IV SA/Gl 1069/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej: [...]PWIS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej: Kpa), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm., dalej: Kp) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm., dalej: rozporządzenie) – po rozpatrzeniu odwołania T.K. z dnia 13 sierpnia 2014 r. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. nr [...], (nr sprawy [...]) odmawiającej stwierdzenia u niej choroby zawodowej: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wymienionej w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych określonego rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, wydanym na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kp – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. (dalej: PPIS) decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) odmówił stwierdzenia u T.K. choroby zawodowej: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wymienione w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na czynniki alergizujące w środowisku pracy oraz orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.- Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. (nr [...]), (dalej: PCHZ WOMP) oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. (nr [...]), (dalej: IMPiZŚ). Odwołanie od powyższej przytoczonej decyzji PPIS w S. z dnia [...]r. (nr [...]) złożyła strona zarzucając jej m.in., iż organ pierwszej instancji wydał decyzję na podstawie niepełnego stanu faktycznego poprzez niewyjaśnienie – jej zdaniem – oceny narażenia zawodowego. T.K. uznała, że skoro koledzy i koleżanki z jej pracy, którzy również doznali podobnych schorzeń skórnych "mają stwierdzone występowanie choroby zawodowej" to wnosi o zmianę decyzji poprzez stwierdzenie u niej choroby zawodowej. Organ drugoinstancyjny za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u strony przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 Kp, która normuje, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym. W sprawie strony – jak zaznaczył – w postępowaniu ustalono, że w latach 1972- 1993 (z przerwą na urlop wychowawczy w latach 1974 - 1977) pracowała ona w A w S. (całkowita likwidacja - brak następcy prawnego), a także w latach 1972-1990 na stanowisku montera, montera maszyn elektrycznych w kontakcie z powierzchnią detali stalowych i czynnikami chemicznymi: opary lakierów ftalowych, rozpuszczalników oraz płynów odtłuszczających i impregnujących zawierających benzynę lakową, węglowodory alifatyczne i aromatyczne oraz ich pochodne, żywice epoksydowe oraz alkilo-fenylowe, ksylen, toluen, zaś w latach 1990-1992 (w pełnym wymiarze czasu pracy) w charakterze robotnika gospodarczego oraz w okresie od 1 stycznia 1993 r. do 15 kwietnia 1993 r. (na 3/4 etatu) jako robotnik gospodarczy przy pracach ciężkich w kontakcie z detergentami, środkami dezynfekcyjnymi (związki fenolowe, trikrezol). Jednocześnie organ wskazał, że od dnia 16 kwietnia 1993 r. strona pobiera świadczenia emerytalne. Tym samym [...]PWIS uznał, zgodnie z oceną narażenia zawodowego dokonaną przez organ pierwszej instancji, że T.K. w trakcie zatrudnienia na zajmowanych stanowiskach pracy w latach 1972-1993 (za wyjątkiem lat 1974-1977 - urlop wychowawczy) miała zawodowy kontakt z czynnikami o działaniu drażniącym i alergizującym. Zaznaczył także, że strona była badana w na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...]r., nr [...], w którym lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry wymienionej w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy. Zaakcentował, że z wywiadu zebranego u pacjentki wynika, że pierwsze zmiany na skórze pojawiły się w roku 1998, a nasiliły się w roku 2008. Wskazał, że w dokumentacji lekarskiej z Poradni Dermatologicznej w latach 1997 - 1999 widnieją wpisy dotyczące leczenia z powodu opryszczki, półpaśca i wypadania włosów. Od roku 2008 leczona początkowo z powodu zmian skórnych na podudziach opisywanych jako wyprysk żylakowaty podudzi. W roku 2011 była hospitalizowana w Oddziale, Dermatologicznym, gdzie rozpoznano wyprysk stóp i podudzi. W ostatnich 2-3 latach zmiany skórne pojawiły się również na innych częściach ciała. Wykonane w marcu 2013 r. testy alergologiczne wykazały dodatni odczyn z niklem (+++). W aktualnym badaniu dermatologicznym stwierdzono rozlegle ogniska wyprysku n podudziu lewym i rozsiane zmiany rumieniowo-złuszczające na kończynach górnych, głównie na grzbietach rąk, twarzy i dekolcie. Lekarze specjaliści PCHZ WOMP w S., biorąc pod uwagę dane z wywiadu i dokumentacji lekarskiej, w tym wyniki badań alergologicznych, przeprowadzoną aktualnie konsultację dermatologiczną rozpoznali u badanej alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, prawdopodobnie w wyniku kontaktu z niklem i wyprysk żylakowaty podudzia lewego. Z kolei w oparciu o analizę danych o narażeniu zawodowym, ustanie narażenia zawodowego w 1993 r. oraz uwzględniając charakter stwierdzanych zmian skórnych i przebieg choroby, pierwsze zmiany na skórze wystąpiły dopiero w 2008 r. na podudziach na podłożu zmian żylakowatych, brak bezpośredniego związku wystąpienia zmian skórnych z narażeniem zawodowym, tj. w trakcie pracy lub do 2 lat od ustania narażenia zawodowego, w myśl obowiązujących przepisów regulujących rozpoznanie chorób zawodowych orzekli o braku podstaw do rozpoznania u T.K. choroby zawodowej skóry. Następnie po zakwestionowaniu powyższego orzeczenia lekarskiego PCHZ WOMP w S. z dnia [...] r. nr [...] strona była badana w kolejnej jednostce diagnostycznej, tj. w IMPiZŚ w S., gdzie lekarze specjaliści na podstawie obserwacji klinicznej w dniach od 9 do 13 czerwca 2014 r. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. (nr [...]) również nie znaleźli podstaw do rozpoznania u strony kontaktowego alergicznego zapalenia skóry wym. poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy Kodeks pracy. Organ drugoinstancyjny zaakcentował, że w wywiadzie pacjentka podaje, że pierwsze zmiany skórne pojawiły się w 1998 r., a więc już po zakończeniu pracy zawodowej, co nota bene potwierdza dostępna dokumentacja medyczna z Poradni Dermatologicznej. Jej analiza potwierdza, że badana zgłaszała się do dermatologa z różnych przyczyn m.in. opryszczki, półpaśca, wyprysku żylakowatego podudzi, wyprysku stóp. Pierwsze objawy skórne pojawiły się na podudziu lewym pod postacią swędzącego rumienia, kolejne zmiany występowały w miejscu kontaktu skóry z metalowymi elementami odzieży lub biżuterii. W młodości pacjentka nosiła kolczyki, a potem ze względu na sączące zmiany skórne połączone ze świądem na płatkach usznych zaniechała ich noszenia. Zmiany występowały również na twarzy i rękach, a w czasie orzekania, na co zwrócił uwagę, "ma uczucie szorstkich rąk". W dalszej kolejności podał, że w 2013 r. u badanej wykonano testy alergologiczne uzyskując dodatni odczyn na nikiel. Podczas hospitalizacji w Klinice IMPiZŚ w S. w przedmiotowym badaniu dermatologicznym stwierdzono dominujące zmiany na lewym podudziu (dotkniętym żylakami) w połowie wysokości, obejmujące przednią i boczną powierzchnię podudzia, pod postacią dużego ogniska rumieniowo-złuszczającego ze strupkami. Na palcach rąk i stóp obecny jest zgrubiały, łuszczący się naskórek. Wykonane u pacjentki punktowe testy skórne nie wykazały uczulenia na powszechne środowiskowe aeroalergeny i alergeny pokarmowe. W testach naskórkowych, w tym z potencjalnymi alergenami środowiska pracy badanej (środki czyszcząco-myjące, preparaty dezynfekcyjne, detergenty, metale) dodatnie wyniki uzyskano jedynie z siarczanem niklawym i propolisem. Alergeny te, jak wyjaśniał organ odwoławczy, są jednymi z najpowszechniej występujących alergenów również w środowisku pozazawodowym. Uzasadniając wskazał także, że lekarze orzecznicy IMPiZS w S. – biorąc pod uwagę: badanie podmiotowe i przedmiotowe, dane z dostępnej dokumentacji lekarskiej odnośnie przebiegu choroby, a zwłaszcza brak korelacji objawów skórnych z narażeniem zawodowym, ich pierwotne wystąpienie już po zakończeniu pracy zawodowej i stopniowe zaostrzanie się pomimo ustania zatrudnienia (ujemny test eliminacji zawodowej), a także uwzględniając wyniki przeprowadzonej diagnostyki alergologicznej – nie znaleźli podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia skóry i do rozpoznania u strony alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego. Odpowiadając na zarzuty odwołania zaznaczył, iż orzecznicy PCHZ WOMP oraz IMPiZS w S. uznali, że brak jest podstaw diagnostyczno-orzeczniczych do rozpoznania u strony przewlekłego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego. W ocenie organu odwoławczego przytoczone powyżej orzeczenia lekarskie PCHZ WOMP w S. z dnia [...] r. oraz IMPiZŚ w S. z dnia [...] r. wydane w oparciu o szczegółową diagnostykę są wyczerpujące, spójne oraz zgodne w swoich konkluzjach i pozwalają wydać rozstrzygnięcie. Tym samym organ ten nie znalazł podstaw by kwestionować – jak zaznaczył – "orzeczenia oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi". Podsumowując podkreślił, że strona była badana w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych I i II stopnia (PCHZ WOMP w S., IMPiZŚ w S.), gdzie lekarze specjaliści uznali, że brak jest podstaw diagnostyczno - medycznych do rozpoznania zawodowej choroby skóry pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry wym. w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych określonych rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w tym rozporządzeniu, zdaniem [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w rozpoznawanej sprawie podejrzenia choroby zawodowej (alergiczne kontaktowe zapalenie skóry) u strony – został zachowany. Na powyższą decyzję [...]PWIS z dnia [...] r. (nr [...]) strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie uzasadniając jej i nie formułując żadnych zarzutów, wskazując wyłącznie, że zaskarża przytoczoną na wstępie decyzję organu odwoławczego. Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014, poz. 1647), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działania organów administracji, przy czym po myśli art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: P.p.s.a), sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi może nastąpić jedynie w okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym kontrolowany akt podlega uchyleniu między innymi wówczas, gdy narusza przepisy prawa materialnego w sposób, który ma wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego polega na błędnym zastosowaniu prawa albo jego błędnej interpretacji. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Punktem wyjścia dla uznania zaskarżonej decyzji za zgodną z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organy pierwszej i drugiej instancji przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji. Na wstępie wskazać należy, że kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie rozpoznanie stanu chorobowego i jego przyczyn, zaś o stwierdzeniu choroby zawodowej, decyduje natomiast organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego obejmującego orzeczenia lekarskie uprawnionych placówek diagnostycznych, jak również wyniki oceny narażenia zawodowego. Organ ten w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 Kpa). Zdaniem składu orzekającego w przedmiotowej sprawie rygorom tym podporządkowały się orzekające w niej organy. Jak jednoznacznie wynika z orzeczeń PCHZ WOMP w S. z dnia [...] r. oraz IMPiZŚ w S. z dnia [...] r. – brak jest podstaw diagnostyczno-orzeczniczych do rozpoznania u strony przewlekłego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego. Orzeczenia te są czytelne, spójne i korespondują ze sobą. Trafnie zatem powyższe wnioski orzeczeń lekarskich organy przyjęły jako podstawę ustaleń w sprawie. Wnioski przytoczonych powyżej orzeczeń były bowiem jednoznaczne, a ponadto wzajemnie spójne i zgodne ze sobą, o czym była mowa wyżej. Nadto podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (m.in. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2002 r., sygn. akt OPS 3/02, ONSA 2003/1/4) w pełni aktualny na gruncie obowiązującej materii normatywnej. W tym miejscu wskazać także należy, że sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy bądź, gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa. Przypadek skarżącej był rozpatrywany przez dwie jednostki orzecznicze, uprawnione, zgodnie z § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Obydwie jednostki orzecznicze wydały orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników chemicznych na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Orzeczenie lekarskie uprawnionej do orzekania jednostki służby zdrowia ma walor opinii biegłego. Natomiast organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają prawa wnikać w sposób i tryb badań orzeczniczych, przeprowadzanych przez uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych jednostki służby zdrowia. Organy te mają natomiast obowiązek kontrolować, czy wydana przez jednostkę służby zdrowia opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowa i przekonywująco uzasadniona. Gdy odpowiada tym warunkom, co ma miejsce w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji. Ponownie podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie organy inspekcji sanitarnej były związane orzeczeniami lekarskimi, nie mogły dokonać samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która prowadziłaby do odmiennego rozpoznania, a procedura przeprowadzonych badań nie nasuwała żadnych wątpliwości co do ich rzetelności (tak m.in. WSA w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 184/05, Lex 192632). W konsekwencji prawidłowo również organy uznały, że okoliczności sprawy uzasadniają wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie ma podstaw do rozstrzygania wbrew wynikom oceny narażenia zawodowego i wnioskom zawartym w tych orzeczeniach lekarskich, które potwierdziły rozpoznanie u strony choroby zawodowej. Ponadto podkreślenia wymaga, że zakres ustaleń w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jest wyznaczony przedmiotem tego postępowania. W związku z tym, zakresem tych ustaleń objęte jest stwierdzenie wystąpienia dwóch przesłanek: pierwszej – rozpoznania choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz drugiej – stwierdzenia związku przyczynowego pomiędzy powstaniem choroby a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Reasumując, prawidłowo orzekające w sprawie organy uznały, że brak jest podstaw do kwestionowania zasadności rozpoznania u strony choroby zawodowej. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną – stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.