I OSK 63/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-06-13
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Małgorzata Masternak – Kubiak, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy po przekroczeniu 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego kierowca może odbyć szkolenie skutkujące zmniejszeniem liczby punktów oraz czy organ administracji może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia wyłączającego taką możliwość?Ratio decidendi
Po przekroczeniu 24 punktów karnych kierowca nie może odbyć szkolenia skutkującego zmniejszeniem liczby punktów. Organ administracji nie jest uprawniony do odmowy zastosowania obowiązującego przepisu rozporządzenia, nawet jeśli uważa go za niezgodny z ustawą. Sąd administracyjny może odmówić stosowania aktu podustawowego w konkretnej sprawie, ale nie uchyla go.Stan faktyczny
W dniu 23 listopada 2010 r. Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Kielcach złożył wniosek o skierowanie K. O. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami z powodu przekroczenia 24 punktów karnych. Starosta S. wydał decyzję o skierowaniu K. O. na egzamin teoretyczny i praktyczny. K. O. odwołał się, wskazując na odbycie szkolenia zmniejszającego punkty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję starosty, uznając, że punkty zostały zmniejszone o 6. Prokurator wniósł skargę do WSA, który uchylił decyzję Kolegium. Skarga kasacyjna Kolegium została oddalona przez NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) del. WSA Mirosława Pindelska Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach R. G. skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 583/11 w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej K.- W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 583/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce-Wschód na decyzje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 23 listopada 2010 r. do Starostwa Powiatowego w S. wpłynął wniosek Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Kielcach o skierowanie K. O. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami z powodu przekroczenia 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W uzasadnieniu wskazano 4 przypadki naruszenia przepisów w okresie od 29 marca 2010 r. do 8 maja 2010 r., za które K. O. uzyskał łącznie 25 punktów karnych.
Decyzją z dnia 28 stycznia 2011 r. Starosta S. skierował K. O. na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. A, B stosownie do dyspozycji art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W odwołaniu od tej decyzji K. O. podniósł, iż w dniu 24 stycznia 2011 r. odbył w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Tarnobrzegu (dalej WORD) szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 cyt. ustawy, w celu zmniejszenia liczby punktów karnych, na dowód czego przedstawił kopię zaświadczenia z WORD o odbyciu szkolenia w dniu 24 stycznia 2011 r.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło decyzję Starosty S. z dnia [...] stycznia 2011r. znak: [...] orzekającą o skierowaniu K. O. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, po uwzględnieniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji, w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego – egzamin teoretyczny i praktyczny, w zakresie prawa jazdy kat. B, w terminie do dnia 28 lutego 2011 r. pod rygorem cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami, i umorzyło postępowanie organu I instancji.
W ocenie Kolegium, skoro K. O. odbył w dniu 24 stycznia 2011 r. szkolenie w WORD w Tarnobrzegu, to zgodnie z art. 130 ust. 4 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym liczbę punktów zgromadzonych w okresie od 29 marca 2010r. do 8 maja 2010 r. należy pomniejszyć o 6. Powyższe oznacza, że K. O. ma na koncie 19 punktów. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy, brak zatem podstaw do kierowania strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Prokurator Rejonowy Kielce-Wschód domagając się uchylenia decyzji Kolegium. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił obrazę prawa materialnego:
- art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego poprzez błędne przyjęcie, iż odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ww. ustawy wywołuje automatycznie skutki określone w § 8 ust. 4 ww. rozporządzenia, tj. zmniejszenie o 6 liczby punktów, podczas gdy zgodnie z ust. 6 tego przepisu odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów przekroczyła 24. Prokurator wskazał, iż Starosta nie jest organem właściwym rzeczowo do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i dokonywania w niej wpisów oraz ich wykreślania.
- art. 130 ust. 3 w zw. z art. 114 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym polegającą na błędnym przyjęciu, że udział w szkoleniu, o którym mowa w § 8 ust. 6 ww. rozporządzenia, po skierowaniu wniosku do Starosty o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i jego rozpoznaniu, wywołuje skutki w postaci zmniejszenia ilości punktów, podczas gdy wg prawidłowej interpretacji zmniejszenie liczby punktów w drodze odbycia szkolenia może nastąpić tylko do czasu przekroczenia liczby 24 punktów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W motywach wyroku Sądu pierwszej instancji stwierdzono, że ujawnione naruszenie prawa procesowego polegające na uchybieniu przez Kolegium art. 6 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę zastosowania w sprawie § 8 ust. 6 rozporządzenia i w rezultacie przyjęcie, iż postępowanie w sprawie było bezprzedmiotowe, powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a.
W skardze kasacyjnej reprezentowane przez pełnomocnika Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zaskarżyło w całości wskazany wyżej wyrok i zarzuciło mu:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270
z późn. zmianami) w związku z art. 130 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 20
czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108,
poz. 908 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie że § 8
ust. 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z
dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami
naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz.
1998 r. z późn. zm.) pozostaje w zgodzie z delegacją ustawową zawartą we wskazanym wyżej art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym;
obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zmianami), w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na przyjęciu przez WSA w Kielcach, że istnieje konieczność skierowania kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień kat. A, B w części teoretycznej i praktycznej, pomimo iż zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, iż K. O. w chwili orzekania przez Kolegium nie przekroczył 24 pkt karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego;
obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270
z późn. zmianami) w powiązaniu z art. 130 ust. 3 w zw. z art. 114 ust. 1
pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm.) przez ich błędną wykładnię, polegającą na niewłaściwym zrekonstruowaniu treści normy prawnej wynikającej z powołanych wyżej przepisów i przyjęciu przez WSA w Kielcach, iż uczestnictwo w szkoleniu po skierowaniu przez Komendanta Policji wniosku o którym mowa w art. 114 ust. 1 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym, po przekroczeniu przez K. O. 24 punktów, przyznanych mu za naruszenie przepisów ruchu drogowego, nie może spowodować zmniejszenia liczby punktów karnych.
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zmianami), w związku z art. 6 k.p.a. i § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1998 z późn. zm.) przez ich błędną wykładnie i przyjęcie, że Kolegium nieuprawnione było do odmowy zastosowania w niniejszej sprawie § 8 ust. 6 w/w rozporządzenia w sytuacji uznania, że zawarta w § 8 ust. 6 w/w rozporządzenia norma prawna poszerza zakres wyłączenia określony w art. 130 ust. 3 zd. drugie ustawy Prawo o ruchu drogowym, a zatem przyjęcia, że wydanie rozporządzenie w tym zakresie nastąpiło z przekroczeniem delegacji ustawowej wynikającej z art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym;
- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zmian.), w związku z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Kolegium nie może uwzględnić dowodu w postaci zaświadczenia Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Tarnobrzegu o odbytym przez K. O. w dniu 24 stycznia 2011 r. szkoleniu o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy prawo o ruchu drogowym i wynikających z niego konsekwencji w postaci zmniejszenia o 6 liczbę posiadanych punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego;
- naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zmian.) poprzez pominięcie przez WSA w Kielcach dowodu w postaci zaświadczenia Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Tarnobrzegu o odbytym przez K. O. w dniu 24 stycznia 2011 r. szkoleniu o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy prawo o ruchu drogowym i wynikających z niego konsekwencji w postaci zmniejszenia o 6 liczbę posiadanych punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego;
Wskazując na powyższe strona skarżąca wnosi o:
uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Kielcach do ponownego rozpoznania,
ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi Prokuratora
Rejonowego Prokuratury Rejonowej Kielce - Wschód w Kielcach,
zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że obowiązkiem organów administracji publicznej jest wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do zastosowania właściwego przepisu prawa na dzień wydania rozstrzygnięcia. Skoro zatem, K. O. odbył szkolenie w dniu 24 stycznia 2011 r., a decyzja Starosty S. została wydana [...] stycznia 2011 r. na podstawie wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji wystawionego po przekroczeniu przez kierowcę 24 punktów, to oczywistym jest, że dane zawarte w ewidencji w chwili orzekania przez Kolegium były już nieaktualne. Na dzień wydania rozstrzygnięcia II instancji, kierowca zatem nie przekroczył 24 punktów, zatem w ocenie SKO Kielcach koniecznym było na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach, a zaskarżony wyrok - wbrew twierdzeniom skarżącego - odpowiada prawu.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W związku z powyższym oraz z uwagi na ściśle określone wymogi formalne i materialne, jakie musi spełniać skarga kasacyjna (art. 176 P.p.s.a.), nie ulega wątpliwości, że skuteczność takiego środka zaskarżenia w znacznej mierze zależy od sposobu sformułowania przez stronę podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W podstawach kasacyjnych należy bowiem sprecyzować wszystkie przepisy, którym miał uchybić Sąd pierwszej instancji, a w uzasadnieniu przytoczyć niezbędną argumentację jurydyczną wskazującą na postać kwestionowanego naruszenia prawa oraz jego wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na zakreślone granice i charakter postępowania kasacyjnego ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, co miało gwarantować sporządzenie skargi kasacyjnej na odpowiednim poziomie merytorycznym i formalnym.
Przepis art. 130 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym stanowi, że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje dyspozycja art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym. W świetle tej regulacji, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Już zatem wykładnia językowa art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 130 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym wskazuje na to, że w razie przekroczenia 24 punktów, nie ma możliwości podejmowania innych działań, niż skierowanie przez komendanta wojewódzkiego Policji wniosku o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a następnie wydanie decyzji przez starostę. Ze względu na treść zestawionych norm art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym i art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym nie można przyjąć, by po przekroczeniu 24 punktów karnych kierowca mógł odbyć szkolenie skutkujące zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10, niepublikowany, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Strona skarżąca nietrafnie zarzuciła też naruszenie art. 130 ust. 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 908 ze zm.) pozostaje w zgodzie z delegacja ustawową zawartą w art. 130 ust. 4. Z powyższego wynika, że regulacja § 8 ust. 6 rozporządzenia, wyłączająca możliwość zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec kierowcy, który przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń na liczbę punktów przekraczającą 24, jest zgodna z literalnym brzmieniem art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym, realizuje cel unormowań ustawowych oraz mieści się w ramach upoważnienia zawartego w art. 130 ust. 4 tej ustawy. Wykładnia przedstawiona w skardze kasacyjnej, według której istniałaby możliwość zmniejszenia liczby punktów po przekroczeniu liczby 24 punktów, jest nie tylko sprzeczna z brzmieniem powołanych przepisów ustawy, ale niweczyłaby osiągnięcie celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy (por. w/w wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10; wyrok NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10, niepublikowany, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/; wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10, niepublikowany, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/; wyrok NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 413/11, niepublikowany, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Jak wynika z wniesionej skargi kasacyjnej obrazy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego organ upatruje w wadliwym przyjęciu przez Sąd, że nie był on uprawniony do odmowy zastosowania w sprawie normy § 8 ust. 6 ww. rozporządzenia, w sytuacji gdy uznał, że norma ta poszerza zakres wyłączenia określony w art. 130 ust. 3 zd. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, czyli w sytuacji gdy wydane rozporządzenie w tym zakresie nastąpiło z przekroczeniem delegacji ustawowej wynikającej z art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zarzut ten jest oczywiście niezasadny.
W orzecznictwie i judykaturze nie budzi wątpliwości, że zastosowania niekonstytucyjnych czy też w inny sposób naruszających obowiązujący porządek prawny norm rangi podustawowej mogą odmówić tylko sądy. Wynika to bowiem z treści art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Takiego przepisu w odniesieniu do organów administracji w obowiązującym porządku prawnym brak. Nadto zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności, ustanowioną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Działanie na podstawie prawa oznacza między innymi działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Konstytucyjna zasada praworządności nakłada na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Powyższa zasada praworządności została powtórzona w art. 6 k.p.a. Na tle powołanego przepisu, który nakazuje organowi administracji publicznej działanie na podstawie przepisów prawa (należycie ustanowionych) należało rozważyć, czy organy administracji publicznej, stosując przepisy prawa, są upoważnione do oceny poprawności ich ustanowienia. Przedstawiony problem wymaga przede wszystkim uwzględnienia, że tylko Trybunał Konstytucyjny i sądy administracyjne (w odniesieniu do aktów prawa miejscowego) mogą orzec o niezgodności danego aktu z przepisami prawa wyższego rzędu ze skutkiem utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu. Sądy powszechne i administracyjne są uprawnione jedynie do odmowy stosowania przepisów aktów podustawowych ustanowionych sprzecznie z prawem obowiązującym, co jednak nie powoduje utraty mocy obowiązującej tych przepisów. Taki pogląd był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie, między innymi Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 1994 r., sygn. akt III ARN 4/94, (niepublikowany) przyjął, że "w sądowej kontroli decyzji administracyjnych mieści się w szczególności kontrola legalności i zgodności z ustawami podustawowych normatywnych aktów wykonawczych. W tych ramach istnieje obowiązek sądu administracyjnego badania, czy przepis stanowiący podstawę rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego znajduje oparcie w upoważnieniu ustawowym i nie wykracza poza jego zakres oraz czy jest zgodny z normami ustawowymi, regulującymi stosunki prawne, stanowiące przedmiot rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej". W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że sąd administracyjny, w ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie może wprawdzie uchylić aktu podustawowego, stanowiącego jej podstawę, jednak w wypadku stwierdzenia, że taki akt jest niezgodny z ustawą, jest władny odmówić jego zastosowania w konkretnej sprawie i ocenić zgodność decyzji z przepisami ustawy (por. np. wyrok NSA z dnia 3 stycznia 1984 r., sygn. akt II SA 1797/83, opubl. ONSA 1984, nr 2, poz. 97 oraz wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 listopada 2001 r., sygn. akt FSA 3/01, opubl. ONSA 2002, nr 2, poz. 49).
Brak jest również dostatecznych podstaw do przyjęcia, że organy administracji są uprawnione do oceny zgodności stosowanego przepisu prawa z przepisami regulującymi zasady i tryb stanowienia prawa oraz do odmowy zastosowania przepisu uznanego za niezgodny z aktem normatywnym wyższego rzędu, także wtedy, gdy chodzi o przepis podustawowy. Organy administracji publicznej, przestrzegając zasady praworządności, nie mogą odmawiać stosowania obowiązujących przepisów, nawet wówczas, gdy dostrzegają ich niezgodność z ustawą lub Konstytucją, bowiem w przeciwieństwie do sądów nie korzystają z przymiotu niezawisłości. Nadto, wskazać należy na przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, który stanowi, że przy orzekaniu członkowie składów orzekających kolegium są związani wyłącznie przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z kolei z treści art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji wynika, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.
Mając na uwadze powyższe trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach nie mogło odmówić zastosowania obowiązującego w dniu orzekania przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, bez naruszenia normy art. 6 k.p.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest również podstaw do podzielenia twierdzenia skarżącego kasacyjnie organu, że Sąd pierwszej instancji naruszył przepis art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż pominął dowód w postaci zaświadczenia Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Tarnobrzegu o odbytym przez K. O. w dniu 24 stycznia 2011 r. szkoleniu o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym i wynikających z niego konsekwencji w postaci zmniejszenia o 6 liczbę posiadanych punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Norma art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazuje jakie elementy winno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie. Dlatego naruszenie tego przepisu może być skutecznie podniesione w sytuacji, gdy - w ocenie skarżącego kasacyjnie - Sąd pierwszej instancji sporządzając uzasadnienie nie zawarł wszystkich tych elementów, co spowodowało, że poprawność rozumowania sądu nie może zostać skontrolowana ani przez strony, ani Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zakwestionowanego wyroku zostało sporządzone w sposób prawidłowy – jest logiczne i wyczerpujące, zawiera rozważania dotyczące wszystkich niezbędnych z punktu widzenia przedmiotu postępowania przesłanek rozstrzygnięcia, co powoduje, że wniesiona skarga kasacyjna nie może odnieść zamierzonego przez jej autora skutku.
Nie może też odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Kolegium nie może uwzględnić dowodu w postaci zaświadczenia Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Tarnobrzegu o odbytym przez stronę w dniu 24 stycznia 2011 r. szkoleniu o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym i wynikających z niego konsekwencji w postaci zmniejszenia posiadanej liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Bezsprzecznie z treści art. 77 § 1 P.p.s.a. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zatem nie tylko prawem, ale i obowiązkiem organu jest wziąć pod uwagę wszystkie dowody zgromadzone w sprawie. Jakkolwiek rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że Kolegium nie może samodzielnie redukować ilości punktów przypisanych danemu kierowcy w ewidencji. Pomijając już, czy w okolicznościach tej konkretnej sprawy taka redukcja punktów jest możliwa, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia, podnieść należy, że przypisywanie punktów, dokonywanie ich wpisów w ewidencji i ich usuwanie należy do wyłącznej kompetencji Policji. Tak więc kierowca zainteresowany ich wykreśleniem może zwrócić się do organu prowadzącego tę ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie ewentualnie skorzystać z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Kwestia ilości punktów nie może być rozpatrywana w postępowaniu dotyczącym skierowania na badania kontrolne (porównaj: wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2038/11, npubl., z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1078/05, npubl., czy z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1456/09, LEX nr 745029).
Z powyższych względów uznając skargę kasacyjną za pozbawioną uzasadnionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło