IV SA/Gl 1075/18
WyrokWSA w Gliwicach2019-03-13
Skład orzekający: Beata Kozicka, Beata Kalaga-Gajewska, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udostępnienie skanów umów sprzedaży drewna, z których usunięto informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy oraz dane osobowe konsumentów, stanowi naruszenie prawa do informacji publicznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie danych osobowych konsumentów oraz informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy, ponieważ prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Udostępnienie tych danych naruszałoby prywatność osób fizycznych oraz tajemnicę przedsiębiorcy, a także przepisy RODO. Organ prawidłowo zastosował anonimizację do udostępnianych umów, usuwając dane podlegające ochronie, co nie stanowi naruszenia prawa do informacji publicznej.Stan faktyczny
Stowarzyszenie A zwróciło się do Nadleśnictwa B o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej liczby pozyskanego drewna, jego odbiorców oraz skanów umów sprzedaży drewna. Nadleśniczy odmówił udostępnienia danych osobowych konsumentów oraz informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy zawartych w umowach. Po uchyleniu przez WSA decyzji częściowo odmawiającej, organ ponownie rozpatrzył wniosek, uwzględniając wskazania sądu i udostępniając zanonimizowane skany umów. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa do informacji publicznej i nieprawidłowe zastosowanie klauzuli tajemnicy przedsiębiorcy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi A w W. na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Nadleśniczy Nadleśnictwa B. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B., działając w imieniu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. (dalej jako: organ, a także "PGL LP" albo "Nadleśnictwo"), na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 16, i w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1764 z późn. zm., dalej: ustawa lub u.d.i.p.) — po ponownym rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia A ("Wnioskodawca", Stowarzyszenie, strona) złożonego drogą e–mail w dniu 24 sierpnia 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej obejmującej:
1) informacje o liczbie pozyskanego drewna osobno w latach 2015, 2016, 2017 (do dnia złożenia wniosku),
2) informacje o tym komu przekazane zostało uzyskane drewno – osobno w latach 2015, 2016, 2017 (do dnia złożenia wniosku), poprzez podanie listy odbiorców,
3) skany umów związanych z gospodarowaniem uzyskanym drewnem, w zakresie w jakim odbiorcami drewna nie były osoby fizyczne,
— odmówił:
po pierwsze – udostępnienia informacji publicznej, w zakresie udostępnienia danych nabywców drewna będących osobami fizycznymi, które nabyły drewno bez związku z działalnością gospodarczą lub zawodową (jako konsumenci) ze względu na prywatność osób fizycznych oraz ochronę danych osobowych tych osób, a także
po drugie – udostępnienia informacji publicznej, w zakresie zawartych w treści umów sprzedaży drewna i załączników do umów informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa):
1) całkowitej ilości nabywanego drewna,
2) łącznej wartości netto nabywanego drewna,
3) cenie średniej,
4) maksymalnej wysokości kary umownej,
5) oznaczeniach grup handlowo–gatunkowych,
6) oznaczeniach sortymentów,
7) ilościach poszczególnych sortymentów,
8) cenach jednostkowych netto.
Argumentując rozstrzygnięcie organ przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń wskazując prawne regulacje przedmiotu, w tych ramach, na wstępie podał, że orzekając uwzględnił zapadły w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. IV SA/GI 108/18. Następnie przypomniał, że wnioskiem przesłanym drogą e–mail w dniu 24 sierpnia 2017 r. wnioskodawca zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej obejmującej:
1) informację o liczbie pozyskanego drewna osobno w latach 2015, 2016, 2017 (do dnia złożenia wniosku),
2) informację o tym komu przekazane zostało uzyskane drewno – osobno w latach 2015, 2016, 2017 (do dnia złożenia wniosku), poprzez podanie listy odbiorców,
3) skany umów związanych z gospodarowaniem uzyskanym drewnem, w zakresie w jakim odbiorcami drewna nie były osoby fizyczne.
Równocześnie wyjaśnił, że po przeprowadzeniu niezbędnych analiz w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej uznano za dopuszczalne i znajdujące oparcie w prawie udostępnienie:
1) informacji o liczbie (ilości) pozyskanego w Nadleśnictwie drewna osobno w latach 2015, 2016 i 2017 (do dnia 31 sierpnia 2017 r.) oraz
2) informacji o tym komu przekazane (sprzedane) zostało uzyskane drewno – osobno w latach 2015, 2016, 2017 (do dnia 31 sierpnia 2017 r.), poprzez podanie listy odbiorców, z wyłączeniem jednak danych osobowych osób fizycznych które nabyły drewno bez związku z działalnością gospodarczą lub zawodową (jako konsumenci).
Jednocześnie podkreślił, że wskazane informacje, w tym dane przedsiębiorców nabywających drewno (w tym również przedsiębiorców będących osobami fizycznymi) zostały udostępnione Wnioskodawcy odrębnym pismem.
W pozostałym zakresie w dniu [...]r. Nadleśniczy wydał decyzję częściowo odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Od tej decyzji Wnioskodawca wniósł odwołanie do Nadleśniczego. W dniu [...]r. Nadleśniczy ponownie wydał decyzję częściowo odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Wnioskodawca zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. IV SA/GI 108/18 uchylił ją, wskazując w uzasadnieniu na konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Tym samym, jak podkreślił, rozpatrując sprawę uwzględniono treść:
a) przytoczonego powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. IV SA/G1108/18, zapadłego w niniejszej sprawie,
b) wniosku o udostępnienie informacji publicznej,
c) danych o nabywcach drewna zawartych w systemach informatycznych PGL LP,
d) zarządzenia nr 48 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 6 października 2010 r. w sprawie ustalenia zasad klasyfikacji, ochrony i udostępniania informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe wraz z załącznikiem zawierającym wykaz informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w PGL LP,
e) umów sprzedaży drewna zawartych w Nadleśnictwie w latach 2015, 2016 i 2017 r. zawierających klauzulę tajemnicy przedsiębiorstwa.
Po czym – jak zauważył – ustalono, że wszystkie umowy sprzedaży drewna z przedsiębiorcami były zawierane według jednolitych wzorów ustalonych przez Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych. Umowy sprzedaży drewna różnią się zindywidualizowanymi danymi (dane kupującego, ilości drewna, ceny sprzedaży itp.).
Uzasadniając wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy – prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
W analizowanej sprawie, na co zwrócił uwagę, jednoznacznie ustalono, że wszyscy konsumenci – nabywcy drewna nie byli osobami pełniącymi funkcje publiczne ani osobami mającymi związek z pełnieniem funkcji publicznych. Żaden z konsumentów, którzy nabyli drewno nie zrezygnował również z przysługującej mu ochrony. Ponadto, co istotne, osoby fizyczne (konsumenci) kupując drewno nie uzyskiwali żadnego świadczenia pieniężnego ze środków publicznych. Konsumenci w ramach swojego życia prywatnego, w dobrej wierze, kupili w Nadleśnictwie drewno do użytku osobistego (np. na opał), i – w jego ocenie – nie ma żadnego uzasadnienia dla ograniczania ich prawa do prywatności. W dalszych motywach stwierdził, że w pełni uzasadnione było wyłączenie z udostępnianej wnioskodawcy listy nabywców drewna danych osobowych osób fizycznych, które we wskazanym okresie nabyły od PGL LP drewno bez związku ich z działalnością gospodarczą lub zawodową (tj. jako konsumenci w rozumieniu art. 22 Kodeksu cywilnego). Jego zdaniem udostępnienie tych danych naruszałoby prywatność osób fizycznych, która stanowi ustawową przesłankę ograniczenia dostępu do informacji publicznej wysłowioną wprost w przywołanym powyżej art. 5 ust. 2 zd. 1 ustawy.
Podkreślił, iż takie stanowisko Nadleśniczego w tym zakresie znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach o analogicznym stanie faktycznym. Na potwierdzenie przytoczył wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1181/17 oraz z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1182/17, w których wskazano, że za zasadną i niebudzącą wątpliwości należy uznać odmowę udzielenia informacji w zakresie danych o kontrahentach – osobach fizycznych niebędących przedsiębiorcami lub osobami pełniącymi funkcje publiczne. Podobnie – jak zaznaczy – stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 27 września 2018 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 273/18, oddalając w całości skargę Stowarzyszenia A (wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA).
W tym kontekście wskazał także na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2499/13, w którym NSA stwierdził, iż: "należy przyjąć, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie udostępnienia danych osobowych, chyba że chodzi o informację o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadek, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa".
Konstatując uznał także, że ujawnienie danych konsumentów nabywających drewno od PGL LP stanowiłoby naruszenie obowiązujących od 25 maja 2018 r. przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE ("RODO"), które wprowadza zaostrzony reżim prawny ochrony danych osobowych. Art. 4 pkt 1 RODO definiuje dane osobowe jako "informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej ("osobie, której dane dotyczą"); możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, która można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej". Podniósł przy tym, że tak w doktrynie jak i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż już samo imię i nazwisko stanowią dane osobowe podlegające ochronie zgodnie z RODO. Co więcej jednak, w analizowanym przypadku dane personalne konsumenta w powiązaniu z miejscem dokonania zakupu z całą pewnością pozwalają łatwo zidentyfikować konkretną osobę fizyczną, co dodatkowo przemawia za potrzebą ochrony tych danych.
Zaznaczył także, że zgodnie z art. 4 pkt 2 RODO "przetwarzanie" oznacza operacie lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taka jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie.
Kontynuując te wywody wskazał na przepisy RODO, które określają ramy prawne dopuszczalnego przetwarzania danych osobowych – a zatem – jak wskazano wyżej – także ich ujawniania poprzez udostępnianie, cytując przy tym art. 5 i 6 RODO. Po czym stwierdził, że w analizowanym przypadku nie jest spełniona żadna z powyższych przesłanek zgodnego z prawem udostępnienia danych osobowych konsumentów. Wskazując, na przepis art. 5 ust. 2 zd. 1 ustawy podał, że wyłącza on istnienie obowiązku prawnego udostępnienia danych osobowych konsumentów. W jego ocenie udostępnienie danych osobowych konsumentów podmiotowi trzeciemu zgodnie z wnioskiem stanowiłoby więc niezgodne z prawem przetwarzanie tych danych i w konsekwencji narażało PGL LP na sankcje przewidziane w art. 83 ust. 5 RODO sięgające 20.000.000 EUR albo 4% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego.
Na zakończenie odwołał się do praw i obowiązków zagwarantowanych w Konstytucji RP oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, wskazując, że ochrona konsumentów przed działaniami zagrażającymi ich prywatności stanowi wartość konstytucyjną – wynikającą z art. 76 Konstytucji RP. Podniósł, że w przedmiotowej sytuacji ochronę prywatności konsumentów nabywających drewno na cele osobiste, należy uznać za dobro ważniejsze, aniżeli prawo dostępu do informacji publicznej i odmowa udostępnienia informacji w tym zakresie jest uzasadniona w świetle art. 61 ust. 3 Konstytucji RP oraz przepisów art. 47, 51 i 76 Konstytucji RP z uwzględnieniem zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W tej samej konwencji uzasadnił ochronę prywatności w świetle ratyfikowanych umowach międzynarodowych, które (jak zaznaczył) na mocy art. 90 Konstytucji RP są stosowane bezpośrednio. W szczególności wskazał na art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej jako: "EKPC"), w którym gwarantuje się m. in. prawo do poszanowania życia prywatnego. Wyeksponował przy tym, że podobnie jak przytoczonej powyżej akty prawne chroni prywatność art. 16 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który stanowi – jak przypomniał – że każda osoba ma prawo do ochrony danych osobowych jej dotyczących.
Tym samym stwierdził, że art. 5 ust. 2 ustawy, interpretowany w zgodzie z przywołanymi przepisami Konstytucji RP, przepisami prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego, powinien prowadzić do wniosku, iż w przypadku osób fizycznych (konsumentów), którzy nabyli drewno w jednostce organizacyjnej PGL LP na cele osobiste, niezwiązane z działalnością gospodarczą ani zawodową, dane osobowe tych konsumentów nie powinny podlegać ujawnieniu.
Podsumowując ten wywód wskazał, że art. 5 ust. 2 ustawy uzasadnia odmowę udostępnienia Stowarzyszeniu informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa) zawartych w treści umów sprzedaży drewna zawartych przez PGL LP z nabywcami drewna będących przedsiębiorcami. obszernie argumentując zakres i granice zarówno tajemnicy przedsiębiorcy jak i przedsiębiorstwa.
Wyjaśniając istnienie w sprawie przesłanki materialnej wykorzystania klauzuli tajemnicy przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa) poprzez przeprowadzenie analizy postanowień umów sprzedaży drewna, wskazał przede wszystkim na rodzaje informacji podlegających ochronie oraz uzasadnienie takiej ochrony, jak:
a) całkowita ilość drewna – informacja ta ma wartość gospodarczą, ponieważ ujawnia rozmiary działalności gospodarczej i mocy przerobowych przedsiębiorcy nabywającego drewno;
b) łączna wartość netto nabywanego drewna – informacja ta ma wartość gospodarczą, ponieważ ujawnia rozmiary działalności gospodarczej i mocy przerobowych przedsiębiorcy nabywającego drewno;
c) cena średnia – informacja ta ma wartość gospodarczą zarówno dla PGL LP jak i nabywcy bowiem pokazuje po jakiej cenie średnio dany przedsiębiorca nabywa od PGL LP surowiec drzewny do swojej produkcji, a zatem pokazuje istotny element kosztów działalności tego przedsiębiorcy;
d) maksymalna wysokość kary umownej – informacja ta ma wartość gospodarczą, bowiem pozwala w łatwy sposób na wyliczenie łącznej wartości nabywanego drewna, która jak wskazano powyżej wymaga ochrony;
e) oznaczenia grup handlowo–gatunkowych – informacje te mają wartość gospodarczą zarówno dla PGL LP jak i dla nabywcy, bowiem pokazują jaki rodzaj surowca drzewnego jest przedmiotem zakupu przez danego przedsiębiorcę od PGL LP, a zatem charakteryzuje potrzeby surowcowe danego przedsiębiorcy i odpowiedź PGL LP na te potrzeby;
f) oznaczenia asortymentów – informacje te mają wartość gospodarczą, bowiem jeszcze bardziej szczegółowo określają jakie sortymenty drewna są nabywane przez danego przedsiębiorcę od PGL LP i tym samym charakteryzują potrzeby surowcowe danego przedsiębiorcy i odpowiedź PGL LP na te potrzeby;
g) ilość poszczególnych asortymentów – informacje te mają istotną wartość gospodarczą, bowiem pokazują kierunek zakupów poszczególnych nabywców i bardzo precyzyjnie określają potrzeby surowcowe danego przedsiębiorcy – i odpowiedź PGL LP na te potrzeby;
h) ceny jednostkowe netto – informacje te mają wartość gospodarczą dla każdej ze stron nawiązanego w tym przedmiocie stosunku parwnego.
Na zakończenie tych wywodów stwierdził, że odnoszą się one zarówno do PGL LP jak i nabywcy drewna, bowiem ceny kształtują się w toku konkurencyjnych procedur sprzedaży drewna, w których oferty poszczególnych kupujących, co do zasady nie są ujawniane. W jego opinii informacje te zarówno pojedynczo, jak i zwłaszcza w zestawieniu muszą być chronione, bowiem ich ujawnienie innym przedsiębiorcom mogłoby zagrozić przebiegowi procedur konkurencyjnych sprzedaży drewna, a w szczególności zwiększać ryzyko zakazanej zmowy przetargowej albo innych czynów nieuczciwej konkurencji ze strony innych nabywców (konkurentów), ukierunkowanych na pozbawienie jednego przedsiębiorcy możliwości zakupu sortymentów drewna, które są mu niezbędne do prowadzonej działalności produkcyjnej. Nadto zaznaczył, że należy mieć na uwadze, iż ilość drewna dostępnego do nabycia w danym nadleśnictwie jest ograniczona, a poszczególni przedsiębiorcy uczestnicząc w procedurach przetargowych konkurują między sobą. Jego zdaniem, także ochrona konkurencji (niezakłóconego funkcjonowania procesów rynkowych) i swoboda działalności gospodarczej, której elementem jest prawo do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, stanowią wartości, w imię których należy ograniczyć prawo dostępu do informacji publicznej.
Mając na względzie zasadę proporcjonalności i ważąc prawo do ochrony tajemnicy przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa) przysługujące przedsiębiorcom będących stronami umów sprzedaży drewna oraz prawo do informacji publicznej uznał, że szczegółowe informacje zawarte w treści umów z kontrahentami PGL LP wypełniają materialny element definicji tajemnicy przedsiębiorstwa oraz, że przedsiębiorcy (PGL LP we wskazanym zarządzeniu oraz jego kontrahenci – strony umów sprzedaży w treści tych umów) podjęli w stosunku do nich, przy zachowaniu należytej staranności, działania mające na celu ochronę ich poufności.
Argumentując wyjaśnił także, że wobec konieczności ochrony części informacji zawartych w treści umów sprzedaży drewna z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa), realizując zalecenie zawarte w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/GI 108/18, uznał, iż możliwe jest udostępnienie informacji publicznej z wyłączeniem informacji podlegających ochronie (powołanych w pkt 2.2.3. niniejszego rozstrzygnięcia). Wyjaśnił, że w związku z tym, skany umów pozbawione ww. informacji (zanonimizowane) zostaną udostępnione Wnioskodawcy w formie elektronicznej wskazanej we wniosku.
W skardze skierowanej do tut. Sądu Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając jej naruszenie:
1) art. 61 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi normatywną podstawę konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, poprzez nieuprawnione – zbyt daleko idące – ograniczenie prawa do informacji publicznej;
2) art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepis ten stanowi normatywną podstawę ograniczenia prawa do informacji publicznej, poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie;
3) art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1132; dalej jako: ustawa o nieuczciwej konkurencji) poprzez nieprawidłowe zakwalifikowanie informacji będącej przedmiotem wniosku jako tajemnicy przedsiębiorstwa bez spełnienia ustawowych przesłanek uznania informacji za takową,
4) art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez wydanie decyzji bez prawidłowego uzasadnienia.
W wywodach skargi jej autor rozwinął zarzuty zakreślone w petitum, wskazując, że organ błędnie zakwalifikował umowy zawarte z kontrahentami jako podpadające pod klauzulę wynikającą z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Do wykorzystania klauzuli tajemnicy przedsiębiorcy konieczne jest bowiem spełnienie przesłanek natury formalnej i materialnej. Przesłanka formalna polega na zamanifestowaniu woli konkretnego przedsiębiorcy utajnienia danych informacji. Przesłanka materialna jest wymogiem, by informacje objęte tajemnicą przedsiębiorcy stanowiły informacje, których ujawnienie mogłoby mieć wpływ na jego sytuację ekonomiczną. Spełnienie tych przesłanek winno zaś zostać wykazane w uzasadnieniu decyzji odmownej. Jego zdaniem sprzedaż drewna wraz z informacjami o jego sprzedaży w związku z monopolem jaki wykonują Lasy Państwowe musi odbywać się maksymalnie transparentnie. Zaznaczył także, że w demokratycznym państwie prawa, gdzie funkcjonuje sprawna kontrola społeczna, skutecznym narzędziem eliminowania podejrzeń jest dostęp do informacji publicznej. Skoro zatem, jak podał, Rzeczpospolita mieni się demokratycznym państwem prawa, to powinna zapewniać skuteczne narzędzia kontroli obywatelskiej i możliwie szeroki dostęp do informacji publicznej. W tym celu powinno się zachowywać symetrię pomiędzy jawnością przy nabywaniu mienia przez podmioty publiczne i zbywaniu przez nie mienia publicznego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w objętym skargą orzeczeniu oraz powtarzając w pełni zawartą w nim argumentację. Wskazał przy tym, że nie zawiera ona wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm., dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 p.u.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57 a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04). Orzekanie – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.
Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Tym samym Sąd stwierdza, że przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Ponieważ stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest sporny, kwestionowana jest jego ocena, toteż Sąd poczytuje te ustalenia i ich ocenę prawną jako własne. W przedmiotowej sprawie, w wyniku rozpoznania wniosku strony skarżącej, organ — jak wskazano na wstępie — odmówił:
po pierwsze – udostępnienia informacji publicznej, w zakresie udostępnienia danych nabywców drewna będących osobami fizycznymi, które nabyły drewno bez związku z działalnością gospodarczą lub zawodową (jako konsumenci) ze względu na prywatność osób fizycznych oraz ochronę danych osobowych tych osób, a także
po drugie – udostępnienia informacji publicznej, w zakresie zawartych w treści umów sprzedaży drewna i załączników do umów informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa):
1) całkowitej ilości nabywanego drewna,
2) łącznej wartości netto nabywanego drewna,
3) cenie średniej,
4) maksymalnej wysokości kary umownej,
5) oznaczeniach grup handlowo–gatunkowych,
6) oznaczeniach sortymentów,
7) ilościach poszczególnych sortymentów,
8) cenach jednostkowych netto.
Równocześnie przekazując żądane informacje, w tym dane przedsiębiorców nabywających drewno (w tym również przedsiębiorców będących osobami fizycznymi), w tym także dane te zanonimizowanie, odrębnym pismem, jak wynika z odpowiedzi na wniosek z 25 października 2017 r.
Przystępując zatem do merytorycznego rozpoznania sprawy – prima vista – należy wyjaśnić, że prawo do informacji publicznej zostało określone w art. 61 Konstytucji RP oraz w art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p.
W przedmiotowej sprawie, co także wymaga w pierwszej kolejności podkreślenia, co również zasadnie zauważył i wyeksponował organ, działania organów podejmowane w tej sprawie, były już przedmiotem oceny sądowej, a ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie wyrażone zostały w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 108/18. W związku z tym dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. W tym miejscu wyjaśnić należy, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się, przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odnotować też trzeba, że nawet w wypadku sporu, w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z wyroku Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu. Stanowisko tożsame z prezentowanym wyraził NSA w wyrokach z dnia 7 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1089/99, i z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1129/12 i z tego samego dnia o sygn. akt I FSK 1101/12 (wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Związanie oceną prawną powoduje, że ani organ administracji, ani Sąd, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkować się mu w pełnym zakresie. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, istotnej zmiany okoliczności faktycznych, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyroki NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1296/10 i sygn. akt II FSK 1328/10 przytoczone w wyroku WSA w Opolu z dnia 20 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 87/13).
Zatem dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należało przede wszystkim udzielić odpowiedzi na pytanie czy wskazania co do dalszego postępowania w sprawie sformułowane przez tut. Sąd w wydanym uprzednio wyroku zostały przez organy wykonane. Analiza zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego pozwala na udzielenie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie i stwierdzenie, że wskazania tut. Sądu zawarte w wyroku z 19 czerwca 2018 r. sygn. IV SA/GI 108/18 zostały przez organy w pełni zrealizowane. Należy także zwrócić uwagę, że w wyroku tut. Sądu jednoznacznie wskazano, iż (...) wszystkie umowy zawierane przez organ z kontrahentami objęte są klauzulą poufności, ponieważ zawarte w nich informacje wypełniają elementy definicji tajemnicy przedsiębiorstwa, organ nie dokonał żadnej analizy i nie wyjaśnił z czego wywodzi tę tajemnicę i jakich postanowień umowy to utajnienie dotyczy. Kontrolowana decyzja w ogóle nie zawiera rozważań w odniesieniu do poufności poszczególnych elementów umów żądanych przez Stowarzyszenie. W ocenie Sądu, niewystarczające jest powołanie się jedynie na tajemnicę przedsiębiorcy, tak jak to uczynił organ, bez szczegółowego rozwinięcia, w jakim aspekcie tajemnicę tę należałoby oceniać. Przede wszystkim, organ nie wyjaśnił także, które z elementów umów obejmują kwestie, których ujawnienie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorców. Zdaniem Sądu, z pewnością tajemnicą przedsiębiorcy nie są objęte wszystkie postanowienia zawieranych przez organ umów, czyli cała ich treść, gdyż za chronioną informację należy uznać tylko tę, która jest poufna. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że możliwe jest udostępnienie informacji publicznej z wyłączeniem szczególnie istotnych informacji podlegających ochronie, np. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, poprzez ich utajnienie w procesie anonimizacji określonych danych. Anonimizacja jest czynnością o charakterze technicznym, dokonywaną na dokumencie stanowiącym informację publiczną, polegającą na zasłonięciu części tego dokumentu, zawierającej dane niepodlegające udostępnieniu".
Jednocześnie Sąd podkreślił, że "podmiot zobowiązany nie wykazał w sposób dostateczny, iż zaistniała w sprawie przesłanka, która uprawniałaby go do odmowy udostępnienia wnioskowanych przez Stowarzyszenie skanów umów z powołaniem się na określoną w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. tajemnicę przedsiębiorcy. Decyzja w powyższej kwestii nie została należycie i przekonująco uzasadniona, co także stanowi o naruszeniu wymogów z art. 107 § 3 Kpa. Natomiast, jak już wyjaśniono powyżej, dla skutecznego ograniczenia dostępu do informacji publicznej z uwagi na zaistnienie rzeczonej tajemnicy, nie wystarczy samo wskazanie takiej tajemnicy. Niezbędne jest wykazanie jej zaistnienia, czyli uzasadnienie i wykazanie zasadności objęcia żądanych informacji statusem tajemnicy przedsiębiorcy. W tym celu niezbędne jest przeanalizowanie aspektu materialnego żądanych danych w kontekście wskazywanej tajemnicy. Innymi słowy, w uzasadnieniu decyzji podmiot zobowiązany musi wykazać zaistnienie takiej tajemnicy w stosunku do wnioskowanych danych. Tego w zaskarżonej decyzji nie uczyniono. Z kolei ogólne wywody prawne organu nie zostały odniesione do istoty rzeczy, czyli do treści przedmiotowych umów. Niewątpliwie, rację należy przyznać stronie skarżącej, że organ nie wskazał jakiego rodzaju dane objęte są tajemnicą przedsiębiorcy i nie wykazał, że dotyczą one materii szczególnie istotnej dla interesów gospodarczych kontrahentów oraz to, że ich ujawnienie mogłoby spowodować dla nich ewentualne szkody o charakterze gospodarczym i ekonomicznym. W omawianym zakresie nie jest natomiast wystarczające, jak to uczynił organ, odwołanie się do zarządzenia z dnia 6 października 2010 r., nr 48, bez dokonania samodzielnej oceny w zakresie spełnienia przesłanki ochrony tajemnicy przedsiębiorcy".
Odnosząc się do istoty sporu Sąd powoła się na wypracowane już i traktowane jako jednolite, stanowisko judykatury, z którego wynika niezbicie, że w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości zarówno to, że Nadleśniczy Nadleśnictwa B. jest podmiotem zobligowanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), jak i to, że żądane przez Stowarzyszenie informacje mieszczą się w ustawowym pojęciu informacji publicznej. Lasy Państwowe są bowiem państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej reprezentującą Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia (art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2017 r. poz. 788), a ich jednostką organizacyjną jest nadleśnictwo (art. 32 ust. 2 pkt 3). Natomiast zgodnie z art. 35 ww. ustawy nadleśniczy kieruje nadleśnictwem oraz reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania. Zatem także mowy zawierane przez Nadleśnictwo, dotyczące gospodarowania drewnem uzyskanym z wycinki, wchodzą w zakres informacji publicznej. Przy czym okoliczności te nie są i nie były sporne. W sprawie sporną pozostaje kwestia zasadności odmowy udostępnienia wnioskowanej przez Stowarzyszenie informacji w postaci części umów związanych z gospodarowaniem przez Nadleśnictwo uzyskanym drewnem z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, o której stanowi art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Przepis ten ogranicza prawo do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Rację ma organ wskazując, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (przywołanym powyżej) zwraca się uwagę, że aby dana informacja podlegała ochronie wynikającej z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, musi być spełniona zarówno przesłanka formalna, jak i materialna. Przesłanka formalna dotyczy podjętych przez przedsiębiorcę konkretnych działań w celu zachowania poufności informacji. Nie jest wystarczające przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że dane te mają charakter poufny, ale konieczne jest wykazanie faktu zastrzeżenia przez przedsiębiorcę poufności danych. Przesłanka materialna odnosi się natomiast do treści informacji (danych technicznych, technologicznych, organizacyjnych lub innych posiadających dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą), których ujawnienie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy. W zaskarżonym rozstrzygnięciu organ odwołał się do "tajemnicy przedsiębiorstwa" powołując się na zarządzenie nr 48 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 6 października 2010 r., które zawiera Wykaz informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. Z wykazu tego wynika, że tajemnicą przedsiębiorstwa są m. in. informacje szczegółowe o nabywcach – takie jak przebieg uzgodnień warunków sprzedaży, warunki sprzedaży, formy zabezpieczenia umów, harmonogramy realizacji umów, poziom cen coraz masa sprzedanego drewna lub ilość innych towarów. Równocześnie, mając na uwadze zakreślony spór i argumenty zawarte w skardze ale i objętej nią decyzji, podkreślenia wymaga, że ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy ma charakter wyjątku od zasady i w związku z tym nie może być wykładane rozszerzająco. Dlatego też, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia nie może ograniczyć się do ogólnego stwierdzenia o istnieniu takiej tajemnicy, w tym sformułowanego jedynie na podstawie subiektywnej oceny dokonanej w tym zakresie przez przedsiębiorcę. Sam fakt utajnienia treści umów cywilnoprawnych zawieranych przez Nadleśnictwo, z uwagi na zapis umowy, nie stanowi bezwzględnej przesłanki odmowy udzielenia żądanych informacji w ramach dostępu do informacji publicznej. Wola przedsiębiorcy, nadającego klauzulę poufności części informacji wynikającej z umowy nie jest decydująca. Istnienie tajemnicy przedsiębiorcy musi w każdym przypadku być rzeczywiste i niewątpliwe. Z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wynika, że prawo do informacji publicznej podlega jedynie ograniczeniu w ściśle określonym zakresie ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Przepis nie stanowi o całkowitym wyłączeniu prawa do informacji publicznej ale o jego ograniczeniu w takim zakresie, w jakim wymaga tego ochrona prywatności osoby fizycznej lub tajemnicy przedsiębiorcy. Nie ma przeszkód prawnych do udostępnienia żądanej informacji publicznej z wyłączeniem części informacji podlegających ochronie poprzez utajnienie w procesie anonimizacji wyłącznie tych danych, które są poufne, i których ujawnienie zagrażałoby lub naruszałoby interes przedsiębiorcy.
W granicach niniejszej sprawy kwestie te zostały już przesądzone w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 108/18. Pozostaje tylko rozstrzygnięcie, czy czynności podjęte przez organ były zgodne ze wskazaniami zawartymi w poprzednim orzeczeniu. Dlatego rozważenia wymagało, czy forma udostępnienia informacji publicznej nastąpiła zgodnie z poprzednimi wskazaniami sądu. Zdaniem składu orzekającego, powinnościom tym sprostał organ w pełni realizując ocenę prawną wyrażoną w przytoczonym powyżej wyroku. Obszernie argumentując podjęte w tym przedmiocie stanowisko, które zasługuje na pełne zaaprobowanie, a wobec przytoczenia go in extenso powyżej brak jest podstaw do jego ponownego przytaczania w tej części uzasadnienia.
Zasadnie w ocenie Sądu organ wskazał, że wymienione w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP prawo do informacji publicznej nie jest prawem bezwzględnym i może podlegać ograniczeniu ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. W odniesieniu do tego uregulowania podzielić także należy pogląd, że ograniczając sferę wolności konstytucyjnej obywatela, przepis ustawy musi czynić to w sposób, który przede wszystkim nie naruszy jej istoty i nie spowoduje zachwiania relacji konstytucyjnego dobra, które jest ograniczane do celu, jaki temu przyświeca. Ograniczenia wolności gospodarczej i kryteria ważenia kolidujących ze sobą wartości podlegają natomiast ocenie z punktu widzenia mechanizmu proporcjonalności (art.31 ust. 3 Konstytucji RP).
Równocześnie zauważenia wymaga, że stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził WSA w Opolu, rozpoznając sprawę także Stowarzyszenia, w wyroku z dnia 27 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Op 273/18, oddalającym skargę. Motywy rozstrzygnięcia, wobec ich zbieżności, zasługują na ich powtórzenie i zaakcentowanie w tej sprawie, zwłaszcza, że wywiedzione w nich skargi także cechuje tożsamość podmiotowo–przedmiotowa. W wyroku tym, z czym w pełni zgadza się skład orzekający w niniejszej sprawie, Sąd zwrócił uwagę, że zasada jawności życia publicznego i transparentności działań władzy publicznej, które to zasady legły u podstaw obywatelskiego prawa do informacji publicznej, realizowanego w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, mają bowiem sprzyjać sprawowaniu społecznej kontroli przez wszystkich obywateli. Ta zasada nie oznacza jednak kontroli niczym nie ograniczonej. Wykreślenie danych, poprzez anonimizację, nie jest zmianą o charakterze jakościowym, prowadzącą do powstania nowej informacji, lecz zwykłym zabiegiem technicznym związanym z rozpatrywaniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Żaden też z przepisów ustawy nie nakazuje wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w związku z dokonaniem anonimizacji udostępnianej informacji publicznej, zaś udostępnienie zanonimizowanego dokumentu w związku ze złożonym wnioskiem nie oznacza pozostawania przez podmiot zobowiązany w bezczynności. Gdy żądane dokumenty zawierają dane o jakich mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, mogą one zostać udostępnione w kopii (kserokopii), z której usuwa się takie elementy. Wyłączenie pewnych danych ze względu na ochronę tajemnic ustawowo chronionych – tutaj "tajemnicę przedsiębiorcy" – z treści udostępnianej informacji publicznej, nie powoduje przy tym nadania tej informacji charakteru informacji przetworzonej. Ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy z umów usunięto szczegółowe, niejawne informacje gospodarcze, dotyczące zasadniczo asortymentu, cen, wielkości obrotu i kar umownych. Przeprowadzona anonimizacja umów i związana z tym ingerencja w tekst, polegająca na pominięciu niektórych danych, spowodowała zmiany w szacie graficznej umowy, w jej szczegółowym wyglądzie, nie zmieniła jednak istoty rzeczy. Stanowisko swoje organ obszernie uzasadnił – co do istoty – że tak wskazane interesy gospodarcze przedsiębiorców słusznie uzyskały pierwszeństwo przed konstytucyjnym prawem do informacji. Argumentację co do zakresu anonimizacji i sposobu rozstrzygnięcia wniosku strony Sąd w pełni podziela, o czym szerzej powyżej, uznając tym samym, że brak jest podstaw do jej ponownego przytaczania i powtarzania.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał – z przyczyn wskazanych wyżej – że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania i prawidłowo ustaliły oraz uzasadniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu zawarty w objętej skargą decyzji został wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. W ocenie Sądu organ administracji dokonał właściwej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę jego rozstrzygnięcia, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do prawidłowo też ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Dokonał także prawidłowego dowodzenia, właściwie dokumentując i argumentując okoliczności mające znaczenia dla przedmiotu rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych przez stronę skarżącą reguł postępowania. Wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, dając temu wyraz w należycie uzasadnionej decyzji. Z treści którego wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o ochronie prawa do prywatności osób objętych wnioskiem strony skarżącej. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych obszernie w uzasadnieniu decyzji. Zdaniem Sądu organ nie naruszył także dyspozycji art. 107 § 1 Kpa albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane tym przepisem.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło