstytucja RP. Komentarz, Wyd. Sejmowe 2001 t. II, s.10-14, 16-35 do art. 92). Wykonawczy charakter rozporządzeń w stosunku do ustaw, jak również wydawanie ich na podstawie ustawowego upoważnienia bez możliwości formułowania tzw. upoważnień blankietowych jest poglądem powszechnie akceptowanym przez doktrynę prawa konstytucyjnego i orzecznictwo (M. Haczkowska, (red.): Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, LexisNexis 2014). W orzeczeniu z 2.2.1993 r. P 4/92, (OTK 1993/I/3) Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że "brak wyraźnego stanowiska ustawodawcy nie może być inaczej interpretowany jak tylko w ten sposób, że w danym okresie nie udzielił kompetencji prawotwórczych". Założenia systemu źródeł prawa traktowane w powiązaniu z niektórymi zasadami ustroju (zasadą suwerenności narodu, podziału władzy i wynikającej z niej zasady prymatu ustawy) nie pozwalają na to, by w rozporządzeniu regulować podstawowe, kluczowe w odpowiednich dziedzinach prawa treści (B. Skwara, Rozporządzenie jako akt wykonawczy do ustawy w polskim prawie konstytucyjnym, Warszawa 2010, s. 33; wyrok TK z 6.11.2007 r. U 8/05, OTK-A 2007/10/121). Traciłoby też wtedy charakter wykonawczy, a stawałoby się samoistnym aktem prawotwórczym. Niemniej jednak oczekiwanie, że w rozporządzeniach znajdą się z woli ustawodawcy wyłącznie przepisy pozbawione doniosłości treściowej, a dotyczące samej techniki działania organów administracji publicznej, byłoby nieuzasadnione. Treść upoważnienia do wydania rozporządzenia jest mocno zdeterminowana postanowieniami Konstytucji RP, dlatego też nie może dziwić, że wielokrotnie upoważnienia takie są oceniane pod kątem konstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny. W bardzo wielu orzeczeniach ustalono, że kwestionowane przepisy wydano z przekroczeniem upoważnienia ustawowego (np. wyrok TK z: 7.11.2000 r. K 16/00, OTK 2000/7/257; 30.11.2013 r. U 5/12, OTK-A 2013/6/88; wyrok TK z 3.4.2012 r. K 12/11, OTK-A 2012/4/37). Upoważnienie do wydania rozporządzenia musi mieć charakter szczegółowy pod względem: 1) podmiotowym (winno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia); 2) przedmiotowym (ma wskazywać zakres spraw przekazanych do uregulowania); 3) treściowym (musi wskazywać wytyczne dotyczące treści aktu). Odnosząc się do zakresu przedmiotowego upoważnienia, trzeba wskazać, że niewystarczające i niespełniające standardów ustawy zasadniczej są ogólnikowe dyspozycje w rodzaju: "określi zasady", "określi tryb", zwłaszcza jeśli z samej ustawy nie wynika, o jakie zasady czy tryb miałoby chodzić. Praktyka taka została zdyskwalifikowana przez Trybunał Konstytucyjny już w pierwszych latach działalności i krytykę tę należy uznać za aktualną (K. Działocha – op. cit., uw. 13 do art. 92). Niemniej jednak postulat zwięzłości tekstu prawnego, a nierzadko też zamiar pozostawienia pewnego, nie nadmiernego pola wyboru decyzji prawodawczych oznacza, że wytyczne te nie powinny być przykładem drugiej skrajności - kazuistycznego spisu treści przyszłego rozporządzenia, tak sztywnego, że niepozostawiającego pola do żadnej inwencji upoważnionego podmiotu. Stopień szczegółowości wytycznych winien być tym większy, im bardziej - choćby pośrednio - treść rozporządzenia będzie wpływać na sytuację jednostek i innych podmiotów prywatnych. Wytyczne dotyczące treści aktu mają precyzować zakres przyszłej regulacji i uniemożliwiać nadmierne rozszerzenie ich treści i łączyć treściowo rozporządzenie z ustawą upoważniającą. Wytyczne to "ten fragment poleceń, który nie tylko wskazuje zakres i typ spraw, ale zawiera również pewne wskazówki dotyczące tego, ku czemu ma zmierzać treść, która zostanie zawarta w rozporządzeniu" (M. Zieliński – cyt. za M. Babicką-Kłopotek, "Wytyczne" jako element upoważnienia do wydania rozporządzenia, Prz. Sejm. 2006/3/32). Upoważnienie ustawowe nie musi być zawarte w przepisie ustawy, wprost upoważniającym do wydania aktu podustawowego - wystarczy, że wytyczne dadzą się wyinterpretować także z innych przepisów ustawy (cz. III pkt 2 uzasadnienia wyroku TK z 26.X.1999 r. K 12/99, OTK 1999/6/120 s. 684, z aprobującą glosą Sł. Wronkowskiej, Prz. Sejm. 2000/3/100). W doktrynie przeważa pogląd, że wytyczne mogą być zrekonstruowane nawet z kilku lub większej liczby przepisów ustawy (M. Babicka-Kłopotek, "Wytyczne"..., s. 34-35). Wytyczne o fundamentalnym charakterze winny być zawarte w jednym przepisie upoważniającym łącznie z innymi elementami delegacji ustawowej, a ewentualne pozostałe wskazówki zamieszczone w innych fragmentach tekstu ustawodawcy mogą mieć znaczenie uzupełniające. Trybunał Konstytucyjny w najnowszym orzecznictwie nie czyni rozróżnień między wytycznymi w zależności od miejsca ich usytuowania w ustawie (np. wyrok z 24.3.2003 r. P 14/01), uznając, że wszystkie mogą być równie istotne. W wyroku TK z 16.1.2007 r. U 5/06, dotyczącym egzaminów maturalnych wytyczne te odnaleziono w preambule do ustawy o systemie oświaty (cz. III pkt 2.7 uzasadnienia). Ukierunkowanie za pomocą wytycznych treści przyszłego rozporządzenia wzmacnia więź prawną między ustawą a aktem wykonawczym do niej. Brak takich wytycznych stwarzałby niebezpieczeństwo utraty kontroli władzy ustawodawczej, a ostatecznie: narodu (zbiorowego podmiotu suwerenności) nad dużą częścią stanowionego w Polsce prawa, i to powszechnie obowiązującego. Wykorzystywanie rozporządzenia do innych celów niż założone w upoważnieniu zawartym w ustawie stanowi poważne naruszenie Konstytucji RP, a sam taki akt należy uznać za nielegalny w tym zakresie. Dotyczy to w szczególności stanowienia w akcie wykonawczym przepisów niezwiązanych z materią odpowiedniej ustawy (M. Haczkowska – op. cit.). Ze względu na hierarchiczną budowę systemu prawa powszechnie obowiązującego należy podkreślić, że treść rozporządzenia nie może naruszać norm Konstytucji RP, ustawy, na podstawie której zostało wydane, a także żadnych innych obowiązujących ustaw, które regulują materie będące przedmiotem rozporządzenia. Naruszenie to może polegać m.in. na przekroczeniu zakresu delegacji ustawowej. W tym kontekście znaczącą rolę można przypisać sądowej kontroli rozporządzeń wymagających uwzględnienia przy rozpatrywaniu danej sprawy. Orzekając w sprawie, sędzia nie jest związany przepisami rozporządzenia, tak jak Konstytucją RP i ustawą (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Oczywiście sędzia może do podstawy rozstrzygnięcia zastosować przepisy rozporządzenia, ale również ma prawo, a nawet obowiązek sprawdzić, czy spełnia ono wymogi formalne oraz materialne, a zwłaszcza - czy nie narusza zakresu materii ustawowej, czy nie zmienia treści ustaw. Zgodnie z art. 188 pkt 3 Konstytucji RP, Trybunał Konstytucyjny jest podmiotem posiadającym kompetencję do badania zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. Trybunał Konstytucyjny do dnia orzekania niniejszym wyrokiem nie zakwestionował zgodności § 8 ust. 6 rozporządzenia z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi bądź ustawami. Umocowaniem do wydania rozporządzenia jest art. 130 ust. 4 prd, który stanowi: "Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwości, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia: 1) sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego; 2) warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; 3) program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3; 4) liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; 5) podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, § 8 ust. 6 rozporządzenia mieści się w zakresie przywołanego umocowania ustawowego. Wytyczne ujęto w sposób "pozytywny" (przez wskazanie celów i funkcji normowanej instytucji, i innych kryteriów, którymi winien się kierować twórca rozporządzenia - wyrok TK z: 31.3.2009 r. K 28/08, OTK-A 2009/3/28; 8.1.2013 r. K 38/12, OTK-A 2013/1/1). Wskazanym w art. 130 ust. 4 prd celem rozporządzenia jest m.in. "dyscyplinowanie kierujących pojazdami" i "zapobieganie wielokrotnemu naruszeniu przepisów ruchu drogowego". Art. 130 ust. 4 pkt 2 prd wyraźnie stanowi, że rozporządzenie ma określać warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb postępowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a punkt 4 tego przepisu, że rozporządzenie ma określać liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia. W przywołanym orzecznictwie i poglądach doktryny podkreślano, że wytyczne dotyczące treści aktu mają - po pierwsze - precyzować zakres przyszłej regulacji i uniemożliwiać nadmierne rozszerzanie ich treści, a po drugie (co zresztą jest z tym związane) - łączyć treściowo rozporządzenie z ustawą upoważniającą. Podkreślano, że wytyczne o fundamentalnym charakterze winny być zawarte w jednym przepisie upoważniającym łącznie z innymi elementami delegacji ustawowej, a ewentualne pozostałe wskazówki zamieszczone w innych fragmentach tekstu ustawodawcy mogą mieć znaczenie uzupełniające. Prawo o ruchu drogowym określa m. in.: 1) zasady ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu; 2) zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, a także działalność właściwych organów i podmiotów w tym zakresie (art. 1 ust. 1 prd). Normodawca podustawowy prawidłowo zrealizował wytyczne zawarte w Prawie o ruchu drogowym – zarówno w art. 130 ust. 1, 2, 3 i 4 prd, jak i w innych przepisach tej ustawy. Nie ma wątpliwości, że przekroczenie wskazanej w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd, liczby punktów wskazuje na fakt, że kierujący pojazdem dopuszcza się wielokrotnych naruszeń przepisów regulujących ruch drogowy. Należy podkreślić, że jednorazowe naruszenie może skutkować przyznaniem maksymalnie 10 punktów (art. 130 ust. 1 prd), a wpisane do ewidencji punkty usuwa się po upływie roku od ich wpisu (art. 130 ust. 2 prd) – osiągnięcie zatem w ciągu roku sumy 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie jest skutkiem jednorazowego, a co najmniej trzykrotnego, poważnego przekroczenia przepisów o ruchu drogowym. W orzecznictwie Sądów dominuje pogląd, że regulacja określona w § 8 ust. 6 rozporządzenia mieści się w zakresie delegacji określonej w art. 130 ust. 4 pkt 2 prd (warunki i tryb prowadzenia ewidencji), niewątpliwie bowiem kwestia dokonywania wpisów i ich usuwania mieści się w pojęciu sposobu prowadzenia ewidencji (wyrok WSA w Kielcach z 15.3.2012 r., II SA/Ke 62/12, Lex 1125562). Ograniczenie możliwości zmniejszenia ilości punktów karnych po przekroczeniu przez kierowcę wyznaczonego przez ustawodawcę limitu punktów ma na celu dyscyplinowanie i wdrażanie kierowców do przestrzegania przepisów ustawy a także zapobieganie naruszaniu przez nich przepisów ruchu drogowego. Pierwszy cel osiągany jest przez samo nałożenie obowiązku poddania kierowcy wielokrotnie naruszającego przepisy ruchu drogowego określonym procedurom weryfikacyjnym (tak w zakresie praktycznych umiejętności prowadzenia pojazdów – art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd, jak też posiadanych ku temu predyspozycji psychologicznych – art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ukp - Dz. U. 2014, poz. 600 ze zm.), drugi natomiast przez eliminację z grona uprawnionych do kierowania pojazdami tych kierowców, którzy przeszli ww. procedury weryfikacyjne ze skutkiem negatywnym (odpowiednio – wyrok WSA w Gdańsku z 21.3.2013 r., III SA/Gd 50/13, Lex 1301248). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie znajduje podstaw do stwierdzenia, że § 8 ust. 6 rozporządzenia wydany został z naruszeniem delegacji ustawowej, określonej w art. 130 ust. 4 prd. Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 1 i 3 § 2 pusa oraz art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 130 ust. 2 prd. Powszechnie przyjmuje się, że wykluczone jest zmniejszenie liczby punktów przez odbycie szkolenia po przekroczeniu takiej ich liczby, jaka wiąże się ze wspomnianymi następstwami (wyrok NSA z: 19.6.2015 r. I OSK 2413/13; 23.1.2015 r. I OSK 1504/13; 12.9.2014 r. I OSK 220/13; 21.8.2013 r. I OSK 495/12; 16.4.2013 r. I OSK 2038/11; 31.3.2011 r. I OSK 1013/10, cbosa; 22.3.2011 r. I OSK 723/10, Lex 990279; 13.10.2011 r. I OSK 1721/10, Lex 1069603; 16.12.2010 r. I OSK 275/10, Lex 745196; 16.12.2010 r. I OSK 275/10). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie pogląd ów podziela. Do takich wniosków prowadzi zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia systemowa i celowościowa wskazanych przepisów. Za odmienną wykładnią wskazanych jako wzorce kontroli przepisów, nie przemawiają orzeczenia, przywołane przez autora skargi kasacyjnej. Orzeczenia te mają charakter odosobnionych i nie znajdują odzwierciedlenia w nowszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Punkty karne zostały skarżącemu obliczone prawidłowo. Skarżący w kontrolowanej sprawie dopuścił się w okresie od 10 września 2012 r. do 3 lipca 2013 r. (niecałych 10 miesięcy) czterech poważnych naruszeń przepisów ruchu drogowego, za co otrzymał: dnia 10 września 2012 r. – 11 punktów (za naruszenie zakazu korzystania podczas jazdy z telefonu wymagającego trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku – 5 pkt i za niezastosowanie się do sygnałów, i poleceń dawanych przez osoby uprawnione do kontroli ruchu drogowego – 6 pkt); dnia 15 czerwca 2013 r. - 4 punkty (za przekroczenie prędkości od 21 do 30 km/h); dnia 3 lipca 2013 r. - 10 punktów (za przekroczenie prędkości powyżej 50 km/h). Odbyte szkolenie polepszyło sytuację skarżącego o tyle, o ile podniosło poziom wiedzy skarżącego o zasadach ruchu drogowego, wpłynęło na uświadomienie mu odpowiedzialności za życie i zdrowie swoje i innych uczestników ruchu drogowego i wpłynęło na wzrost praktycznych umiejętności kierowcy. W szczególności umożliwiło skarżącemu uświadomienie sobie, że delikt, którego dopuścił się 3 lipca 2013 r., nie polegał na tym, że przekroczył dopuszczalną prędkość 50 km/h, lecz że przekroczył dopuszczalną normatywnie prędkość o dalsze ponad 50 km/h. Żaden organ nie miał obowiązku poinformować skarżącego o tym, że odbycie szkolenia po uzyskaniu 24 punktów nie spowoduje zmniejszenia naliczonych punktów, bowiem obowiązek z art. 9 kpa dotyczy toczącego się postępowania administracyjnego, a to jeszcze się wówczas nie toczyło. Kwestionowany zapis "nie ingeruje w szeroko rozumianą wolność poruszania się, wynikającą z art. 52 Konstytucji RP". Skarżący nadal ma możliwość korzystania z tej wolności, lecz zgodnie z prawem, stojącym na straży życia i zdrowia skarżącego, jego rodziny i innych uczestników ruchu drogowego. Powołanym w skardze kasacyjnej wyroku z 18.1.2006 r. K 21/05, OTK-A 2006/1/4 (dalej wyrok K 21/05), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 65 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, Nr 175, poz. 1462, Nr 179, poz. 1486 i Nr 180, poz. 1494 i 1497) w części obejmującej wyraz "zgromadzenia" jest niezgodny z art. 57 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku tym Trybunał wypowiedział się przeciwko ograniczeniu wolności organizowania pokojowych zgromadzeń przez wyjątkowy zakres luzu decyzyjnego przyznanego organom władzy publicznej w przypadku chronionej konstytucyjnie wolności zgromadzeń (cz. III pkt 5.4 uzasadnienia wyroku K 21/05). Trybunał wskazał, że oczywisty jest argument o konieczności zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Z tego argumentu nie można jednak wyprowadzać wniosku, że przyjęta w prawie o ruchu drogowym regulacja jest poprawna z konstytucyjnego punktu widzenia. Konstytucyjny błąd ustawodawcy polegał na tym, że jako punkt wyjścia regulacji przyjął podobieństwo sytuacji wykorzystywania dróg publicznych w przypadku imprez o charakterze zawodów sportowych, rajdów, wyścigów i innych imprez oraz sytuacji zgromadzeń. Błędem ustawodawcy było nieuwzględnienie konstytucyjnej istoty wolności zgromadzeń jako podstawowej obywatelskiej wolności politycznej. Podkreślić należy, że wolność zgromadzeń jest jedyną wolnością konstytucyjnie gwarantowaną spośród form gromadzenia się regulowanych przez art. 65 prawa o ruchu drogowym (cz. III pkt 6.1 uzasadnienia wyroku K 21/05). W żaden sposób wyrok K 21/05, dotyczący zasadniczo odmiennej materii, nie przemawia za wykładnią, za którą opowiada się skarżący. Przepisy art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa zawierają przeciwstawne normy wynikowe i regulują sposób rozstrzygnięcia. Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca), zarzuty wskazanych norm odniesienia nie są trafne (wyrok NSA z 11.3.2015 r., I OSK 2383/14, Lex 1666121). Upoważniało to Sąd I instancji do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ppsa. Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.