IV SA/Gl 1079/11
WyrokWSA w Gliwicach2012-05-25
Skład orzekający: Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawną ciotką, mimo braku obowiązku alimentacyjnego wobec tej osoby?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej lub opiekunowi faktycznemu dziecka. Ponieważ skarżąca jest krewną w linii bocznej (siostrzenicą) i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec ciotki, nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania świadczenia. Organ administracji działa w granicach prawa i nie może przyznać świadczenia poza ustawowymi przesłankami.Stan faktyczny
Skarżąca J.P. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy w celu opieki nad niepełnosprawną ciotką G.P., która posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wójt Gminy odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak obowiązku alimentacyjnego wobec ciotki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca podniosła zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego i naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...] odmówiono przyznania J.P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną ciotką G.P., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie brakiem obowiązku alimentacyjnego wnioskodawczyni względem ciotki, a tym samym -niespełnieniem ustawowej przesłanki do otrzymania wnioskowanego świadczenia.
J.P. złożyła odwołanie od tej decyzji, podnosząc, iż zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki i pielęgnacji nad niepełnosprawną ciotką. Zamieszkuje z nią i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 2, art. 17 ust.1 i ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139 z 2006 r. poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń (art.1 ust.1). Zgodnie z art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in.:
1. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego,
2. świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne.
W myśl art.17 ust.1 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka
-jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Podniesiono, iż w rozpatrywanej sprawie J.P., wnioskiem z dnia [...] wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ciotką G.P. lat [...]. Do wniosku załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] o zaliczeniu G.P. do znacznego stopnia niepełnosprawności na czas określony do [...].
W ocenie organu odwoławczego, ustalając krąg osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym należy odwołać się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. Nr 9 poz. 59 z 1964 r. ze zm.) . Zgodnie zaś z art. 128 tego kodeksu obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W rozważaniach dotyczących kręgu osób, na których ciąży, zgodnie przepisami kodeksu, obowiązek alimentacyjny nie można pominąć art. 23 i art. 27. W świetle powyższych przepisów małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz, co istotne, do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba czy niepełnosprawność. Wprawdzie opisanych wyżej relacji między małżonkami ustawodawca nie nazwał wprost obowiązkiem alimentacyjnym, niemniej jednak są one zbliżone.
Z powyższego – zdaniem organu odwoławczego - wynika zatem, że omawiana forma wsparcia -pod warunkiem spełnienia przesłanek ustawowych -przysługuje np. żonie w związku z opieką nad mężem (lub odwrotnie), dziecku w związku z opieką nad matką lub ojcem, a także dalszym członkom rodziny w związku z opieką nad krewnymi (przy czym, jak wprost stwierdza art. 17 ust. 1a ustawy, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje ono tylko wtedy, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki).
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób objętych dyspozycją normy wyrażonej wart. 17 ust. 1 ustawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że wnioskodawczyni nie jest spokrewniona w linii prostej z G.P. Jak wynika z wywiadu środowiskowego -wnioskodawczyni jest siostrzenicą G.P., a więc jest jej krewną w linii bocznej. Tym samym na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek alimentacyjny, który jest podstawowym warunkiem, od którego uzależniona jest możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W związku z tym decyzja o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla Pani J.P. w związku z opieką nad ciotką G.P., jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i jako taka została utrzymana w mocy przez skład orzekający Kolegium. Podkreślono, że analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 24 marca 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 514/10.
Kolegium zauważyło, iż zgodnie z przepisami art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, a więc w granicach uprawnień przyznanych im wolą ustawodawcy. Skoro w rozpatrywanej sprawie strona nie spełnia przesłanki warunkującej przyznanie wnioskowanego świadczenia to organ administracji nie może tutaj działać w granicach uznania administracyjnego, lecz w sposób "związany" wynikający z cytowanych przepisów. Warunkiem zaś skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne jest spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i brak przesłanek negatywnych określonych wart. 17 ust. 5.
W bardzo obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca J.P. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ja poprzedzającej, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego: art.17 ust. 1, art. 17 ust. 1 a oraz art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity z 2006 r Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm.) w związku z art. 18, 32 ust. 1, 71 ust. 1 Konstytucji oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącej jako siostrzenicy osoby wymagającej stałej opieki, nie przysługują świadczenia pielęgnacyjne,
2. naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 15 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie ponownie merytorycznego postępowania, a jedynie bezrefleksyjne dokonanie powielenia ustaleń organu I Instancji.
b) art. 77 § 1 k.p.a. zw. z art. 80 k.p.a. w następstwie przyjęcia, że materiał dowodowy w sprawie została zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący
c) Art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niespełniające wymogów prawnych uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji.
W uzasadnieniu szeroko opisała stan faktyczny sprawy, akcentując, że zdecydowała się podjąć opiekę nad schorowaną ciotką i tym samym zrezygnowała z zatrudnienia. Nie posiada żadnych środków do życia gdyż nie przysługuje jej zasiłek dla osób bezrobotnych, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty czy zasiłku stałego jak również do świadczenia przedemerytalnego. W ocenie skarżącej "z systemu prawa dekodowana winna być norma prawna, która umacnia więź rodzinną i wspiera osoby alimentujące bliskich (w tym poza ustawowym obowiązkiem alimentacji), dotkniętych niepełnosprawnością w stopniu znacznym, także przez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzeństwu, bądź zstępnym rodzeństwa". W tej mierze – na poparcie swoich twierdzeń - przywołała poglądy zaprezentowane w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 listopada 2008 r., IV SA/Po 210/08, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt. SA/Bk 776/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 września 2010 r., II SA/Łd 582/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 06 kwietnia 2011 r.,1I SA/Sz 196/11.
Zaznaczyła, że zgodnie z art. 18 Konstytucji rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji). Praw określonych w szczególności w art. 69 i 71 Konstytucji można dochodzić w granicach określonych w ustawie (art. 81 Konstytucji). Wykładni ustawy o świadczeniach rodzinnych należy dokonywać z uwzględnieniem norm konstytucyjnych i obowiązującego Rzeczypospolitą Polską prawa międzynarodowego (art. 87 ust. 1, art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji).
Zdaniem skarżącej alimentacja nie może być postrzegana jedynie jako realizacja ustawowego obowiązku alimentacji.
Następnie skarżąca omówiła tyczące jej zdaniem przedmiotowej sprawy wyroki Trybunału Konstytucyjnego, po czym opisała kwestie związane z dokonywaniem prawidłowej wykładni prawa.
Reasumując skarżąca wskazała, iż jej zdaniem koniecznym dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są trzy elementy:
-po pierwsze -sprawowanie rzeczywistej opieki nad osoba wymagająca stałej pielęgnacji,
-po drugie -niepodejmowanie z tego powodu pracy
i po trzecie - osiąganie przez rodzinę niskich dochodów.
Zdaniem skarżącej naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, stanowi niekonstytucyjną dyskryminację, a odmienna wykładnia byłaby niezgodna z konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny (art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Z systemu prawa dekodowana winna być norma prawna, która umacnia więź rodzinną i wspiera osoby alimentujące bliskich (w tym poza ustawowym obowiązkiem alimentacji), dotkniętych niepełnosprawnością w stopniu znacznym, także przez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzeństwu bądź zstępnym rodzeństwa.
Dlatego też – w opinii skarżącej - obowiązkiem organów administracyjnych tj Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. rozpoznających wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy osoby obciążone wobec G.P. obowiązkiem alimentacyjnym są w stanie sprawować opiekę i czy takie osoby w ogóle są. Organ I instancji nie zadał sobie trudu tego wyjaśnić. Brak tych ustaleń w sprawie – zdaniem skarżącej - powoduje niekompletność materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Na zakończenie strona podniosła, że organ odwoławczy naruszył - jej zdaniem – przepisy art. 11,10 § 1 k.p.a. przez nieprawidłowe realizowanie zasady ogólnej udzielania informacji faktycznej i prawnej oraz zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu, a także nieprawidłowo uzasadnił swoja decyzje naruszając w ten sposób przepisy art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Zarzuty te zostały podtrzymane w piśmie procesowym z dnia [...].
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że obowiązek alimentacyjny nie dotyczy innych krewnych i powinowatych w linii bocznej i nie może być rozszerzony na osoby spoza kręgu osób wymienionych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie stronie określonego prawa czy uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. Sąd administracyjny ocenia czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materalnoprawną podstawą wydanych w sprawie orzeczeń był art. 17 ust. 1 i ust. 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 nr 139, poz. 992 ze zm.), który (w ówczesnym brzmieniu) stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1. matce lub ojcu;
2. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny;
3. opiekunowi faktycznemu dziecka
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl ust. 1 a wskazanego przepisu osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki o której mowa w ust. 1.
Obowiązek alimentacyjny jest natomiast regulowany przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej w skrócie K.r. i o. W myśl art. 128 K. r. i o. obowiązek alimentacyjny to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, który obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie natomiast do treści art. 61 7 § 1 i § 2 K. r. i o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. Zaznaczyć należy, że wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną, do której należą rodzice, dziadkowie, pradziadkowie oraz linię zstępną do której należą między innymi: dzieci, wnuki, prawnuki. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych – G.P. (siostra matki strony) jest ciotką skarżącej, a zatem nie należy do kręgu osób, na których zgodnie z wyżej przytoczoną regulacją ciąży obowiązek alimentacyjny – nie jest jej krewną w linii prostej. Jak słusznie wskazały organy orzekające w niniejszej sprawie stosunek wiążący skarżącą z jej ciotką jest stosunkiem pokrewieństwa w linii bocznej (siostrzenica - ciotka).
Organ decydujący o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego jest związany wskazanymi wyżej przepisami, a jego zadaniem jest jedynie stwierdzenie na podstawie przedłożonych dokumentów i złożonych oświadczeń, czy wnioskodawca spełnia ustawowe wymagania dla jego otrzymania. Wykazanie przez wnioskodawcę, że spełnia on ustawowe kryteria otrzymania świadczenia, obliguje organ do jego przyznania w formie decyzji administracyjnej, natomiast ich niespełnienie wymusza konieczność wydania decyzji odmownej. Ponieważ ustawodawca nie zdecydował się na zamieszczenie w ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone we wskazanych wcześniej przepisach, nie pozostawił tym samym organom pomocy społecznej prawa przyznawania przedmiotowego świadczenia na zasadzie uznania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania wnioskowanego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad swoją ciotką. Jak już wyżej wskazano istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przedmiotowe świadczenie rodzinne jest przesłanką konieczną od której wystąpienia uzależnione jest przyznanie świadczenia.
Ponadto również regulacja art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mogła stanowić podstawy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie do treści wskazanej normy prawnej osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki o której mowa w ust. 1. W tym miejscu zatem, ponownie przyjdzie powtórzyć, że skoro skarżąca J.P. jest w stosunku do G.P. krewną w linii bocznej (siostrzenicą) to nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec G.P. Zatem oczywistym jest, że w tej sytuacji brak podstaw do stosowania przepisu art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania nie jest możliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
W niniejszej sprawie, jak sama skarżąca wskazuje, żyją brat i siostra G.P., na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a fakt, że są w zaawansowanym wieku, czy to, że nie mogą zajmować się chorą siostrą nie stanowi przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Argumenty powyższe, niewątpliwie są istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej i materialnej rodziny, jednakże nie mogą one stanowić podstawy rozstrzygnięcia sprawy bowiem ustawodawca nie uzależnił możliwości przyznania tego świadczenia od istnienia takich właśnie okoliczności.
Skoro zatem w rozpatrywanej sprawie istnieją osoby zobowiązane do alimentacji, to można wystąpić przeciwko nim o zasądzenie świadczeń alimentacyjnych, a przypadku niemożliwości ich wyegzekwowania istniałaby hipotetyczna możliwość utrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a skoro tak, to przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w istocie zastępowałoby obowiązek alimentacyjny.
Co do wskazanych przez skarżącą wywodów dotyczących zastosowania w niniejszej sprawie wykładni prokonstytucyjnej przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Sąd w całości podziela pogląd wcześniej zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 311/11 (dostępny w internetowej bazie CBOSA) w bliźniaczej sprawie.
Mianowicie Sąd ten wskazał m.in., że w takiej sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca "przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej byłoby możliwe, gdyby przepis art. 17 ust. 1a brzmiał następująco: Osobie, innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Jednakże przepis ten tak nie brzmi. Zawiera istotny warunek – chodzi o osobę - na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Propozycja (...) skarżącej, że alimentacja nie może być postrzegana jedynie jako realizacja ustawowego obowiązku, jest może trafna z życiowego punktu widzenia, a nie ustawowego. Przyjmując ten punkt widzenia należałoby uznać, że każdy względem każdego ma obowiązek alimentacyjny, skoro odrzucamy obowiązek ustawowy alimentacji".
Dalej Sąd ten wskazał, że "dla Sądu jest także oczywiste, że wszelkie przepisy i wyprowadzone z nich normy prawne należy interpretować w zgodzie z Konstytucją. Jest to podstawowy standard prawniczego myślenia. To Konstytucja tworzy system wartości w demokratycznym państwie prawa. Problem polega natomiast na tym, gdzie kończy się wykładnia prokonstytucyjna. W ocenie Sądu nie może ona prowadzić do kreowania nowej normy prawnej, gdyż w przeciwnym razie władza sądownicza będzie zastępować władzę ustawodawczą. Jeżeli ma być inaczej, to należy zmienić Konstytucję. Zasada podziału władz leży u podstaw zachodnioeuropejskiej cywilizacji prawnej. Skarżąca w istocie żąda, aby Sąd ocenił, że świadczenie jej się należy, wbrew wyraźnej treści art. 17 ust. 1a ustawy. Skarżąca domaga się, aby przyznać świadczenie pielęgnacyjne poza ustawowym obowiązkiem alimentacji, czyli wbrew wyraźnej treści przepisu art. 17 ust. 1a ustawy. Żąda się kreowania nowego przepisu. Nie ulega wątpliwości, że pojęcie - obowiązek alimentacyjny - użyte w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. zostało jasno zdefiniowane w art. 128 K.r. i o.. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniach z dnia 18 lipca 2008 sygn. P 27/07 i z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. P 23/05 nie wskazuje na konieczność kreowania obowiązku świadczeń pielęgnacyjnych w stosunku do osób, na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Mówi się o naruszeniu zasady równości, ale w obrębie tej samej klasy podmiotów – podmiotów, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Powoduje to, że w powyższej sprawie nie można mówić o naruszeniu zasady równości. Skarżąca nie stanowi rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przepisie tym zawarta jest legalna definicja rodziny a w tej definicji, wbrew poglądom (...) skarżącej, skarżąca nie mieści się". (...) Przepis art. 17 ust. 1a jest przepisem jasnym i należy uznać, że taka była wyraźna wola ustawodawcy. Przyjmuje się przecież założenie, że ustawodawca jest racjonalny. Gdyby wola ustawodawcy była inna, to wyeliminowano by określenie - na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Rozróżnienie zostało wprowadzone przez ustawę i nie można go pomijać".
Co do wskazanych przez skarżącą zarzutów dotyczących naruszenia przepisów procedury administracyjnej w toku niniejszego postępowania, Sąd nie stwierdził, aby organy procedujące w sprawie w sposób istotny, a więc mający wpływ na wynik sprawy, naruszyły te przepisy, zaś uzasadnienie decyzji organu odwoławczego zasadniczo odpowiada wymogom stawianym przez treść art. 107 § 1 i 3 k.p.a.. Racje ma przy tym skarżąca, że organ odwoławczy nie odniósł się w swoim uzasadnieniu szerzej do innych możliwych interpretacji przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia , jednakże nie sposób zauważyć, że te kwestie (dotyczące innej interpretacji przepisów prawa) w ogóle nie zostały podniesione przez skarżącą w treści odwołania, a dopiero w skardze do Sądu.
Mając wszystko powyższe na uwadze uznać należało, że skarżone decyzje organów administracji są zgodne z obowiązującym prawem brak jest więc podstaw do ich eliminowania z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło